16:19:56

Yeniden Aktifleşen X Kromozomu Genleriyle Bağlantılı Otoimmün Hastalıklar

Dişi memelilerde X kromozomunun bir kopyasının inaktivasyonu yaşlandıkça başarısız olmaya başlayabilir, bu da kadınların lupus gibi otoimmün hastalıklara yakalanma riskinin daha yüksek olmasının nedeni olabilir…

Fareler üzerinde yapılan bir çalışma, dişi memelilerin lupus gibi otoimmün hastalıklara yakalanma riskinin daha yüksek olduğunu, çünkü kalıcı olarak kapatılması gereken genlerin fazladan kopyalarının yaşlandıkça yeniden aktif hale geldiğini gösteriyor…

Fransa’daki Paris Cité Üniversitesi‘nden Céline Morey, bulguların insanlar da dahil olmak üzere tüm memeliler için geçerli olabileceğini ve yaşlı kadınların romatoid artrit gibi rahatsızlıklara yakalanma olasılığının neden daha yüksek olduğunu açıklayabileceğini söylüyor.

Erkek memeliler genellikle bir X ve bir Y kromozomuna sahipken, çoğu dişi memelide X kromozomunun iki kopyası bulunur. Eğer her iki X kromozomundaki tüm genler aktif olsaydı, dişiler erkeklere kıyasla çift doz gen ürünü alırlardı.

Bunun yerine, embriyolar gelişmeye başladıktan kısa bir süre sonra, X kromozomunun iki kopyasından birindeki genlerin çoğu kapanır, bu da X inaktivasyonu olarak bilinen bir olgudur.

Morey ve meslektaşları, X inaktivasyonunda rol oynayan genlerden birinden yoksun fareler üreterek bu süreci incelemeye koyuldular. Bu eksiklik X inaktivasyonunu tamamen engellemiyor – bu ölümcül olurdu – ancak gücünü azaltıyor.

İlk başta fareler normal görünüyordu. Morey, “Sonunda bir sorun olduğunu görmek için farelerin yaşlanmasını beklemek zorunda kaldık, çünkü mutluydular” diyor.

Yaşlandıkça farelerde dalak büyümesi gibi lupus belirtilerine benzeyen semptomlar ortaya çıktı.

Ekip, fareler yaşlandıkça bağışıklık hücrelerindeki inaktive X kromozomu üzerindeki birkaç anahtar genin yeniden aktif hale geldiğini buldu. Bu genler bağışıklık sistemini düzenler ve bunlardan TLR7 adı verilen bir tanesinin insanların lupus geliştirme riskini etkilediği zaten bilinmektedir.

TLR7 gibi genlerin yüksek dozlarının, iki X kromozomuna sahip insanları birçok bulaşıcı hastalığa karşı daha dirençli hale getirdiğinden ve aynı zamanda otoimmün koşullara daha yatkın olduğundan şüphelenilmektedir. Yeni çalışma, X inaktivasyonunun sürdürülememesi nedeniyle daha yüksek dozların ortaya çıkabileceğine dair şimdiye kadarki en güçlü kanıtı sunuyor.

Morey, bulguların romatoid artrit gibi ileri yaşlarda ve kadınlarda erkeklere kıyasla daha sık görülen otoimmün rahatsızlıklar için daha iyi tedavilere yol açabileceğini umuyor.

Morey, “İlgili genleri tanımlarsak, belki de belirli anahtar faktörleri hedefleyen bazı tedaviler tasarlayabiliriz” diyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

Nadir Görülen Genetik Bir Durumun En Eski Vakası Keşfedildi…

Bir grup uluslararası araştırmacı, erkeklere fazladan bir X kromozomu veren süper nadir bir genetik durumun kanıtlarını ortaya çıkardı ve bugüne kadarki en eski klinik Klinefelter sendromu vakasını bildirdi. Kanıtlar Portekiz'de bulunan 1.000 yıllık bir iskeletten elde edildi.

Klinefelter sendromu, bireylerin X kromozomunun fazladan bir kopyasıyla doğduğu nadir bir genetik durumdur ve yaklaşık 1.000 genetik erkek doğumundan birinde görülür.

Avustralya Ulusal Üniversitesi'nde (ANU) ARC DECRA Üyesi olan Dr. João Teixeira tarafından koordine edilen çalışma, kesin bir tanı koymak için genetik, istatistiksel, arkeolojik ve antropolojik bilgileri birleştiren çok disiplinli bir ekibi bir araya getirdi.

