08:51:47

Neden Yok Oldular?

Maya’lar Orta Amerika’nın tropikal yağmur ormanlarında kendi şehir devletlerini kurup hiyeroglif yazı, ayrıntılı takvim hesapları ve piramit tapınaklar inşa ederken, İnka İmparatorluğu And Dağları’nın yüksek platosunda bir araya gelerek merkezi bir yönetim, kilometrelerce uzanan yol ağı, taş duvarcılık sanatı ve kaynakları merkezi olarak yöneten bir ekonomi sistemi geliştirmiştir. İnka uygarlığı da tarih boyunca “medeniyet” tanımına uyan, Maya uygarlığıyla benzer şekilde karmaşık bir toplumsal örgütlenme, gelişkin tarım teknikleri, taşınabilir yönetim yapıları ve anıtsal mimari eserler ortaya koymuş bir kültürdür…

Her iki uygarlık da bulundukları coğrafyanın getirdiği zorluklara özgün çözümler üretmiş; Maya kentlerine su temin etmek için su yolları ve dolgu sistemleri kullanırken, İnkalar yüksek rakımlı tarım alanlarını mermer basamaklarla teraslayıp sulama kanalları inşa etmiştir. Maya’lar yazılı belgeler ve hiyeroglif taş kayıtları bırakmış olmalarına karşın İnka yönetimi, kipi adı verilen düğümlü siciller ve ağızdan ağıza aktarılan anılarla sürdürülmüştür. Dolayısıyla hem “medeniyet” kavramı hem de yaratılan somut eserler bakımından İnka toplumu da Maya’lar gibi kendi başına seçkin bir uygarlık olarak kabul edilir; ancak coğrafi, teknolojik ve örgütsel açılardan aralarında belirgin farklılıklar vardır.

Maya ve İnka uygarlıkları, coğrafi olarak birbirinden binlerce kilometre uzakta, farklı zaman dilimlerinde ve farklı ekolojik koşullar altında ortaya çıkmış, birbirinden bağımsız gelişen iki büyük Amerika uygarlığıdır. Aralarındaki temel “ilişki”yi, birbirleriyle doğrudan etkileşimlerinin olmaması; bunun yerine her ikisinin de kendi bölgesinde benzer süreçlerden geçerek karmaşık kent merkezleri, katmanlı toplumsal yapılar ve gelişkin astronomi-tarım sistemleri oluşturmuş olması şeklinde özetlenebilir.

Öncelikle yer ve zaman bakımından ele alınırsa, Maya medeniyeti MÖ 2. binyıldan itibaren Orta Amerika’nın tropikal yağmur ormanlarında (bugünkü Meksika’nın güneyi, Guatemala, Belize ve Honduras’ın bazı kesimleri) filizlenen bir kültürdür. Klasik Dönem’i (yaklaşık MS 250–900) esnasında büyük taş kentler, hiyeroglif yazı, ayrıntılı takvimler ve piramit tapınaklar inşa etmiş; ardından nüfus baskısı, kuraklık ve siyasal karışıklık nedeniyle yavaş bir çöküş yaşamıştır. İnka uygarlığı ise binlerce kilometre güneyde, dağlık And Dağları’nın soğuk, yüksek platolarında ancak Orta Çağ’ın sonlarına doğru, 13. yüzyıl civarında gerçek bir imparatorluk hâline gelmiş; 15. yüzyılda en güçlü dönemini yaşamış, 1530’ların başında İspanyol istilasıyla son bulmuştur.

