15:29:59

ABD Teknoloji Veri Merkezi Genişlemesi

ABD’li teknoloji devleri, veri merkezlerini önemli ölçüde genişletme eğiliminde. Araştırmalara göre, Haziran 2025 itibarıyla dünyanın en büyük 1.244 veri merkezinin yaklaşık %60’ı ABD dışında bulunmaktadır ve bu durum, elektrik ve su kaynakları üzerindeki baskı nedeniyle yerel düzeyde yaygın bir muhalefete yol açmaktadır…

Yapay zekâ patlamasının tetiklediği bu küresel genişleme, Meksika, İrlanda, Şili ve Güney Afrika gibi bölgelerde elektrik kesintileri, su kıtlığı ve çevresel endişelere yol açarak protestolara ve düzenleyici kurumların incelemelerine neden oldu.

Synergy Research Group‘a göre, Haziran 2025 itibarıyla, dünyanın en büyük 1.244 veri merkezinin yaklaşık %60’ı ABD dışında bulunuyordu.

Bu genişleme, yapay zekâ altyapısına büyük yatırımlar yapan Amazon, Microsoft, Google, Meta ve Alibaba gibi hiper ölçekli şirketler tarafından desteklenmektedir. Küresel harcamaların 2025’te 375 milyar dolara, 2026’da ise 500 milyar dolara ulaşması öngörülmektedir.

Meksika’da, Meksika’nın merkezindeki Microsoft veri merkezinin yakınında yaşayanlar, elektrik ve su kesintilerinin arttığını bildirmektedir. Bazıları, su kıtlığı nedeniyle okulların kapanması ve sağlık krizleri yaşamaktadır.

İrlanda’da veri merkezleri şu anda ülkenin elektriğinin %20’sinden fazlasını tüketiyor ve bu durum, şebeke istikrarı riskleri nedeniyle hükümetin Dublin bölgesindeki yeni projelere sınırlamalar getirmesine neden oluyor.

Benzer tepkiler Şili’de de ortaya çıktı. Google, su tükenmesi endişeleri nedeniyle veri merkezi planlarını geri çekti. Hollanda’da ise çevre sorunları nedeniyle inşaat durduruldu.

Tartışmalara rağmen, ABD merkezli teknoloji şirketleri veri merkezlerinin çevreye etkisinin minimum düzeyde olduğunu savunuyor ve yerinde enerji üretimi ve su geri dönüşümü yoluyla karbon ayak izlerini azaltmaya çalışıyor.

ABD, veri merkezi kapasitesi açısından hâlen baskın bir merkez olmaya devam ediyor ve 2024 itibarıyla küresel hiper ölçekli kapasitenin yaklaşık %54’ünü oluşturuyor. Ülke, Haziran 2025’te yıllık veri merkezi inşaat harcamalarında 40 milyar dolarlık rekor bir rakama ulaştı.

OpenYZ, Amazon, Google, Microsoft ve diğerleri yapay zekâyı geliştirmek adına devasa bilgi işlem merkezleri kurmak için yüz milyarlarca dolarlık yatırımlar yaparken, Amerika Birleşik Devletleri veri merkezi patlamasının merkezinde yer almaktadır. Ancak şirketler, daha az denetime tabi olan yurtdışına da bu inşaat çılgınlığını taşımışlardır.

Sektörü inceleyen Synergy Research Group‘un analizine göre, Haziran sonu itibarıyla dünyanın en büyük 1.244 veri merkezinin yaklaşık yüzde 60’ı Amerika Birleşik Devletleri dışında bulunuyor. Tencent, Meta ve Alibaba gibi şirketlerin dünya çapında en az 575 veri merkezi projesi geliştirme aşamasında olması nedeniyle bu sayı daha da artacak.

New York Times‘ın araştırmasına göre, veri merkezlerinin sayısı arttıkça, bilgisayarlar için büyük miktarda enerji ve soğutma için suya ihtiyaç duyan bu tesisler, sadece Meksika’da değil, bir düzineden fazla ülkede de kesintilere neden oluyor veya bunları daha da kötüleştiriyor.

İrlanda’da veri merkezleri, ülkenin elektriğinin yüzde 20’sinden fazlasını tüketiyor. Şili’de değerli akiferler tükenme tehlikesiyle karşı karşıya. Uzun süredir elektrik kesintilerinin rutin olduğu Güney Afrika’da veri merkezleri ulusal şebekeyi daha da zorluyor. Benzer endişeler Brezilya, İngiltere, Hindistan, Malezya, Hollanda, Singapur ve İspanya’da da ortaya çıktı.