Ekip, Portekiz'in kuzeydoğusunda bulunan ve Portekiz'deki Coimbra Üniversitesi'nden araştırmacılar tarafından 11. yüzyıla radyokarbonla tarihlendirilen bir iskeletten elde edilen genetik bilgileri analiz ederek işe başladı.

Dr. Teixeira, “Sonuçlara ilk baktığımızda hemen heyecanlandık,” dedi. “Ancak antik DNA genellikle bozulmuş, düşük kalitede ve bollukta olduğu için başlangıçta temkinli davrandık.”

Araştırmacılar, bulguların Klinefelter sendromu için tarihi bir kayıt oluşturulmasına yardımcı olacağını ve insanlık tarihi boyunca yaygınlığının anlaşılmasını geliştireceğini söylüyor.

Dr. Teixeira, “Araştırmamız, insanlığın geçmişini ve zaman içinde farklı sağlık koşullarının sıklığını incelemek için farklı kanıtları birleştirmenin muazzam potansiyelini gösteriyor” dedi.

Avustralya Antik DNA Merkezi Moleküler Antropoloji Başkanı Doçent Bastien Llamas ise şunları söyledi: “Son yıllarda antik DNA, dünya çapındaki insan popülasyonlarının tarihinin yeniden yazılmasına yardımcı oldu. Çalışmamız bunun artık biyomedikal araştırmalar ve büyüyen evrimsel tıp alanı için değerli bir kaynak olduğunu gösteriyor.”

DNA, Adelaide Üniversitesi'nde doktora öğrencisi olan Xavier Roca-Rada tarafından çıkarıldı ve “X ve Y kromozomlarının bozulmuş DNA parçalarını referans insan genomuyla hesaplamalı olarak eşleştirmek için genetik analiz yapıldı” dedi.

Numunenin iyi korunmuş olması sayesinde araştırmacılar iskeletteki Klinefelter sendromuyla uyumlu fiziksel özellikleri de belirleyebildi.

Dr. Teixeira, “DNA'nın kırılgan durumu göz önüne alındığında, antik DNA'nın özelliklerini ve tanıyı doğrulamak için gözlemlerimizi dikkate alabilecek yeni bir istatistiksel yöntem geliştirdik” dedi.

“Çalışma, Klinefelter sendromunun genetik geçmişine ilişkin ikna edici kanıtlar sunarken, bu tanıdan sosyolojik bir sonuç çıkarılamaz.”

Araştırmacılar, bu özel iskeleti analiz etmek için geliştirdikleri yeni yöntemin, Down sendromu da dahil olmak üzere diğer arkeolojik örneklerdeki farklı kromozomal anormallikleri incelemek için daha da geliştirilebileceğini öne sürüyorlar.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

Princeton Üniversitesi‘nde evrimsel biyolog olan Shane Campbell-Staton, kariyerinin çoğunu kertenkeleleri araştırarak geçirdi. Ancak 2016’da bir sabah saat 3.00’te YouTube‘da gezinirken Afrika filleriyle ilgili bir videoya rastladı. Tuhaf bir eğilimi gözlemledi: Mozambik Gorongosa Ulusal Parkı‘ndaki birçok dişi filin dişleri yoktu

Bu olağandışıydı, çünkü dişi Afrika fillerinin genellikle sadece %2’si dişsizdir. Konuyla ilgilenen Staton-Campbell, filleri araştıran meslektaşlarına ulaştı, ancak kimsenin bu gizemi araştırmadığını gördü. Buna karşın Princeton biyoloğu Robert Pringle, fenomeni incelemek için onu parka davet etti.

Staton-Campbell,  “’Evet, kesinlikle bunu yapacağım’ demem 1,5 saniye sürdü” dedi.

Bu videoyu izledikten yedi ay sonra kendini bir helikopterde filleri sayarken buldu. Mevcut popülasyonları Gorongosa parkındaki tarihi video görüntüleri ile karşılaştırdıktan sonra, o ve Pringle rahatsız edici bir sonuca vardılar: Dişsiz dişilerin sayısı yaklaşık otuz yılda çarpıcı bir şekilde artmıştı. 1977 ve 2004 yılları arasında dişsiz dişilerin oranı %18,5’ten %33’e fırladı.