Coğrafi ve kültürel açıdan hiçbir zamansal veya mekânsal örtüşme söz konusu olmadığından, Maya ve İnka toplumları arasında doğrudan ticaret ya da diplomatik temas kaydı bulunmaz. Arada yer alan az sayıda orta Amerika uygarlığı (Zapotek, Mixtek, Toltek, Aztek gibi) ile de İnkalar arasında bilinen bir bağlantı yoktur. Karayipler ve Orinoko havzası gibi doğrudan ticaret koridorları da kurulamamış; hatta her iki uygarlığın ortak kullandığı tek bir yazı sistemi, ortak bir tanrı panteonu ya da benzer seramik-piramit mimarisi dahi yoktur. Bu durum, her birinin kendi bölgesel çevresine özgü olarak geliştiğini, dolayısıyla benzer toplumsal ve teknolojik evrim aşamalarını ayrı ayrı tecrübe ettiğini gösterir.

Bununla birlikte günümüzde hem Maya hem İnka uygarlıkları hakkında yapılan arkeolojik ve etnohistorik araştırmalarda, “büyük Amerika uygarlıklarının” benzer sorunlar -tarımsal yoğunlaşma, kaynak yönetimi, siyasal merkezileşme ve dışsal şoklara (iklim değişikliği, salgın hastalık, istilalar) dayanıklı olma ihtiyacı- çerçevesinde paralellikler taşıdığı vurgulanır. Ancak bu paralellikler, doğrudan bir ilişki ya da karşılıklı etkileşimden çok, benzer ekolojik ve sosyal baskıların farklı ekvator kuşağı uygarlıklarını benzer çözümlere itmesinin örnekleri olarak görülür.

Sonuç olarak, Maya ve İnka uygarlıkları günümüz coğrafyasını birleştiren büyük bir “Amerika mirası”nın iki ayrı sütunudur; aralarında doğrudan bir ilişki olmamakla birlikte, her ikisi de insanlığın karmaşık topluluklar kurma ve çevre şartlarına uyum sağlama yetisinin eşsiz örnekleridir.

MAYA MEDENİYETİNİN ÇÖKÜŞÜ

Maya medeniyetinin yok oluşu, tek bir nedene değil; birden fazla faktörün uzun vadede üst üste binmesine bağlanır. Özellikle 9. yüzyılda, yani Maya Klasik Dönemi'nin sonlarında (yaklaşık MS 800–900), bu uygarlık güney bölgelerinde ciddi bir çöküş yaşamıştır. Ancak bu bir “ani yıkım” değil, yavaş ve kademeli bir çöküş sürecidir. Temel nedenler şunlardır:

Aşırı nüfus ve çevresel baskı
Maya şehirleri, özellikle yoğun tarıma dayalı ekonomilerle çok sayıda insanı besliyordu. Nüfus arttıkça ormanlar kesildi, tarım alanları genişletildi, topraklar yoruldu. Bu da gıda kıtlığı ve toprak erozyonuna yol açtı.

Paleoklimatolojik araştırmalar, MS 800–1000 arasında bölgede ciddi kuraklık dönemleri yaşandığını gösteriyor. Yağmur suyuna bağımlı tarım ve su kaynakları, kuraklıkla birlikte çöktü. Bu da açlık, hastalık ve toplumsal istikrarsızlığı tetikledi.

Siyasi parçalanma ve savaşlar
Maya şehirleri bağımsız devletçiklerdi ve birbirleriyle sık sık savaş halindeydiler. Kaynak kıtlığı arttıkça savaşlar da şiddetlendi. Liderlik mücadeleleri, şehirlerin yıkımına ve terk edilmesine neden oldu.

Ekonomik çöküş
Ticaret yolları bozuldu, elit sınıfın zenginliğini sağlayan mallar (obsidyen, kakao, deniz kabukları vs.) azalınca sosyal hiyerarşi zayıfladı. Halk desteğini yitiren yöneticiler düşüşe geçti.

İnanç sisteminde sarsıntılar
Maya yöneticileri kendilerini tanrılarla bağlantılı görüyorlardı. Kuraklıklar ve felaketler karşısında bu inanç sarsıldı. Halk, dini ve siyasi otoritelere olan güvenini kaybetti.

