07:46:06

Kaputu Açmadan Önce Bir Kez Daha Düşünün

Benzinli ve dizel binek otomobillerde yangın çıkmasının nedenleri çoğunlukla benzer teknik ve kullanım kaynaklı sorunlara dayanır ve genellikle birden fazla etkenin birleşmesiyle ortaya çıkar. Araç yangınlarının en yaygın sebeplerinin başında yakıt sistemiyle ilgili problemler gelir. Zamanla yıpranan yakıt hortumları, gevşeyen kelepçeler, sızdıran yakıt filtreleri veya bozulan enjektör contaları yakıt kaçağına yol açabilir. Benzin son derece uçucu bir yakıt olduğu için küçük bir sızıntı bile sıcak motor parçalarıyla temas ettiğinde hızla alev alabilir. Dizel yakıt daha zor tutuşsa da, yüksek basınç altında püskürmesi ve sıcak yüzeylerle temas etmesi durumunda yangın riski ortaya çıkar. Özellikle araç uzun süre çalıştıktan sonra durdurulduğunda motor bölmesindeki yüksek sıcaklık bu riski artırır…

Araç yangınlarının bir diğer önemli nedeni elektrik sistemindeki arızalardır. Zamanla yıpranan kablolar, izolasyonu zarar görmüş tesisatlar, sigorta sisteminin devre dışı bırakılması veya bilinçsizce yapılan elektrik ekleri kısa devreye ve aşırı ısınmaya yol açabilir. Yetkisiz şekilde takılan alarm sistemleri, güçlü ses sistemleri ya da multimedya donanımları, aracın elektrik altyapısını zorlayarak yangın riskini ciddi biçimde artırır. Elektrik kaynaklı yangınlar çoğu zaman sessiz başlar; önce kablo izolasyonu erir ve yanar, ardından çevredeki plastik parçalar ve yakıt buharları tutuşarak yangın büyür.

Motor ve egzoz sisteminin aşırı ısınması da yangın sebepleri arasında önemli bir yer tutar. Egzoz manifoldu, turboşarj ve katalitik konvertör gibi parçalar normal çalışma koşullarında bile çok yüksek sıcaklıklara ulaşabilir. Bu parçalara motor yağı veya yakıt damlaması, ya da motor izolasyon malzemelerinin bu sıcak yüzeylere temas etmesi yangını tetikleyebilir. Ayrıca aracın alt muhafazasında biriken yaprak, çöp veya yanıcı maddeler de sıcak egzozla temas ettiğinde alev alabilir.

Motor yağı ve diğer yanıcı sıvıların kaçakları da sık karşılaşılan bir risk unsurudur. Motor yağı, şanzıman yağı, hidrolik ve direksiyon sıvıları doğrudan kolay tutuşmasa bile sıcak metal yüzeylere temas ettiğinde önce dumanlanır, ardından yeterli ısı birikimiyle alev alabilir. Uzun süre fark edilmeyen küçük yağ kaçakları bu nedenle ciddi yangınlara zemin hazırlar.

Akü ve şarj sistemi kaynaklı sorunlar da göz ardı edilmemelidir. Akü kutup başlarının gevşek olması, akünün aşırı şarj edilmesi veya alternatör regülatöründeki arızalar kıvılcım oluşmasına, aşırı ısınmaya ve hatta patlamaya neden olabilir. Bu durum motor bölmesinde ya da akünün bulunduğu alanda yangın çıkmasına yol açabilir.

Bunlara ek olarak, kullanıcı hataları ve dış etkenler de araç yangınlarında rol oynar. Araç içinde söndürülmemiş sigara izmaritleri, yanıcı spreylerin veya kimyasalların bırakılması, motor bölmesine unutulan bez, eldiven ya da plastik parçalar ciddi risk oluşturur. Dış kaynaklı nedenler arasında ise başka bir araçtan sıçrayan yangınlar, yol kenarındaki kuru otların sıcak egzozla tutuşması veya trafik kazaları sonrası yakıt hattının zarar görmesi sayılabilir.

