Yaklaşık % 40'ı Çöpe Atılıyor…

Çevreyi Önemsiyorsanız İklim Dostu Gıdaları Nasıl Seçmelisiniz?..
Markette çevre dostu gıdalar seçmek sandığınızdan daha kolay. İklim değişikliği, sürdürülebilirlik ve çevreyi önemsiyorsanız işte size bazı hızlı ipuçları…

İklim değişikliği söz konusu olduğunda haberler biraz bunaltıcı olabiliyor. Şiddetli hava olaylarından ünlülerin çevreye CO2 püskürten özel jetlerine kadar, kişisel olarak nasıl kontrol sahibi olabileceğinizi veya bir fark yaratabileceğinizi bilmek zor olabilir.

Ancak, her gün süpermarkette yaptığınız seçimlerin önemli olduğunu bilmek sizi şaşırtabilir. Yediğimiz tüm gıdaların yetiştirilmesi, nakliyesi ve işlenmesi tüm küresel emisyonların üçte birinden sorumludur.

Diyetisyen, profesör ve Recipe for Survival: What You Can Do to Live a Healthier and More Environmentally Friendly Life isimli kitabın yazarı Dana Hunnes, “Yediklerimiz, çevresel açıdan sürdürülebilir olup olmamak için her gün yaptığımız en etkili şeydir” diyor.

Ama tam olarak neyi seçmeli? Bu soruyu yanıtlamak için araştırmacılar, 57.000 gıda ürününün çevresel ayak izini tahmin etmek üzere kamuya açık verileri kullanarak bir algoritma oluşturdular. Hepsi İrlanda ve Birleşik Krallık’ta satılan ürünleri dört faktöre göre sıraladılar: sera gazı emisyonları, arazi kullanımı, su stresi ve zehirli alg büyümesine yol açabilen tarımsal akış olan ötrofikasyon olasılığı.

Araştırmacılar, 0 ile 100 arasında değişen – daha yüksek puan çevre için daha kötü olduğu anlamına geliyor – yeni çevresel etki puanlarını 1.547 gıda üzerinde test ettiler ve sonuçları bu ay PNAS dergisinde yayımladılar.

Bazı genel eğilimler bulundu. Şekerli içecekler, meyve ve ekmek çevre üzerinde daha düşük bir etkiye sahipken, et, balık ve peynir daha büyük bir etkiye sahiptir – ortada bir yerde tatlılar ve hamur işleri var. Ve her bir ürüne göre farklılık gösterse de, genel olarak, daha besleyici gıdalar aynı zamanda çevresel olarak daha sürdürülebilir olma eğiliminde.

Puanlama sistemlerini NutriScore adı verilen bir ölçümle eşleştirdiler ve meyveler, sebzeler, salatalar, kahvaltılık tahıllar, bazı ekmekler ve tofu ve vegan sosisler gibi et alternatifleri de dahil olmak üzere bazı gıdaların hem beslenme hem de çevre için “kazan-kazan” olduğunu buldular.

Sosislerden bahsetmişken, araştırmacılar içeriklerine bağlı olarak en yüksek çevresel etkiden en düşüğe doğru nasıl derecelendirdiklerini aşağıda bulabilirsiniz:

Sığır veya kuzu eti (yaklaşık 30 puan)
Domuz eti (10 civarında bir puan)
Tavuk veya hindi (yaklaşık 3 puan)
Vegan veya vejetaryen (1 civarında bir puan)
Çevresel etki açısından en yüksek puanlardan biri, 100 gram nihai ürün başına 100 gram sığır eti içerdiği için 100’e yakın puan alan kurutulmuş sığır eti oldu.

Oxford Üniversitesi profesörü ve araştırmanın başyazarı Michael Clark, “İnsanlar sürdürülebilirliği önemsiyorsa, düşük etkili gıdalara doğru bu yavaş geçiş gerçekten önemli bir ilerlemedir” dedi. “Bu araştırma insanların daha bilinçli kararlar vermek için bu bilgileri nasıl kullanabileceklerini anlamaya yönelik çok daha uzun bir yolculuk için sadece bir başlangıç noktası.”