Özetle, çevresel kriz, kaynak yetersizliği, sosyal çöküş ve siyasal istikrarsızlık, Maya medeniyetinin güney merkezlerinde çökmesine neden oldu. Ancak kuzeydeki bazı Maya şehirleri (örneğin Chichén Itzá) bu çöküşten sonra da bir süre daha yaşamaya devam etti. Tam anlamıyla yok oluş, İspanyol sömürgeciliği ile 16. yüzyılda tamamlandı.

İNKALARIN ÇÖKÜŞÜ

İnkaların çöküşü, esas olarak İspanyolların bölgeye gelişi ve arkasından gelen iç karışıklıklar ile bulaşıcı hastalıkların bir araya gelmesi sonucunda gerçekleşti. On iki parçalı devasa bir imparatorluk olan İnka Devleti, 1520’lerde Cuzco’da Huáscar ile Atahualpa arasında başlayan kardeşler savaşıyla zaten zayıflamıştı; bu iç çatışma, merkezi otoritenin sarsılmasına ve eyaletlerin kendi başlarına hareket etmesine yol açtı. Bu hengâmenin tam ortasında 1532’de Francisco Pizarro önderliğindeki küçük bir İspanyol keşif grubu And Dağları’na ulaştı.

Ayrıca 1526–1530 yılları arasında yaygınlaşan çiçek hastalığı salgını, İnkaların nüfusunu büyük ölçüde düşürdü ve hem halkın hem de ordunun direncini kırdı. Zayıflamış toplumsal yapının ve bölünmüş yönetimin avantajını iyi kullanan Pizarro, Atahualpa’yı esir alıp fidye karşılığında altınla dolu odalar doldurtmasına rağmen, onu idam etti. Ardından hızla Cuzco’yu ele geçirerek imparatorluğun belkemiğini kırdı.

Bunun ötesinde İspanyolların ateşli silahlar, demir aletler ve atlı birlikler gibi teknolojik üstünlüğü ile yerli iş birlikçilerin (Inkaların düşman olduğu kabilelerin) desteğini alması, direnişi daha da zayıflattı. İnka toplumunun geleneksel yapısını temelinden sarsan bu istilanın ardından yeni sömürge idaresi kuruldu ve 1572’de son büyük İnka direnişi –Tupac Amaru’nın idamıyla- resmî olarak bastırıldı. Böylece Orta ve Güney Amerika’nın en güçlü imparatorluklarından biri, İspanyol keşifleri, iç savaş ve salgın hastalıkların etkisiyle kısa sürede ortadan kalktı.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

12:00:17

Bilim Gelecek İçin Daha Kalıcı Yapıların Peşinde

Gelecek için daha iyisini inşa etme arayışında, bazıları cevapları uzun zaman önceki geçmişte arıyor. Dünyanın dört bir yanındaki eski inşaatçılar, kalın beton deniz bariyerleri döken Romalı mühendislerden, tanrılarına alçıdan heykeller yapan Maya masonlarına ve işgalcilere karşı duvarlar yükselten Çinli inşaatçılara kadar binlerce yıl sonra bugün hala ayakta duran yapılar ürettiler…

Ancak daha yeni yapıların birçoğu şimdiden son kullanma tarihlerine bakıyor: Modern dünyamızın büyük bir bölümünü oluşturan betonun ömrü yaklaşık 50 ila 100 yıldır.

Giderek artan sayıda bilim insanı, bin yıl boyunca nasıl dayandıklarını ortaya çıkarmak umuduyla, binaların parçalarını yontarak, tarihi metinleri inceleyerek ve taklit tarifleri karıştırarak uzun zaman önceki dönemlere ait malzemeleri inceliyor.

Bu tersine mühendislik, eski binalara karıştırılan ağaç kabuğu, volkanik kül, pirinç, bira ve hatta idrar gibi malzemelerin şaşırtıcı bir listesini ortaya çıkardı. Bu beklenmedik katkılar, zamanla güçlenme ve çatlaklar oluştuğunda onları “iyileştirme” gibi oldukça etkileyici özelliklerin anahtarı olabilir.