Tüm bu nedenlerin ortak paydası ise bakım eksikliği ve ihmaldir. Periyodik bakımların aksatılması, küçük sızıntıların ve arızaların önemsenmemesi, uyarı lambalarının dikkate alınmaması araç yangınlarının önünü açar. Çoğu araç yangını aslında önceden çeşitli belirtiler verir; koku, duman, yağ damlası veya elektrik arızası gibi işaretler zamanında fark edilip müdahale edilse büyük riskler önlenebilir. Benzinli araçlar yakıtın uçuculuğu nedeniyle daha hızlı tutuşma eğilimindeyken, dizel araçlar daha geç tutuşsa da yangın başladıktan sonra söndürülmesi zor olabilir. Bu nedenle her iki araç türünde de düzenli bakım ve bilinçli kullanım hayati önem taşır.

Yangın Çıkması Halinde Yapılması Gerekenler

Araçta yangın çıkması son derece tehlikeli bir durumdur ve doğru adımlar saniyeler içinde hayati fark yaratabilir. Bu nedenle panik yapmadan, ancak hızlı ve bilinçli hareket etmek gerekir. Araç yangınlarında öncelik her zaman insan hayatıdır, aracı kurtarmak değildir.

Araçta duman, yanık kokusu veya alev fark edildiği anda yapılması gereken ilk şey, araç hâlâ hareket ediyorsa mümkün olan en kısa sürede ve güvenli bir şekilde kenara çekmektir. Motor durdurulmalı, el freni çekilmeli ve araç trafiği tehlikeye sokmayacak bir noktada bırakılmalıdır. Kontak kapatılarak motorun ve elektrik sisteminin çalışması durdurulmalıdır; bu, yangının büyümesini yavaşlatabilir.

Aracın durmasının hemen ardından sürücü ve yolcular hiç vakit kaybetmeden araçtan çıkmalıdır. Bu aşamada kişisel eşyaları almaya çalışmak büyük bir hatadır. Herkes araçtan uzaklaşmalı ve özellikle çocuklar, yaşlılar ya da hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler hızlıca güvenli alana yönlendirilmelidir. Araçtan çıktıktan sonra en az 20–30 metre uzaklaşmak ve mümkünse rüzgârın ters yönünde durmak önemlidir. Çünkü alev almamış bir araç bile kısa sürede patlayabilir.

Motor kaputunu açma konusunda çok dikkatli olunmalıdır. Kaputun aniden açılması, içeriye ani oksijen girişi sağlayarak yangının bir anda büyümesine neden olabilir. Eğer yangın henüz küçükse ve motor bölümünden geldiği düşünülüyorsa, kaput tamamen değil, aralık bırakılarak açılmalıdır. Ancak alevler görünür hâle gelmişse veya yoğun duman varsa kaputa hiç dokunmamak en güvenli seçenektir.

Araçta yangın söndürücü bulunuyorsa ve yangın henüz başlangıç aşamasındaysa, kişi kendini riske atmadan müdahale edebilir. Yangın söndürücü, alevin dip noktasına doğru tutulmalı ve rüzgâr arkadan gelecek şekilde kullanılmalıdır. Ancak yangın birkaç saniye içinde kontrol altına alınamıyorsa ısrar edilmemeli, hemen geri çekilmelidir. Büyümüş bir araç yangınına bireysel müdahale etmek ciddi yaralanmalara yol açabilir.

Yangın fark edildiği anda veya araçtan uzaklaşıldıktan sonra 112 Acil aranmalı ve olay yeri net şekilde bildirilmelidir. Araçtaki yakıt türü, yangının büyüklüğü ve çevrede başka araç ya da insanlar olup olmadığı mümkün olduğunca açık ifade edilmelidir. Olay yerine gelen itfaiye ekiplerine alan bırakmak ve çevredeki kişileri de araçtan uzak tutmak önemlidir.

Tünel, kapalı otopark veya benzin istasyonu gibi alanlarda araç yangını çıkması durumunda risk katlanarak artar. Bu tür ortamlarda aracı mümkünse hemen terk etmek, diğer insanları uyarmak ve alandan hızla uzaklaşmak gerekir. Kapalı alanlarda duman, alevden daha öldürücü olabilir; birkaç nefes bile ciddi zehirlenmelere yol açabilir.

Yangın söndürüldükten sonra bile araca yaklaşmak güvenli değildir. Akü, yakıt hattı veya gaz birikimi nedeniyle yeniden alev alma riski vardır. Yetkililer izin vermeden araca dokunulmamalı ve motor kesinlikle çalıştırılmamalıdır.