Yeni çalışma, trendin dişlerden uzaklaşmasının tesadüf olmadığını söylüyor.
Mozambik 1977’de kanlı bir iç savaşa girdi. Her iki taraftaki ordular dişleri için Afrika fillerini avladılar ve 15 yıl boyunca savaş çabalarını finanse etmek için fildişi sattılar. 1992 yılına gelindiğinde Gorongosa’daki fil nüfusu %90’dan fazla azalmıştı. Savaş sırasında, parktaki dişsiz dişilerin sıklığı neredeyse üç katına çıktı, öyle ki her iki dişiden birinin dişleri yoktu.

Kaçak avcıların uzun dişli filleri hedef aldığı göz önüne alındığında, hayvanların nadir dişsiz türdaşlarının hayatta kalma şansının daha yüksek olduğu mantıklıydı.

Bu avantaj, iç savaş sona erdikten sonra bile devam etti, ancak doğan dişsiz dişilerin oranı bir miktar azaldı. 1995 ve 2004 yılları arasında, savaştan önce doğan her beş dişiden birine kıyasla, parkta doğan her üç dişiden biri dişsizdi. Genel olarak, 1972 ve 2000 yılları arasında, araştırmacılar, her bir uzun dişli dişi için beş dişsiz dişinin hayatta kalmış olduğunu hesapladı.

Bu, Campbell-Staton‘un ekibine, kaçak avlanmanın hızlı bir evrime yol açtığını düşündürdü.

“Bu büyüklükteki bir değişikliği sadece şans eseri elde etmek son derece imkansız” dedi.

Erkekler için ölümcül bir özellik
Bununla birlikte, dişsizliğin neden sadece dişilerle sınırlı bir özellik olduğu konusu araştırmacıların kafalarını karışmıştı.

Gorongosa parkının dışındaki büyük Afrika fili popülasyonlarının olduğu bölgelerde bile, dişsiz erkeklere dair yalnızca dağınık anekdotlar vardı. Bu model, dişsizliğin bir filin cinsiyetiyle bağlantılı genetik bir kökeni olduğunu gösteriyor.

Parktaki hem dişleri hem de dişleri olmayan dişilerin genomlarını sıraladıktan sonra, araştırmacılar dişsizlikten sorumlu olabilecek, AMELX adı verilen baskın bir gen belirlediler.

AMELX, X kromozomu üzerinden annelerden yavrularına geçer ve bu gen insanlarda da bulunur. Campbell-Staton, insanlarda bu genin bozulmasının kırılgan dişlere neden olduğunu ve kadınlarda diş büyümesini azalttığını söyledi. Bir erkek – insan – X kromozomunda bozulmuş bir AMELX genini miras alırsa, genellikle ölür.

Araştırmanın yazarları, Afrika fillerinde de durumun aynı olabileceğini düşünüyor: Erkek bir fil, bozulmuş bir AMELX genini miras alırsa ölür; ancak mutasyona uğramış gen, dişi bir filde ise yalnızca dişsizliğe neden olur.

Dişlerin kaybı, tüm ekosistemlerde dalgalanmalar yaratabilir
Campbell-Staton, dişsizliğin kritik olmayan bir konu gibi görünebileceğini, ancak eğilimin Afrika fillerinin tüm ekosistemlerini etkileyebileceğini söyledi.

“Fillerin dişleri, ağaçların kabuklarını soymak, değerli mineralleri kazmak veya yeraltı su kaynaklarını ortaya çıkarmak için çok amaçlı araçlardır” dedi. “Dişleriniz yoksa, davranışlarınız değişir – artık ağaçları iteklemezsiniz çünkü kabuklarını soyamazsınız.”

Afrika savanasındaki diğer hayvanlar, bu fil davranışlarına bağımlıdır. Filler ağaçları ittiğinde, bu diğer otlak bitkileri için yeni alan yaratır ve bu da diğer türler için yaşam alanları demektir. Dişli fillerin azalması bu süreci engeller.

Campbell-Staton, “Bu, insan faaliyetinin tüm yaşam ağacı boyunca türlerin evrimsel yörüngesini nasıl değiştirdiğinin bir örneğidir” diyerek, “insanlar, beş büyük kitlesel yok oluş olayının yanı sıra tarihteki en etkili evrimsel baskıdır” diye ekledi.

Mozambik’in iç savaşı çoktan bitmiş olsa da, dişsiz dişiler oranının savaş öncesi seviyelere düşmesi bir yüzyıl alabilir.

Campbell-Staton, “Herhangi bir kaçak avlanma baskısı olmadan beklediğiniz %2’ye geri dönmek muhtemelen beş, altı veya yedi nesil alacaktır.” Dedi.

Bu, elbette, “her şeyi mahvetmek için gereken” bir nesilden çok daha uzun, diye ekledi.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…