Bu özelliklerin nasıl kopyalanacağını bulmak günümüzde gerçek etkiler yaratabilir: Modern betonumuz devasa gökdelenleri ve ağır altyapıyı ayakta tutacak güce sahip olsa da, bu eski malzemelerin dayanıklılığı ile rekabet edemez.

Ve iklim değişikliğinin artan tehditleriyle birlikte, inşaatı daha sürdürülebilir hale getirmek için giderek artan bir çağrı var. Yakın tarihli bir BM raporu, yapılı çevrenin küresel CO2 emisyonlarının üçte birinden fazlasından sorumlu olduğunu ve çimento üretiminin tek başına bu emisyonların %7’sinden fazlasını oluşturduğunu tahmin ediyor.

İspanya’nın Granada Üniversitesi‘nde kültürel miras araştırmacısı olan Carlos Rodriguez-Navarro, “Maya halkından veya eski Çinlilerden kalma geleneksel tarifleri kullanarak malzemenin özelliklerini geliştirirseniz, modern inşaatlarda çok daha sürdürülebilir bir şekilde kullanılabilecek malzeme üretebilirsiniz” dedi.

Antik Roma betonu bugünkünden daha mı iyi? Pek çok araştırmacı ilham almak için Romalılara başvuruyor. Roma İmparatorluğu’nun mimarları M.Ö. 200’lerden başlayarak, Pantheon’un yükselen kubbesinden bugün hala su taşıyan sağlam su kemerlerine kadar zamana meydan okuyan etkileyici beton yapılar inşa ediyorlardı.

Kanada’daki Victoria Üniversitesi‘nde arkeolog olan John Oleson, deniz suyunun çağlar boyunca yapıları dövdüğü limanlarda bile betonu “temelde 2.000 yıl önce döküldüğü zamanki haliyle” bulabileceğinizi söylüyor.

Modern betonun çoğu, kireçtaşı ve kilin çok yüksek sıcaklıklara kadar ısıtılıp öğütülmesiyle elde edilen bir toz olan Portland çimentosuyla başlar. Bu çimento, kimyasal olarak reaktif bir macun oluşturmak için suyla karıştırılır. Daha sonra kaya ve çakıl gibi malzeme parçaları eklenir ve çimento hamuru bunları beton bir kütleye bağlar.

Vitruvius gibi antik mimarların kayıtlarına göre, Roma süreci de benzerdi. Eski inşaatçılar yanmış kireçtaşı ve volkanik kum gibi malzemeleri su ve çakılla karıştırarak her şeyi birbirine bağlamak için kimyasal reaksiyonlar yaratıyorlardı.

Şimdi bilim insanları, bazı Roma betonlarının yapıları binlerce yıldır ayakta tutmasının önemli bir nedenini bulduklarını düşünüyorlar: Bu antik malzeme kendini onarmak için alışılmadık bir güce sahip. Tam olarak nasıl olduğu henüz net değil, ancak bilim insanları ipuçları bulmaya başladı.

Bu yılın başlarında yayımlanan bir çalışmada, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü‘nde inşaat ve çevre mühendisi olan Admir Masic, bu gücün Roma malzemesine eşit olarak karıştırılmak yerine her tarafına saplanmış kireç parçalarından geldiğini öne sürdü. Araştırmacılar eskiden bu parçaların Romalıların malzemelerini yeterince iyi karıştırmadıklarının bir işareti olduğunu düşünüyorlardı.

Bunun yerine, Roma’nın dışındaki antik bir şehir olan Privernum’dan beton örneklerini analiz ettikten sonra bilim insanları, parçaların malzemenin “kendi kendini iyileştirme” yeteneklerini besleyebileceğini keşfettiler. Masic, çatlaklar oluştuğunda suyun betonun içine sızabildiğini açıkladı. Bu su, artık kireç ceplerini harekete geçirerek hasarlı bölümleri doldurabilecek yeni kimyasal reaksiyonları tetikliyor.