Sonuç olarak, araç yangınlarında yapılması gerekenlerin özeti şudur: Aracı güvenli şekilde durdurmak, motoru kapatmak, herkesin hızla araçtan çıkmasını sağlamak, güvenli mesafeye çekilmek, gerekiyorsa küçük bir yangına kısa süreli müdahale etmek ve mutlaka profesyonel yardım çağırmak. Unutulmamalıdır ki araçlar sigortalanabilir, eşyalar telafi edilebilir; ancak can kaybının telafisi yoktur.

Elektrikli Araçlarda Durum Nedir?

Elektrikli araçlarda (EV) yangın riski, benzinli ve dizel araçlardan farklı bir doğaya sahiptir. Sorun “daha fazla mı, daha az mı?” sorusundan ziyade “farklı mı?” sorusuyla doğru anlaşılır. Çünkü elektrikli araç yangınlarının nedenleri, gelişimi ve müdahale biçimi içten yanmalı araçlardan belirgin şekilde ayrılır.

Elektrikli araçlardaki en temel risk kaynağı yüksek voltajlı lityum-iyon batarya sistemleridir. Bu bataryalar normal koşullarda son derece güvenlidir; ancak hasar gördüklerinde veya belirli arızalar oluştuğunda yangın potansiyeli ortaya çıkar. Elektrikli araç yangınlarının büyük bölümü, batarya hücrelerinden birinde başlayan ve “termal kaçak” olarak adlandırılan zincirleme reaksiyonla ilişkilidir. Termal kaçakta bir hücre aşırı ısınır, bu ısı yanındaki hücrelere aktarılır ve süreç kontrolsüz biçimde ilerler.

Elektrikli araçlarda yangına yol açabilen başlıca nedenlerin ilki mekanik hasardır. Trafik kazaları, alt takım darbeleri veya batarya muhafazasının delinmesi hücrelerin fiziksel olarak zarar görmesine neden olabilir. Bu tür hasarlar bazen hemen yangına yol açmaz; saatler hatta günler sonra batarya içinde kimyasal dengesizlik oluşarak yangın başlayabilir. Bu gecikmeli risk, elektrikli araçları klasik araçlardan ayıran en kritik unsurlardan biridir.

İkinci önemli neden üretim hataları ve hücre kusurlarıdır. Batarya hücreleri mikron seviyesinde hassas üretim gerektirir. Hücre içindeki çok küçük bir kusur bile zamanla iç kısa devreye yol açabilir. Bu tür durumlar nadir görülür, ancak ortaya çıktığında sonuçları ağır olabilir. Bu nedenle üreticiler yazılım güncellemeleri ve geri çağırmalarla bu riski minimize etmeye çalışır.

Üçüncü neden şarj kaynaklı sorunlardır. Yetkisiz veya kalitesiz şarj ekipmanları, uygunsuz elektrik altyapıları, hasarlı kablolar ya da modifiye edilmiş şarj sistemleri batarya üzerinde aşırı ısınma yaratabilir. Ancak modern elektrikli araçlarda batarya yönetim sistemleri (BMS) voltaj, sıcaklık ve akımı sürekli izlediği için bu tür riskler genellikle erken aşamada tespit edilir ve sistem kendini kapatır.

Elektrikli araç yangınlarının bir diğer özelliği, yangının seyri ve söndürme zorluğudur. İçten yanmalı araçlarda yangın genellikle yakıt veya yağ kaynaklıdır ve oksijen kesilerek söndürülebilir. Lityum-iyon batarya yangınlarında ise batarya kendi oksijenini üretebildiği için alevler tekrar tekrar başlayabilir. Bu nedenle itfaiye ekipleri elektrikli araç yangınlarında çok daha fazla su kullanmak zorunda kalır ve araçlar söndürüldükten sonra uzun süre gözetim altında tutulur.

Öte yandan, istatistiksel açıdan bakıldığında elektrikli araçlar genel olarak daha sık yanmaz. Çeşitli uluslararası sigorta ve güvenlik kurumlarının verileri, kilometre başına yangın oranının elektrikli araçlarda benzinli araçlara kıyasla daha düşük olduğunu göstermektedir. Bunun temel nedeni, elektrikli araçlarda yanıcı sıvıların ve karmaşık mekanik sistemlerin çok daha az olmasıdır. Ancak elektrikli araç yandığında olay daha karmaşık, uzun süreli ve dikkat gerektirici hâle gelir.