Araştırmacıların bulgularını içeren aranabilir bir veri tabanı olmasa da, Oxford Üniversitesi’nin çevresel davranışı değerlendirmek için tarımsal istatistikleri standartlaştıran açık bir veri platformu olan Hestia‘yı kullanarak bazı gıdaların çevresel etkilerini kontrol edebilirsiniz.

Bazı ülkeler markalar içerikleri konusunda diğer ülkelerdeki kadar şeffaf değildir, bu da bir ürünün etkilerini belirlemeyi zorlaştırmaktadır.

Belirli ürünlerin tam tarifleri genellikle sadece üreticiler tarafından bilinir ve ürünlerde yüzlerce bileşen bulunabilir. Bununla birlikte, Pew Araştırma Merkezi‘nin 2021 raporuna göre, ABD’deki insanların %80’i çevreye verdikleri zararı azaltmak için yaşamlarında değişiklik yapmaya istekli ve bunu önemsiyor. Sürdürülebilirlik İş Dünyası Endeksi‘ne göre, Amerikalıların neredeyse dörtte üçünün sürdürülebilir ürünleri nasıl tanımlayacağını bilmemesi şaşırtıcı değil.

Ancak, marketteki bireysel ayak izinizi azaltmanın bazı kolay yolları var.

Bu öneriler, çalışmanın genel bulgularına ve sürdürülebilir beslenme ve gıda sistemleri uzmanlarından alınan ipuçlarına dayanmaktadır.

Daha fazla bakliyat tüketin
Bakliyatlar çevre dostu, sağlıklı ve ucuzdur ve bunları çoğu yerel marketten satın alabilirsiniz. Fasulye, nohut, mercimek ve bezelye bakliyat ailesini oluşturur ve birçok diyet için hayati önem taşır.

Kayıtlı bir diyetisyen beslenme uzmanı, yazar ve sürdürülebilir gıda sistemleri uzmanı olan Sharon Palmer, “Bakliyatlar gezegendeki en sürdürülebilir protein kaynağıdır” diyor. “Proteinimizin çoğunu buradan almalıyız.”

Doğal Kaynaklar Savunma Konseyi‘nin bir raporuna göre bakliyat yetiştirmek, ağırlık olarak aynı miktarda sığır eti üretmekten 34 kat daha az iklime zarar veriyor. Bakliyatlar birçok gıdadan daha az suya ihtiyaç duyar, gübre gerektirmez ve aslında yetiştirildikleri topraktan besinleri çıkarmak yerine onu iyileştirir. Ayrıca, yüksek miktarda lif içerirler ve yiyebileceğiniz en sağlıklı gıdalardan biri olarak kabul edilirler.

Daha az çikolata yiyin
Bu konuda üzgünüz. Lezzetli olsa da çikolata – veya çikolata elde etmek için kakao yetiştirmek – büyük miktarda arazi gerektirir ve ormansızlaşmaya yol açabilir. Tahıllar, kahvaltı veya protein barları ve çikolata içeren diğer tatlılar, çikolata içermeyen alternatiflerine göre daha yüksek çevresel sonuçlara yol açacaktır.

Sadece ABD’de, her yıl dört Empire State Binasından daha ağır olacak kadar çikolata tüketiliyor. Ve talep giderek artarken, iklim değişikliği kakao bitkilerinin yetiştirilmesini zorlaştırıyor.

Tatlı isteğinizi çikolata olmadan da giderebiliyorsanız, meyve, karamel, antep fıstığı, fındık veya yulaf içeren tatlıları veya mısır gevreklerini deneyebilirsiniz.

