19:55:46

Atmosferden Karbon Emen Dünyanın En Büyük Vakumu İlk Kez Çalıştı

Gezegeni ısıtan kirliliği dev bir vakum gibi atmosferden emmek üzere tasarlanan “dünyanın en büyük” tesisi Çarşamba günü İzlanda’da faaliyete başladı. İklim kirliliğini havadan emen ‘dünyanın en büyük’ vakumu açıldı. Mamut dev fanlar kullanarak havayı emecek, karbonu ayrıştıracak ve taşa dönüşeceği yere, yeraltına taşıyacak…

“Mamut“, İsviçreli Climeworks şirketi tarafından ülkede açılan ikinci ticari doğrudan hava yakalama tesisi ve 2021’de çalışmaya başlayan selefi Orca’dan 10 kat daha büyük.

Doğrudan hava yakalama (DAC), havayı emmek ve kimyasallar kullanarak karbonu çıkarmak için tasarlanmış bir teknolojidir. Karbon daha sonra yerin derinliklerine enjekte edilebilir, yeniden kullanılabilir veya katı ürünlere dönüştürülebilir.

Climeworks karbonu yeraltına taşımayı ve burada doğal olarak taşa dönüşerek karbonu kalıcı olarak hapsetmeyi planlıyor. Bu sözde tecrit işlemi için İzlandalı Carbfix şirketi ile ortaklık yapıyor.

Tüm operasyon İzlanda’nın bol ve temiz jeotermal enerjisinden güç alacak.

İnsanlar fosil yakıtları yakmaya devam ettikçe DAC gibi yeni nesil iklim çözümleri hükûmetlerin ve özel sektörün daha fazla ilgisini çekiyor. Atmosferdeki gezegeni ısıtan karbondioksit konsantrasyonları 2023 yılında rekor seviyeye ulaştı.

Gezegen ısınmaya devam ettikçe – insanlar ve doğa için yıkıcı sonuçlarla birlikte – birçok bilim insanı, dünyanın fosil yakıtları hızla kesmenin yanı sıra atmosferden karbonu uzaklaştırmanın yollarını bulması gerektiğini söylüyor.

Ancak DAC gibi karbon giderme teknolojileri hâlâ tartışmalı. Pahalı, enerjiye aç ve ölçek olarak kanıtlanmamış olmakla eleştiriliyorlar. Bazı iklim savunucuları da fosil yakıtları azaltmaya yönelik politikaların dikkatini dağıtabileceğinden endişe ediyor.

Uluslararası Çevre Hukuku Merkezi‘nde fosil ekonomi programı direktörü olan Lili Fuhr, genel olarak karbon yakalama hakkında konuşurken, bu teknolojinin “belirsizlikler ve ekolojik risklerle dolu olduğunu” söyledi.

Climeworks Mammoth‘u Haziran 2022’de inşa etmeye başladı ve şirket bunun dünyanın en büyük tesisi olduğunu söylüyor. Üst üste istiflenebilen ve kolayca hareket ettirilebilen 72 adet “kolektör konteyneri” – makinenin havadan karbon yakalayan vakum parçaları – için alana sahip modüler bir tasarıma sahiptir. Şu anda bunlardan 12 tanesi mevcut ve önümüzdeki birkaç ay içinde daha fazlası eklenecek.

Climeworks‘e göre Mammoth tam kapasiteyle çalıştığında yılda 36.000 ton karbonu atmosferden çekebilecek. Bu da yaklaşık 7.800 gazla çalışan arabanın bir yıl boyunca yoldan çekilmesine eşdeğer.

Climeworks, uzaklaştırılan her bir ton karbon için kesin bir maliyet vermedi, ancak ton başına 100 dolardan ziyade ton başına 1.000 dolara yakın olduğunu söyledi – ikincisi, teknolojiyi uygun fiyatlı ve uygulanabilir hale getirmek için önemli bir eşik olarak görülüyor.

Climeworks‘ün kurucu ortağı ve eş CEO’su Jan Wurzbacher gazetecilerle yaptığı görüşmede, şirketin tesislerinin boyutunu büyüttükçe ve maliyetleri düşürdükçe, 2030 yılına kadar ton başına 300 ila 350 dolara ulaşmayı ve 2050 civarında ton başına 100 dolara ulaşmayı hedeflediğini söyledi.