Kullanıcı hataları elektrikli araçlarda da rol oynar, ancak farklı biçimde. Aracın altına sert darbe almasına rağmen kullanılmaya devam edilmesi, batarya uyarı ışıklarının dikkate alınmaması veya yetkisiz müdahaleler ciddi risk oluşturur. Ayrıca kaza sonrası elektrikli araçların “yanmıyor diye güvenli sanılması” büyük bir yanılgıdır; asıl risk çoğu zaman kazadan sonra başlar.

Sonuç olarak elektrikli araçlarda yangın riski, içten yanmalı araçlara göre ne daha basit ne de daha tehlikelidir, sadece farklıdır. Elektrikli araçlar daha nadir yanar, ancak yandığında söndürmesi daha zor ve yönetimi daha karmaşıktır. Bu nedenle elektrikli araç güvenliği; sağlam batarya tasarımı, yazılım denetimleri, doğru şarj altyapısı ve kullanıcı bilinci üzerine kuruludur. Doğru şartlarda kullanıldığında elektrikli araçlar, yangın açısından modern otomotiv dünyasının en kontrollü sistemleri arasında yer alır.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

18:12:26

Alevler Arasında Alınan Kararlar: Palisades Yangını Neden Kontrolden Çıktı

Aralık 2025’te YouTube’da yayımlanan Paradise Abandoned adlı belgesel, yalnızca bir yangını değil, bir kamu yönetimi krizini anlatan sarsıcı iddiaları gündeme taşıdı. Film, 8 Ocak 2025’te Palisades Fire’ın ikinci gününde binlerce ev yanarken, itfaiye ekiplerine geri çekilme emri verildiğini ve çok sayıda itfaiye aracının alevlerden kilometrelerce uzakta, motorları çalışır hâlde bekletildiğini öne sürüyor. Belgeselin merkezindeki soru net: Bu bir beceriksizlik miydi, yoksa bilinçli bir vazgeçiş mi?..

Belgesel ilk gösterimini 23 Kasım 2025’te Santa Monica’da yaptıktan sonra, Aralık ayında geniş kitlelere açıldı. Yapımda, şehir ve eyalet yöneticilerinin Palisades mahallesini kurtarmaktan “bilinçli olarak vazgeçtiği” iddia ediliyor. En çarpıcı sahnelerden birinde, itfaiye araçlarının basın toplantıları için adeta bir dekor gibi kullanıldığı, bu sırada arka planda bir banka binasının alevler içinde kaldığı görülüyor. Bu toplantılarda Los Angeles Belediye Başkanı Karen Bass ve Kaliforniya Valisi Gavin Newsom’un yer alması, belgeselin politik etkisini daha da artırdı.

İddialar bununla sınırlı değil. Film, Palisades bölgesinin resmî kayıtlarda “en yüksek yangın riski taşıyan alanlardan biri” olarak tanımlanmasına rağmen, 7 Ocak’ta yangın yeniden alevlenmeden önce bölgeye hiçbir ek itfaiye kaynağı sevk edilmediğini savunuyor. Oysa risk biliniyordu ve hava koşulları yangının yeniden büyümesi için son derece elverişliydi.

Belgeselde yer verilen bir başka kritik kanıt, 2 Ocak 2025’te bir yürüyüşçü tarafından çekilen video. Görüntülerde, Lachman yangınının “kontrol altına alındığı” ilan edilmesinden yaklaşık 36 saat sonra, bir yamaçtan hâlâ yoğun duman yükseldiği görülüyor. Daha da dikkat çekici olan ise, bölgede ne bir itfaiyeci ne de bir park görevlisinin bulunması. Bu görüntüler, “yangın söndürüldü” açıklamalarının sahadaki gerçeklikle örtüşmediği iddiasını güçlendiriyor.

Belgeselde paylaşılan kısa mesajlar, itfaiyecilerin 2 Ocak’ta, ağaç kütüklerinin hâlâ sıcak olduğu ve közlerin yeniden tutuşabileceği yönündeki uyarılara rağmen, alandan ayrılmaları yönünde emir aldığını ortaya koyuyor. Film, bu kararın zincirleme bir etki yaratarak felaketin kontrol edilemez boyutlara ulaşmasına katkıda bulunduğunu öne sürüyor.