Utah Üniversitesi‘nde jeolog olan Marie Jackson ise farklı bir görüşe sahip. Araştırmaları, anahtarın Romalılar tarafından kullanılan özel volkanik malzemelerde olabileceğini ortaya koymuştur.

İnşaatçılar, betonlarına karıştırmak için patlamalardan sonra geride kalan volkanik kayaları topluyorlardı. Jackson, doğal olarak reaktif olan bu malzemenin, elementlerle etkileşime girdikçe zamanla değiştiğini ve gelişen çatlakları kapatmasına izin verdiğini söyledi.

Jackson, zaman içinde uyum sağlama yeteneğinin “malzemenin gerçek dehası olduğunu” söyledi. “Beton o kadar iyi tasarlanmış ki kendi kendini idame ettiriyor.”

Deniz kabukları kadar güçlü heykeller yapmak için ağaç suyu kullanmak Honduras’taki bir Maya bölgesi olan Copan’da, karmaşık kireç heykeller ve tapınaklar sıcak ve nemli bir ortama maruz kaldıktan 1.000 yıldan fazla bir süre sonra bile bozulmadan kalıyor. Bu yılın başlarında yayımlanan bir araştırmaya göre, bu yapıların uzun ömürlü olmasının sırrı, aralarında filizlenen ağaçlarda yatıyor olabilir.

Araştırmacılar burada yapıların yaratıcılarıyla canlı bir bağ kurdular: Araştırmada çalışan Rodriguez-Navarro, Honduras’ta soylarını Maya inşaatçılarına kadar takip eden yerel duvar ustalarıyla bir araya geldiklerini belirtiyor.

Duvar ustaları kireç karışımında yerel chukum ve jiote ağaçlarından elde edilen özlerin kullanılmasını önerdiler. Araştırmacılar tarifi test ettiklerinde – ağaç kabuğu toplamak, parçaları suya koymak ve elde edilen ağaç “suyunu” malzemeye eklemek – elde edilen sıvanın özellikle fiziksel ve kimyasal hasara karşı dayanıklı olduğunu gördüler.

Bilim insanları yakınlaştırma yaptıklarında, ağaç suyundaki organik madde parçalarının alçının moleküler yapısına dahil olduğunu gördüler. Rodriguez-Navarro, bu şekilde Maya sıvasının deniz kabukları ve deniz kestanesi dikenleri gibi sağlam doğal yapıları taklit edebildiğini ve onların dayanıklılığının bir kısmını ödünç alabildiğini söyledi.

Araştırmalar, uzun zaman öncesine ait yapılara karıştırılmış her türlü doğal malzemeyi buldu: meyve özleri, süt, peynir loru, bira, hatta gübre ve idrar. Çin Seddi ve Yasak Şehir de dahil olmak üzere Çin’in en ünlü yapılarından bazılarını bir arada tutan harç, yapışkan pirinçten elde edilen nişasta izleri içeriyor.

Şans mı beceri mi? İngiltere’deki Sheffield Üniversitesi‘nden malzeme bilimci Cecilia Pesce, bu eski inşaatçılardan bazılarının şansının yaver gitmiş olabileceğini söylüyor. Ucuz ve kullanılabilir olduğu sürece karışımlarına hemen hemen her şeyi atıyorlardı – ve işe yaramayanlar uzun zaman önce çöktü.

Pesce, “İnşaatın içine her türlü şeyi koyarlardı,” diyor. “Ve şimdi, elimizde sadece hayatta kalan binalar var. Yani bu bir doğal seleksiyon süreci gibi.”