Çikolata yemek istiyorsanız, daha koyu türleri tercih edin
Eğer çikolatadan vazgeçmek gerçekçi değilse, sütlü çikolata yerine bitter çikolata tüketmeye çalışın.

Hunnes, “Sütlü çikolatanın çevresel etkisi daha yüksek ve bitter çikolataya göre daha az besleyici olacaktır,” dedi. “Ancak bu, çikolatayı nasıl yetiştirdiklerine de bağlı olabilir.”

Satın aldığınız markalara göre değişir, genel olarak, bitter çikolata çok fazla süt ürünü veya şeker içermez ve gezegen için daha iyidir.

Tam tahıl tüketin
Tüm tahıllar eşit veya sürdürülebilir şekilde yaratılmamıştır. Ancak tam tahıllar daha az su gerektirir, taşınması kolaydır ve yediğimiz diğer gıdaların çoğundan daha uzun raf ömrüne sahiptir. Ayrıca diğer bazı bitkilere kıyasla atmosferden daha fazla karbondioksit emerler, bu da onları markette çevresel bir kazanç haline getirir.

Ekmek reyonunda kahverengi pirinç, kinoa, tam buğday ekmeği veya makarna, yulaf, naan, pide veya dürümleri tercih edin. Bunların çevresel etkisi daha az olacaktır ve sağlığınız için tahıl gevreği, beyaz ekmek, beyaz pirinç, cips veya krakerden daha iyidir.

Ayrıca, daha fazla tahıl tüketmek daha dengeli bir gıda sistemini destekleyecektir. Şu anda, küresel ekim alanlarının üçte biri doğrudan insanlara gitmek yerine çiftlik hayvanlarını beslemek için kullanılıyor. Çiftlik hayvanlarını beslemek için yetiştirilen tüm gıdanın beşte birinden azı et, yumurta veya süt ürünü olarak market raflarımıza ulaşıyor.

Hunnes, “Bu sürdürülebilir değil ve hatta sürdürülemez bile” dedi.

Kök sebzeler iyi bir seçimdir
Palmer‘a göre, her türden sebze satın almak, özellikle de bunları hayvansal bir ürüne tercih ediyorsanız, doğru yönde atılmış bir adımdır.

“Diyet ne kadar bitki temelli olursa, çevresel ayak izi de o kadar düşük olur” diyor.

Ancak kök sebzelere ve büyümek için daha az suya ve alana ihtiyaç duyan ürünlere odaklanmak da kişisel ayak izinizi daha da azaltmaya yardımcı olacaktır.

Örneğin, patates, tatlı patates, havuç, pancar, pırasa ve soğan içeren yemekler iyi seçimlerdir çünkü bu sebzelerin yetiştirilmesi için daha az enerji gerekir. Ayrıca uzun süre saklanabilirler, bu da sorunlu gıda israfını azaltmaya yardımcı olur. Dikkate alınması gereken diğer kök olmayan sebzeler brokoli, lahana, karnabahar, kereviz, kabak, Çin lahanası ve salatalıktır.

Meyve söz konusu olduğunda, elma, muz, çilek, narenciye ve üzüm yetiştirmek ve tadını çıkarmak için daha sürdürülebilir gıdalardan bazılarıdır.

Daha fazla tohum ve kuruyemiş tüketin
Kuruyemişler genellikle harika bir protein kaynağı olarak lanse edilse de, onları yetiştirmek için çok fazla su gerekir. Bu sizin için bir endişe kaynağıysa, bir sonraki market alışverişinizde ay çekirdeği gibi daha çevre dostu seçenekleri tercih edebilirsiniz.

Ancak Palmer, kuruyemişleri toplu olarak yemediğiniz veya israf etmediğiniz sürece çevresel etkilerinin minimum düzeyde olabileceğini söylüyor.

Palmer, “Kuruyemişlerin porsiyonları çok küçüktür ve çok yoğundurlar,” diyor. “Günde bir ila iki ons kuruyemiş yemek yine de ortalama bir diyetten daha düşük bir su ayak izine sahip olacaktır.”