Yangından sonra evlerine dönen birçok mahalle sakini, yıkımın ortasında tek bir itfaiye aracı bile görmediklerini söylüyor. Belgeselde yer alan bir ev sahibinin sözleri, yaşanan çaresizliği özetliyor: “Burada hiçbir kaynak yoktu. Tek bir lanet itfaiye aracı bile göremediniz.” Bu ifadeler, yalnızca maddi kaybı değil, terk edilmişlik duygusunu da yansıtıyor.

Sonuç ise ağır oldu. Yangın 6.837 yapıyı yok etti ve 12 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Felaketin ardından yetkililer, hem yangın öncesi planlama eksiklikleri hem de müdahale sürecindeki kararlar nedeniyle yoğun eleştirilerin hedefi hâline geldi. Tartışma artık yalnızca “neden söndürülemedi?” sorusunu değil, “neden müdahale edilmedi?” sorusunu da kapsıyor.

Aralık 2025’te kameralara yansıyan ve fazla filtresiz olduğu anlaşılan bir anda Karen Bass, Palisades ve Eaton yangınlarına verilen tepkide “her iki tarafın da işi berbat ettiğini” kabul ederek, şehir yönetimi adına tüm sorumluluğu üstlendiğini söyledi. Bu itiraf, belgeselde dile getirilen iddiaların kamuoyunda daha da ciddiye alınmasına yol açtı.

Paradise Abandoned, kesin hükümler vermekten çok, rahatsız edici sorular soran bir yapım. Film, bir doğal afetin nasıl olup da yönetimsel bir felakete dönüşebildiğini, saniyelerle değil kararlarla kaybedilen bir mücadele üzerinden anlatıyor. İzleyiciyi baş başa bıraktığı temel mesele ise şu: Eğer gerçekten vazgeçildiyse, bu karar kim tarafından, neye dayanarak ve hangi bedeller göze alınarak alındı?

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

21:47:31

Komplo Teorileri ve Gerçeklik

Bazı insanlar bu tür olayları “yapay müdahale” veya “doğal olmayan bir olgu” olarak yorumlayabilir. Ancak bilimsel açıklamalar, yangının dinamikleri ve malzeme özellikleri gibi doğal nedenlerle bu durumu açıklar. Özellikle yüksek yoğunluklu yangın bölgelerinde, yangının belirli bir yöne odaklanması tamamen doğal etmenlerin bir sonucudur…

Kaliforniya’daki orman yangınlarında evlerin içten dışa yanması, ağaçların ise bazı durumlarda zarar görmeden kalması durumu, birçok faktörün bir araya gelmesinden kaynaklanıyor. Bu tür bir olgu, yangının doğası, kullanılan malzemeler, rüzgar koşulları ve termodinamik etkileşimlerle açıklanabilir. İşte konuya ait detaylı bir açıklama:

 Evlerin Yanıcılığı ve Malzeme Özellikleri

• Yanıcı Malzemeler: Evlerde kullanılan ahşap, yalıtım malzemeleri, mobilyalar, perdeler ve diğer eşyalar son derece yanıcıdır. Özellikle modern evlerdeki plastik bazlı malzemeler kolayca tutuşur ve yangını hızla büyütür.
• Kapalı Alan Etkisi: Evler kapalı alanlar olduğundan, yangın başladığında içerideki hava ve yanıcı gazlar ısınır. Bu, basıncı artırır ve içten dışa doğru bir yanma modeline yol açabilir.
• Evin İçindeki Sıcaklık Artışı: Ev içinde hızla artan sıcaklık, malzemelerin tutuşma sıcaklığına ulaşmasını kolaylaştırır ve yangın dış duvarlara doğru ilerler.

Ağaçların Direnci

• Nem İçeriği: Ağaçlar, içerdikleri su nedeniyle daha zor tutuşur. Özellikle canlı ve yeşil ağaçlar, yüksek su içerikleriyle yangına karşı daha dirençlidir.
• Kabuk Koruması: Bazı ağaç türlerinin kabukları kalındır ve ısıyı geçirmekte zorlanır. Bu kabuklar, ağacın iç dokusunu koruyabilir.
• Havalandırma ve Isı Dağılımı: Açık alanlarda bulunan ağaçlar, evler gibi kapalı bir ortamda ısıyı yoğunlaştırmaz. Bu nedenle ağaçların yanması daha uzun sürebilir.