Hindistan’ın Vellore Teknoloji Enstitüsü‘nde inşaat mühendisi ve profesör olan Thirumalini Selvaraj, inşaatçıların farklı özellikler üretmek için yerel malzemelerin karışımlarını hazırladıkları Hindistan’da olduğu gibi, bazı malzemelerin daha fazla niyet gösterdiğini söyledi.

Selvaraj‘ın araştırmasına göre, Hindistan’ın nemli bölgelerinde inşaatçılar, yapıların nemle başa çıkmasına yardımcı olan yerel bitkileri kullandılar. Kıyı boyunca, tuz hasarından korunmaya yardımcı olabilecek rafine edilmemiş bir şeker olan jaggery eklediler. Deprem riskinin yüksek olduğu bölgelerde ise pirinç kabuğundan yapılan süper hafif “yüzen tuğlalar” kullandılar.

Selvaraj, “Bölgeyi tanıyorlar, toprak durumunu biliyorlar, iklimi biliyorlar,” dedi. “Dolayısıyla buna göre bir malzeme tasarlıyorlar.”

Antik Roma … gökdelenleri mi? Günümüz inşaatçıları antik tarifleri kopyalayamaz. Roma betonu uzun süre dayanmış olsa da ağır yükleri taşıyamıyordu: Oleson, “Roma betonuyla modern bir gökdelen inşa edemezsiniz,” diyor. “Üçüncü kata geldiğinizde çökerdi.”

Bunun yerine araştırmacılar antik malzemenin bazı özelliklerini alıp modern karışımlara eklemeye çalışıyorlar. Masic, Roma döneminden esinlenen “kendi kendini iyileştiren” beton kullanarak yeni projeler inşa etmeye çalışan bir girişimin parçası. Jackson, kıyı şeritlerini deniz seviyesinin yükselmesinden korumaya yardımcı olmak amacıyla Roma limanlarında olduğu gibi deniz suyuna dayanıklı beton yapılar tasarlamak için Ordu Mühendisler Birliği ile birlikte çalışıyor.

Masic, bir etki yaratmak için her şeyin Romalılar kadar uzun ömürlü olmasına gerek olmadığını söyledi. Betonun ömrüne 50 ya da 100 yıl eklersek, “uzun vadede daha az yıkım, daha az bakım ve daha az malzemeye ihtiyaç duyacağız.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

14:34:42
Lazerler Guatemala yağmur ormanlarının altında gizlenmiş 650 kilometrekarelik devasa Maya alanını ortaya çıkardı…

Kuzey Guatemala'daki jeologlar, yaklaşık 1.700 kilometrekare genişliğinde ve Orta ve Geç Klasik Öncesi döneme (kabaca M.Ö. 1000 ila M.Ö. 250) tarihlenen devasa bir Maya alanı keşfettiler. Guatemala'nın kuzeyinde uçakla havadan yapılan bir araştırma, devasa bir Maya alanının keşfedilmesini sağladı.

Araştırmacılar, lazerlerin ışınlandığı ve yansıyan ışığın bir arazinin havadan görüntüsünü oluşturmak için kullanıldığı lidar – ışık algılama ve menzil belirleme – yöntemini kullandılar. Araştırmanın yazarlarından Carlos Morales-Aguilar, “…ilk kez siyasi ve ekonomik olarak bütünleşmiş ve Batı Yarımküre'nin başka yerlerinde daha önce hiç görülmemiş bir alan keşfedildi” dedi. Araştırmacılar bu teknolojinin Guatemala'da henüz keşfedilmemiş alanları keşfetmelerine yardımcı olmaya devam edeceğini umuyor.

Bulgular, araştırmacıların lidar – ışık algılama ve aralık belirleme – kullanarak uçakla gerçekleştirdikleri bir hava araştırmasının sonucudur; bu yöntemde lazerler ışınlanır ve yansıyan ışık bir arazinin havadan görüntüsünü oluşturmak için kullanılır. Bu teknoloji, lazerlerin kalın ağaç örtüsüne nüfuz edebildiği Guatemala'nın Mirador-Calakmul Karst Havzası'ndaki yağmur ormanları gibi alanlarda özellikle faydalıdır.