Bu sorunlar, şeffaflık eksikliği nedeniyle daha da karmaşık hale gelmiştir. Google, Amazon, Microsoft ve diğer teknoloji şirketleri, veri merkezleri kurmak için genellikle yan kuruluşlar ve hizmet sağlayıcılar aracılığıyla çalışır, varlıklarını gizler ve tesislerin tükettiği kaynaklar hakkında çok az bilgi verir.

Birçok hükûmet de yapay zekâ alanında bir yer edinmek istemektedir. Ucuz arazi, vergi indirimleri ve kaynaklara erişim sağlamışlardır ve düzenleme ve bilgilendirme konusunda müdahaleci olmayan bir yaklaşım benimsemektedirler.

Yeni yapay zekâ modellerini desteklemek ve insan beynini aşan güce sahip “süper zekâ" veya yapay zekâ yaratmak için veri merkezleri kurmak için yarışan teknoloji şirketleri, bu patlamanın istihdam ve yatırım getirdiğini söyledi. Kendi enerjilerini üreterek ve suyu geri dönüştürerek çevresel ayak izlerini küçültmek için çalıştıklarını da eklediler.

Microsoft, Meksika’nın merkezindeki veri merkezi kompleksinin elektrik ve su kaynaklarını etkilediğine dYZr herhangi bir bilgiye sahip olmadığını söyledi. Şirket, bölgedeki elektriğin istikrarsız olduğunu belirtti. Ayrıca, minimum su kullandığını ve 12,6 megavatlık bir elektrik yüküne sahip olduğunu, bunun da yıl boyunca kullanılması halinde Meksika’daki yaklaşık 50.000 eve elektrik sağlayabileceğini ekledi.

Microsoft‘un Amerika kıtasındaki veri merkezlerinden sorumlu kurumsal başkan yardımcısı Bowen Wallace, “Derinlemesine araştırdık ve veri merkezlerimizin bölgedeki elektrik kesintilerine veya su kıtlığına katkıda bulunduğuna dYZr hiçbir bulguya rastlamadık" dedi. “Toplumun temel ihtiyaçlarını her zaman öncelikli tutacağız."

Bölgenin endüstriyel kalkınma direktörü Alejandro Sterling, Meksika’nın merkezindeki elektrik şebekesi altyapısının sorunlu olduğunu ve elektrik kesintilerine neden olduğunu söyledi. “Kapasitemiz aşıldı" dedi.

Herhangi bir veri merkezini yerel elektrik ve su kıtlığıyla doğrudan ilişkilendirmek zordur. Ancak uzmanlara göre, istikrarsız elektrik şebekeleri ve mevcut su sıkıntısı olan bölgelerde inşaat yapmak, zaten zayıf olan sistemler üzerinde baskı yaratarak zincirleme etkilerin olasılığını artırmaktadır.

Birçok ülkede aktivistler, bölge sakinleri ve çevre örgütleri veri merkezlerine karşı birleşerek direniş göstermiştir. Bazıları projeleri engellemeye çalışırken, diğerleri daha fazla denetim ve şeffaflık talep etmiştir.

İrlanda’da yetkililer, elektrik tedarikine yönelik “önemli risk" nedeniyle Dublin bölgesinde yeni veri merkezlerinin sayısını sınırladı. Şili’de aktivistlerin protestoları üzerine Google, su rezervlerini tüketebilecek bir merkez inşa etme planlarını geri çekti. Hollanda’da ise çevresel kaygılar nedeniyle bazı veri merkezlerinin inşaatı durduruldu.

Friends of the Earth Ireland çevre örgütünün üyesi Rosi Leonard, “Veri merkezleri, çevresel ve sosyal sorunların kesiştiği noktadır" diyor. “Veri merkezlerinin gerekli olduğu ve bizi zengin ve başarılı kılacakları yönünde bir anlatı var, ancak bu gerçek bir kriz."

Yavaşlama belirtileri ise çok az. Yatırım bankası UBS‘ye göre, şirketlerin bu yıl küresel olarak veri merkezlerine 375 milyar dolar, 2026’da ise 500 milyar dolar harcama yapması bekleniyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…