Yangın Dinamikleri

• Kıvılcım ve Kül Taşınımı: Yangın sırasında kıvılcımlar ve sıcak kül rüzgarlarla taşınarak evlerin çatısı veya diğer dış yüzeylerini tutuşturabilir. Evler genellikle bu tür yangın tetikleyicilerine daha duyarlıdır.
• Rüzgar Yönü: Rüzgar, yangının belirli alanlara yoğunlaşmasına neden olabilir. Evlerin rüzgara karşı konumu, yanmayı hızlandırabilirken, ağaçların görece korunmasına yol açabilir.
• Sıçrama Etkisi: Yangınlar bazen bir alanı tamamen atlayabilir. Örneğin, bir ev yanarken hemen yanındaki ağaçlar zarar görmeyebilir. Bu, sıçrama etkisi veya mikroiklim faktörlerinden kaynaklanır.

<iframe title=”YouTube video player” src=”https://www.youtube.com/embed/-oLJxLj_qJw?si=JXYCnLKfvUNw59rm&end=320&rel=0″ width=”819″ height=”461″ frameborder=”0″ allowfullscreen=”allowfullscreen”></iframe>

Termal Radyasyon ve Sıcaklık Dağılımı

• Termal Radyasyonun Yansıması: Evlerin düz ve yansıtıcı yüzeyleri, ısıyı çevreye yayabilir. Bu, yakındaki ağaçların nispeten daha az etkilenmesine yol açabilir.
• İç Yangın Isısının Yoğunlaşması: Evin içinde hapsolan ısı, dış duvarları tutuştururken, çevredeki alanlara daha az ısı yayılmasına neden olabilir.

Evlerin içten dışa yanarken ağaçların zarar görmemesi durumu, yangının malzeme özellikleri, rüzgar koşulları, termal dinamikler ve doğal direnç gibi bir dizi faktörle açıklanabilir. Bu tür durumlar bilimsel olarak olağanüstü değildir ve yangın fizik kurallarına göre hareket eder.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

Günümüzün Bu Devasa Yangınlarını Kol Gücüyle Söndürmek Mümkün Değildir

D ünyanın bir çok yerinde yıkıcı orman yangınları şiddetlenirken, itfaiye teşkilatları, bu felaketlere müdahale etme yöntemlerini geliştirmek için neredeyse gerçek zamanlı yangın haritaları üreten süper bilgisayarlardan, alev topu atan insansız hava araçlarına kadar en son teknolojilere yöneliyor…

Yangınlarla mücadele, sahadaki yorucu ve tehlikeli çalışmalar ile alevlerin ilerlemesini yavaşlatmak veya durdurmak için hâlâ aktif bir yangının sınırlarına yakın stratejik alanları yakmak, su ve köpük püskürtmek gibi nispeten düşük teknolojili taktikler yoluyla kazanılır ya da kaybedilir. En iyi araçlar genellikle basit olanlardır: testereler, buldozerler, su hortumları gibi.

Bununla birlikte, iklim değişikliğinin insanları, altyapıyı ve doğal kaynakları benzeri görülmemiş seviyelerde tehdit eden daha sık, daha şiddetli ve daha büyük yangınların oluşmasına katkıda bulunmasıyla birlikte, müdahale ve bastırma yöntemlerinin artık gelişmesi gerekiyor. Yenilikler, itfaiye ekiplerine yangınları daha hızlı ve daha güvenli bir şekilde algılamak, kontrol altına almak ve hatta söndürmek için ekstra araçlar sağlamaya başladı.

Orman yangınlarıyla ilgili yaygın bir sorun, çok geç fark edilmeleri ve zaten geçmiş o zaman diliminde geniş çapta yayılmalarıdır. Şu anda, çoğu yangın siviller veya uçak pilotları tarafından ihbar edilerek bildirilmektedir. Bununla birlikte, bu sıkıntılı yaklaşım yangın söndürme kaynakları seferber edilmeden saatlerce veya bazen günlerce süren yangınlara yol açabiliyor.

