21:02:07

Kötü Uyku Kalitesi Beyin Yaşlanmasını Hızlandırır

Araştırmalar, kötü uyuyan kişilerin beyin yaşlarının gerçek yaşlarından daha fazla olduğunu göstermektedir. Kötü uykunun vücutta neden olduğu kronik iltihaplanma muhtemelen bu durumun bir parçasıdır. Kötü uyku ile demans arasındaki bağlantı uzun zamandır bilinmesine rağmen, kötü uyku alışkanlıklarının demansa neden olup olmadığı veya kötü uykunun demansın erken bir belirtisi olup olmadığı belirsizdi. Ancak, yeni araştırmalar uyku kalitesinin beynin yaşlanma hızı üzerinde doğrudan bir etkisi olabileceğini ortaya koydu…

İsveç’teki Karolinska Enstitüsü‘nde nöroepidemiyolog olan Abigail Dove, “Bulgularımız, kötü uykunun beyin yaşlanmasını hızlandırabileceğine dair kanıt sağlıyor ve iltihaplanmanın bunun altında yatan mekanizmalardan biri olduğunu gösteriyor" diye açıklıyor.

Gece kuşu yaşam tarzı ve horlama ile yüksek korelasyon

Araştırmacılar, UK Biobank‘a (genetik yatkınlık ve yaşam tarzının hastalıklar üzerindeki etkilerini uzun vadeli takip çalışmaları yürüten bir araştırma enstitüsü) kayıtlı 27.500 orta yaşlı ve yaşlı kişide (ortalama yaş 54,7) beş boyutta uyku kalitesini değerlendirdi. Yaklaşık dokuz yıl sonra, katılımcıların beyinlerini MRI ile taradılar ve makine öğrenimi modellerini kullanarak biyolojik beyin yaşlarını tahmin ettiler.

Araştırmacılar, kronotip (sabah tipi veya akşam tipi), uyku süresi, uykusuzluk varlığı veya yokluğu, horlama varlığı veya yokluğu ve gündüz uykululuk durumuna göre uyku kalitesini ölçtüler. Bu verileri kullanarak katılımcıları üç uyku modeline ayırdılar ve %41,2’sinin sağlıklı uykuya sahip olduğunu, %3,3’ünün açıkça kötü uykuya sahip olduğunu ve %55,6’sının orta gruba girdiğini buldular.

Analiz, sağlıklı uyku puanındaki her bir puanlık düşüş için beyin yaşı ile kronolojik yaş arasındaki farkın yaklaşık altı ay arttığını gösterdi. En kötü uyku kalitesine sahip grup, beyinlerinin kronolojik yaşlarından yaklaşık bir yıl daha yaşlı olduğunu gösterdi. Bu, uyku süresi ve uyku alışkanlıklarındaki farklılıkların beynin yaşlanma hızını önemli ölçüde etkileyebileceğini göstermektedir.

Araştırmacılar, gece kuşu yaşam tarzı, sağlıksız uyku süresi (7-8 saatten fazla) ve horlama alışkanlıklarının beyin yaşlanmasıyla özellikle güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu buldular. Ayrıca, uyku kalitesini belirleyen beş faktörün birbiriyle etkileşime girdiğini de buldular. Örneğin, uykusuzluk gündüz aşırı uykululuğa, gececi yaşam tarzı ise daha kısa uyku sürelerine yol açabilir.

Kötü Uyku Vücutta Kronik Enflamasyona Yol Açar

Kötü uykunun beyni etkileme mekanizmasını anlamak için araştırma ekibi, vücuttaki düşük dereceli iltihaplanma düzeyini de ölçmüştür. Özellikle, C-reaktif protein düzeyleri, beyaz kan hücresi ve trombosit sayıları ve granülositlerin lenfositlere (bir tür beyaz kan hücresi) oranı gibi biyobelirteçlerin bir kombinasyonunu kullanarak, uyku düzenleri ve beyin yaşlanması arasındaki ilişkide iltihaplanmanın rolünü analiz etmişlerdir.

Sonuçlar, vücuttaki iltihaplanma düzeyinin yüksek olmasının beyin yaşını artırma eğiliminde olduğunu doğruladı. Aracılık analizi (iki değişken arasındaki nedensel ilişkide aracı değişkenlerin etkisini analiz etme yöntemi), iltihabın, ara uyku düzenleri ile beyin yaşlanması arasındaki ilişkinin yaklaşık yüzde 7’sini ve kötü uyku düzenleri ile olan ilişkinin yüzde 10’undan fazlasını açıkladığını ortaya koydu. Başka bir deyişle, kötü uyku kalitesinin vücutta kronik iltihaplanmanın oluşmasını kolaylaştırması ve bunun da beyin yaşlanmasını hızlandırması oldukça muhtemeldir.

Enflamasyona ek olarak, kötü uykunun beyni olumsuz etkileyebileceği birkaç başka yol daha vardır. Bunlardan biri, uyku sırasında beyinden atık ürünleri uzaklaştıran glifatik sistem üzerindeki olumsuz etkisidir. Beyindeki toksik maddeler uyku sırasında verimli bir şekilde uzaklaştırılmazsa, bu durum uzun vadede sinir hücrelerinin işlevini bozabilir. Araştırmacılar ayrıca, kötü uykunun kardiyovasküler sağlığı kötüleştirebileceğini ve bunun da dolaylı olarak beyindeki kan akışına ve dokuya zarar verebileceğini belirtmiştir.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…