Ekip, taramalardan elde edilen verileri kullanarak, Maya'ların muhtemelen yürüyerek geçtikleri160 kilometre uzunluğundaki geçitlerle birbirine bağlanan bölgeyi işaretleyen 1.000'den fazla yerleşim yeri tespit etti. Ayrıca, 5 Aralık'ta Ancient Mesoamerica dergisinde yayınlanan çalışmaya göre, birkaç büyük platform ve piramidin kalıntılarının yanı sıra su toplamak için kullanılan kanallar ve rezervuarlar da tespit edildi.

Austin'deki Texas Üniversitesi Coğrafya ve Çevre Bölümü'nde doktora sonrası araştırmacı olan Carlos Morales-Aguilar Live Science'a gönderdiği e-postada, lidar verilerinin “ilk kez siyasi ve ekonomik olarak bütünleşmiş ve Batı Yarımküre'nin başka yerlerinde daha önce hiç görülmemiş bir alanı” gösterdiğini söyledi. “Artık Guatemala'nın bu bölümünde Maya bölgesinin tüm manzarasını görebiliyoruz” dedi.

Peki, bu bölgeyi Mayaların ilk etapta buraya yerleşmek isteyecekleri kadar cazip kılan neydi?

Houston'daki Maya Ovaları Jeolojik Araştırmalar Enstitüsü'nden jeolog Ross Ensley konuyla ilgşlş olarak gönderdiği bir e-postada, “Mayalar için Mirador-Calakmul Karst Havzası 'Goldilocks Bölgesi'ydi” dedi. “Mayalar – bu bölgeye – yerleşti çünkü burası yerleşim için yaylaların ve tarım için alçak alanların doğru karışımına sahipti. Yaylalar, birincil yapı malzemeleri olan kireçtaşı için bir kaynak ve üzerinde yaşamak için kuru toprak sağladı. Ovalar ise çoğunlukla mevsimsel bataklıklar ya da bajolardan oluşuyor ve bu da sulak alan tarımı için alan ve teraslı tarımda kullanılmak üzere organik açıdan zengin toprak sağlıyordu.”

Araştırmacılar daha önce Guatemala'daki Maya alanlarını taramak için lidar kullanmışlardı. 2015 yılında Mirador Havzası Projesi adlı bir girişim, El Mirador antik kentine odaklanarak havzanın güney kısmında iki büyük ölçekli araştırma gerçekleştirdi. Çalışmaya göre bu proje, ülkenin bu bölümünün 1.703 km kare alanının haritalanmasını sağladı.

Morales-Aguilar, “El Mirador antik kentinin ilk çıplak toprak modellerini oluşturduğumda aklım başımdan gitti,” dedi. “Çok sayıda rezervuarı, anıtsal piramitleri, terasları, yerleşim alanlarını ve küçük höyükleri ilk kez gözlemlemek büyüleyiciydi.”

Araştırmacılar lidar teknolojisinin Guatemala'nın yüzyıllardır gizemini koruyan bölümlerini keşfetmelerine yardımcı olacağını umuyor.

Tulane Üniversitesi Orta Amerika Araştırma Enstitüsü Müdürü ve araştırmada yer almayan bir antropolog olan Marcello Canuto verdiği demeçte, “Lidar bu bölgede arkeoloji için devrim niteliğinde, özellikle de görüşün sınırlı olduğu tropikal ormanlarla kaplıysa” dedi. “Araştırma yaparken genellikle geçidin küçük bir bölümünü görürüz, ancak lidar büyük ve doğrusal olan şeyleri görmemizi sağlar. Bu araştırma bölgeyi ilk kez görmemizi sağlıyor; bu verilere sahip olmamız dönüştürücü bir etki yaratıyor.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…