Amerika Birleşik Devleterinde, Descartes Lab adlı Santa Fe merkezli bir girişim, yapay zekâsını tomurcuklanan alevleri tespit etmek için eğiterek bu gecikmeyi azaltmaya çalışıyor. Şirketin yapay zekâ yazılımı, duman gibi sıcak noktaları veya bir yangının çıkmış olabileceği anlamına gelebilecek termal kızılötesi verilerdeki değişiklileri tespit etmek için iki ABD hava uydusundan on dakikada bir gönderilen görüntüleri tarıyor.

Oradan gelen görüntüleri çözümleyebilmek ve yangın olup olmadığını belirlemek için her biri bir orman yangınının farklı özelliklerini sorgulayan birkaç algoritma çalıştırılır. Algoritmalar uzlaşmaya varırsa, sistem itfaiye yöneticilerine bir metin uyarısı göndererek yangının boylam ve enlem koordinatlarını ve oraya nasıl ulaşılacağı bilgisini sağlar.

New Mexico eyalet ormancılık departmanı şefi Donald Griego, “Yangının gerçekte nerede olduğunu belirlemek zor, bu, özellikle geceleri veya 20 mil uzaktaki bir tepenin zirvesindeyken gerçekten yardımcı oluyor” diyor.

Descartes şimdi, departman yetkililerine uyarılar göndererek orman yangını dedektörünü test ediyor. İlk sonuçlar umut verici: iki yıl önce piyasaya sürülmesinden bu yana sistem, bazıları on dönüm kadar küçük ve dokuz dakika gibi kısa bir sürede olmak üzere 6.000’den fazla yangın tespit etti.

Benzer erken tespit teknolojisi Kaliforniya’nın şarap eyaletinde de test ediliyor. Sonoma County’de, birkaç yerel ajans, ALERTWildfire adlı bir sistemin parçası olarak kuleye monte kameralardan oluşan bir sistem kurmaya başladı.

Cihazlar, yangına meyilli alanları tarayıp fotoğraflıyor ve her on saniyede bir, sevk görevlileri tarafından yakından izlendikleri ilçenin yangın acil durum merkezine görüntü gönderiyor. Kameralar ayrıca, gelen tüm görüntüleri aynı konumların geçmiş resimleriyle karşılaştıran bir AI yazılımına da bağlıdır. Herhangi bir şey olumsuz görünüyorsa, acil durum ekipleri derhal bilgilendirilir ve ilk elden doğrulamak için olay yerine gönderilir.

Sistemin Mayıs ayında tamamen etkinleştirilmesinden bu yana geçen haftalarda sistem, sivillerin raporlarını on dakikaya kadar geride bıraktı – bu küçük bir zaman dilimi gibi görülebilir, ancak bir yandan da küçük bir alev kümesi ile kontrolden çıkmış bir orman yangını arasındaki fark anlamına da gelebilir.

Bir yangının yolunu hesaplayarak bulmak
Orman yangınlarını bu kadar tehlikeli yapan şey vahşilikleridir. Alev aldıktan sonra, değişen hızlarda yayılabilirler ve birkaç saniye içinde yön değiştirebilirler, bu da alevlerin yönünü tahmin etmeyi zorlaştırır. Çoğu kurum bunu hava durumuna, araziye ve bitki örtüsünün kuruluğuna bakarak manuel olarak yapar. Ancak bu hesaplamaları yapmak bir gün kadar sürebilir -hızlı ilerleyen bir ateşle karşı karşıya kaldığınızda bu bir sonsuz zaman anlamına gelebilir.

Şimdilerde, itfaiye teşkilatları yeni ve güçlü bir araçtan da biraz yardım alabiliyor. FireMap tarafından geliştirilen bir yapay zeka tabanlı platformu WIFIRE Lab, hava durumu, topografya, bitki örtüsünün kuruluğu ve daha fazlası hakkında gerçek zamanlı verileri uydulardan, yer sensörlerinden, yardımcı kameralardan ve yakın zamanda donatılmış sabit kanatlı bir uçaktan elde etmek için derin öğrenme tekniklerinin bir kombinasyonu üzerine kuruludur.

SDSC baş veri bilimcisi ve WIFIRE Laboratuvarı baş araştırmacısı İlkay Altıntaş, “Tüm bu bilgileri bir araya getiriyoruz ve bize yangının nerede olacağını, yayılma hızını ve yönünü altı saate kadar söyleyebilecek modellere besliyoruz” diye açıklıyor. .