Edinburgh Üniversitesi‘nde karbon yakalama ve depolama profesörü olan Stuart Haszeldine, yeni tesisin “iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir adım” olduğunu söyledi. Karbon kirliliğini yakalayacak ekipmanların boyutunu arttıracak.

Ancak Haszeldine, bunun hâlâ ihtiyaç duyulanın çok küçük bir kısmı olduğu konusunda uyarıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı‘na göre, dünyadaki tüm karbon giderme ekipmanları yılda sadece 0,01 milyon metrik ton karbonu giderebiliyor; bu da küresel iklim hedeflerine ulaşmak için 2030 yılına kadar ihtiyaç duyulan yılda 70 milyon tondan çok uzak.

Halihazırda başka şirketlerin çok daha büyük DAC tesisleri var. Örneğin şu anda Teksas’ta yapım aşamasında olan Stratos, tesisin arkasındaki petrol şirketi Occidental‘e göre yılda 500.000 ton karbonu uzaklaştırmak üzere tasarlandı.

Fakat bir sorun olabilir. Occidental, yakalanan karbonun yerin derinliklerindeki kayalarda depolanacağını söylüyor, ancak şirketin web sitesinde yakalanan karbonun “geliştirilmiş petrol geri kazanımı” adı verilen bir süreçte kullanılacağı da belirtiliyor. Bu, ulaşılması zor petrol kalıntılarını dışarı çıkarmak için karbonun kuyulara itilmesini içeriyor – fosil yakıt şirketlerinin yaşlanan petrol sahalarından daha da fazlasını çıkarmasına izin veriyor.

Bu tür bir süreç, bazı eleştirmenleri karbon giderme teknolojilerinin fosil yakıt üretimini uzatmak için kullanılabileceği konusunda endişelendiriyor.

Ancak fosil yakıt şirketleriyle bağlantısı olmayan Climeworks için bu teknoloji büyük bir potansiyele sahip ve şirket büyük hedefleri olduğunu söylüyor.

Şirketin kurucu ortağı ve eş CEO’su Jan Wurzbacher, Mammoth’un Climeworks‘ün 2030 yılına kadar yılda 1 milyon ton ve 2050 yılına kadar 1 milyar ton karbon giderimine ulaşma planının sadece son aşaması olduğunu söyledi.

Planlar arasında Kenya ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki potansiyel DAC tesisleri de yer alıyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

23:00:10

ABD, Sera Gazlarını Gökyüzünden Süpürmek İçin 1,2 Milyar Dolarlık Bir Çabayı Finanse Edecek…
Pek çok bilim insanı bu teknolojiye şüpheyle yaklaşırken çevreciler de bu yaklaşımı eleştiriyor.

Biden yönetimi, bazı bilim adamlarının küresel ısınmaya karşı mücadelede çığır açabileceğini söylediği, ancak diğerlerinin savurgan bir göz boyama olmasından korktuğu yeni bir teknoloji olan atmosferdeki karbondioksit kirliliğini vakumlamak için ülkenin ilk iki ticari ölçekli tesisinin inşasına yardımcı olmak için 1.2 milyar dolar harcayacak…

Enerji Bakanı Jennifer Granholm Cuma günü yaptığı açıklamada, kurumunun doğrudan hava yakalama olarak bilinen tartışmalı teknolojiyi uygulayacak iki pilot projeyi finanse edeceğini duyurdu.

Tesislerden birini Occidental Petroleum Teksas'ın Kleberg ilçesinde, diğerini ise kar amacı gütmeyen bir araştırma kuruluşu olan Battelle Louisiana kıyısındaki Calcasieu Parish'te inşa edecek. Federal hükûmet ve şirketler tesislerin inşa maliyetini eşit olarak paylaşacak.

Granholm Perşembe günü gazetecilerle yaptığı telefon görüşmesinde, “Bu projeler yeni nesil teknolojilerin potansiyelini kanıtlamamıza yardımcı olacak, böylece onları iklim kriziyle mücadele cephaneliğimize ekleyebileceğiz ve bu teknolojilerden biri, aslında onlarca yıllık eski karbon kirliliğini doğrudan gökyüzünden emebilen dev vakumlar olan doğrudan hava yakalamayı içeriyor” dedi.