Markaya ve kuruyemişlerin nerede yetiştirildiğine bağlı olsa da, daha az su gerektiren kuruyemişlere yönelmeyi seçebilirsiniz. Bir bademin yetişmesi için üç galondan fazla su gerekebilir, bu nedenle badem ve ceviz gibi diğer su yoğun gıdaları yerken bunu aklınızda bulundurun. Antep fıstığı, pikan cevizi, kaju fıstığı, kestane, yer fıstığı – teknik olarak baklagillerdir – veya fındık, yetiştirilmesi için daha az su gerektiren kuruyemişlerdir.

Belirli bir kuruyemişin su kullanımı ne olursa olsun, genel olarak etten çok daha sürdürülebilir bir proteindir.

Besin zincirinde alt sıralarda yer alın
Hâlâ et veya hayvansal ürünler tüketebilir ve diyetinizde sürdürülebilir seçimler yapabilirsiniz.

Clark, “Diyetimizden hiçbir şeyi tamamen çıkarmamız gerekmiyor,” dedi. “Bu daha çok yavaş yavaş bitki temelli yöne doğru ilerlemekle ilgili.”

Et yemeye düşkün olsanız bile Palmer, “besin zincirinin alt halkalarında” beslenmenin yine de büyük bir fark yaratabileceğini söylüyor. Sığır, kuzu ve koyun eti, aynı miktarda et elde etmek için tavuk veya hindiye göre daha fazla toprak, su ve zaman gerektirir. Somon, istiridye, midye ve deniz tarağı da çevre üzerinde diğer proteinlere göre daha az etki yaratacak seçeneklerdir.

Et alternatifleri de üretmek için gerçek et kadar fazla kaynak kullanmayan iyi bir protein kaynağıdır.

Çevreye yardımcı olmak için yemek alışkanlıklarımı başka nasıl değiştirebilirim?
Daha sürdürülebilir tercihlere doğru yolculuğunuzda daha da ileri gitmek isterseniz, ayak izinizi azaltabilecek daha genel değişiklikleri burada bulabilirsiniz:

Yiyecekleri israf etmeyin. Yiyeceklerin yaklaşık %40’ı çöpe atılıyor! Bu atığın oluşması için yine aynı miktarda toprak, su, sera gazı emisyonu ve çaba harcanıyor, ancak kimse besin alamıyor. Sadece yiyeceğiniz kadar satın almak, bozulmadan önce yemek ve artan yemeklerden yararlanmak çevresel etkilerimiz için harikalar yaratabilir.

Satın aldığınız tüm ürünlerin etiketleri kontrol edin. Bu etiketlerin dikkate alınarak alışveriş yapılması, markaların sürdürülebilir ve etik yetiştirme yöntemlerine – sadece iddia etmek yerine – gerçekten öncelik vermesini sağlar.

Yerel beslenin. Semt pazarlarından ve yerel yetiştiricilerden gelen yiyecekler muhtemelen daha az pestisit içerecek ve siz satın almadan önce daha kısa bir mesafe kat etmiş olacaktır. Tüm bunlar bir ürünün karbon yükünü azaltır.

Plastikten kaçının. Markete yeniden kullanılabilir alışveriş çantaları götürün, hazır ambalajlı ürünler yerine gevşek ürünler satın alın ve plastik yerine cam ürünleri tercih edin.

Beslenme düzeninizdeki bu değişiklikler büyük resme bakıldığında küçük görünse de Hunnes yaptıklarınızın önemli olduğunu vurguluyor.

Hunnes, “Mikroskobik olarak düşünmeye başladığınızda, bu gerçekten kendi kendinizi yenilgiye uğratabilir” dedi. “Her şey bir fark yaratır. Ve ne kadar çok insan bu işe dahil olur ve adım atarsa, hepimiz o kadar iyi durumda olacağız.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…