Los Angeles İtfaiyesinde şef olan Ralph Terrazas‘a göre, bu tahminler ekip komutanlarının sınırlı itfaiye personelini nereye gönderecekleri ve tahliye emirleri verip vermeme gibi kritik karar çağrıları yapmalarına yardımcı oluyor.

FireMap ile ilk kez 2015 yılında tanışan ve şimdi sistemi kendi departmanının yangın protokollerinin entegre bir parçası haline getiren Terrazas, “Müdahale ekipleri olarak bize daha iyi, daha hızlı ve daha akılcı kararlar vermek için temel bir avantaj sağlıyor” diyor.

Droneların gücü
Taşınabilir dört pervaneli helikopterlerden sabit kanatlı platformlara kadar dronelarla geleneksel insan destekli yangın söndürme uçaklarına göre önemli avantajlara sahip oldukları görülüyor.

Orman yangınlarını araştırmak için kullanılan uçaklar ve helikopterler, karanlıktan sonra ve dumanlı koşullarda veya çok sıkışık bir alanda uçamazlar. Şiddetli yangınların üzerinden uçmak da pilotları ve mürettebatı riske sokar. ABD Orman Servisi‘ne göre, tüm vahşi arazi itfaiyeci ölümlerinin yaklaşık dörtte biri havacılık ile ilgilidir .

Geçen yaz Batı’da yangınlar şiddetlenirken, termal görüntüleme kameralarıyla donatılmış iki düzine uzaktan kumandalı cihaz dumanın içinde uçtu, yüksek çözünürlüklü görüntüleri ve müdahale eden ekipleri bilgilendirerek yönlendirme çabalarında gerçek zamanlı veriler sağladı.

Glenwood’daki Grizzly Creek orman yangınıyla mücadele eden üç şubeden birinin direktörü John Kennedy, “Dronelar, başka türlü yapamayacağımız bir zamanda karar vermek için kritik bilgiler toplama fırsatı sağladı” diyor.

Yukarı Colorado Nehri bölgesindeki yangın mevsimi boyunca olaylara yardım etmek için çağrılan yedi kişilik bir ekip olan Unaweep wildland yangın modülünde drone uzmanı Kelly Boyd da bu çabaya destek veriyor. Bir Nebraska şirketi olan Drone Amplified tarafından İçişleri Bakanlığı ile ortaklaşa geliştirilen, bir drone’un alt tarafına monte edilen ve yaklaşık dört dakika içinde 450 küçük yangın topunu atabilen huni şeklindeki bir cihaz olan Ignis sistemini geliştirdi.

Ejderha yumurtaları olarak bilinen bu pinpon topuna benzer küreler, yere düştükten sonra reaksiyona giren ve itfaiyecilerin önceden belirlenmiş yanıklar dediği şeyi başlatan iki kimyasalla doldurulur – yaklaşan bir yangının ilerlemesini engellemek için bilerek çıkartılan küçük yangınlar.

Grizzly Creek yangınında, Boyd‘un bıraktığı yumurtalar, 32.000 dönümlük yangının güneydoğu kenarı boyunca gölgelik kısmı alevlendirdi. Alevler kuru kereste ve yaprakları kömürleştirdi, diğer iki koruma hattını birbirine bağlayan kavrulmuş bir bariyer oluşturarak yangını kontrol altına almak için çok daha etkili bir bariyer oluşturdu.

İnsansız havadan alevlendirmenin aynı zamanda tehlikeli arazilerin üzerinde helikopter kullanma riskini azaltmaya yardımcı olduğunu ve genellikle daha kesin sonuçları alınabileceğini belirten Boyd, havadan bombalamanın “hızlı, verimli ve çok yönlü” olduğunu söylüyor.

Boyd, önümüzdeki yıllarda ne görmeyi umduğu sorulduğunda, sürekli bir video akışı göndermek için günlerce ateşlerin üzerinde seyreden yüksek irtifa insansız hava araçları ve gün batımından çok sonra alevleri söndürmeye yardımcı olmak için malzeme taşıyan uzaktan kumandalı uçakları dile getiriyor. Yani, insanlı araçların yere indirilmesi vakti…

Okuduğunuz için teşekkürler. Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…