İki partili 2021 altyapı yasası, dört ticari ölçekli doğrudan hava yakalama tesisinin inşasını finanse etmek için 3,5 milyar dolar içeriyordu. Cuma günkü duyuru ilk ikisini kapsıyordu.

Petrol ve gaz şirketleri, gezegeni ısıtan kirliliklerini temizlemenin bir yolu olması halinde dünyanın fosil yakıtları yakmaya devam edebileceğini savunarak doğrudan hava yakalama parasının yasaya dahil edilmesi için lobi yaptı.

Ancak pek çok bilim insanı bu konuya şüpheyle yaklaşıyor ve çevre savunucuları da bu yaklaşımı eleştiriyor.

Eski Başkan Yardımcısı Al Gore geçen ay yaptığı bir TED konuşmasında doğrudan hava yakalama teknolojisini sert bir dille eleştirmiş ve bu teknolojinin kullanılmasını fosil yakıt üreticilerinin çevreyi kirletmeye devam etmelerini sağlayacak bir “ahlaki tehlike” olarak nitelendirmişti.

“Petrolü durdurmamaları için onlara bir bahane vermekte yarar var” dedi. “Bu onlara daha fazla petrol ve gaz üretmeye devam etmeleri için bir lisans veriyor.”

Gore, doğrudan hava yakalama teknolojisinin mevcut maliyetinin olağanüstü yüksek olduğunu ve sürecin o kadar çok enerji gerektirdiğini belirtti ki, karbon emisyonlarını olaydan sonra temizlemeye çalışmak yerine ilk etapta önlemenin daha mantıklı olacağını söyledi. Petrol ve gaz şirketleri maliyetlerin düşeceğini ve süreçlerin önümüzdeki yıllarda gelişeceğini söylüyor.

Halihazırda dünya genelinde bu türden yaklaşık 30 tesis işletmeye alınmış durumda, ancak Enerji Bakanlığı yetkilileri Teksas ve Louisiana projeleri tamamlandığında dünyadaki en büyük iki tesis olacaklarını söyledi.

Enerji Bakanlığı, iki tesisin birlikte 4.800 kişiye istihdam yaratacağını ve her yıl iki milyon metrik tondan fazla karbondioksiti atmosferden uzaklaştıracağını, bunun da yarım milyon benzinli arabanın yollardan çekilmesine eşdeğer olduğunu öngörüyor.

Başkan Biden'ın altyapı koordinatörü Mitch Landrieu bunu “tarihte mühendislikle karbon giderimine yapılan en büyük yatırım” olarak nitelendirdi.

Federal hükûmetin bu tür alışılmadık ve pahalı karbon azaltma yöntemlerine yönelmesi, temiz enerji üretimini ve elektrikli araçların benimsenmesini desteklemek için 370 milyar dolarlık vergi teşviki sunmak olan iklim değişikliğiyle mücadeledeki temel çabasının üzerine geliyor. Bu para, ülkenin iklim değişikliğiyle mücadelede dönüm noktası niteliğindeki yasası olan Enflasyon Azaltma Yasası'na geçen yıl dahil edilmişti.

Ancak çeşitli analizler, hükümet sübvansiyonlarının Biden'ın ülkenin sera gazı emisyonlarını 2030 yılına kadar yarı yarıya azaltma ve 2050 yılına kadar atmosfere ekleme yapmayı tamamen durdurma planını karşılamak için yeterli olmayacağını göstermiştir. Bunlar, bilim insanlarının gezegenin iklim değişikliğinin en kötü etkilerinden kurtulması için kirletici ülkelerin ulaşması gerektiğini söylediği hedefler.

Analistler, Biden'ın hedeflerine ulaşmak için federal hükûmetin ve eyaletlerin emisyonları azaltmak için daha sert düzenlemeler gibi başka araçlar kullanması gerektiğini söylüyor. Bu nedenle bazı uzmanlar doğrudan hava yakalama gibi yeni teknolojilerin faydalı olabileceğini söylüyor.

Columbia Üniversitesi'nde çevre hukuku uzmanı olan Michael Gerrard, “Bugün Maui'de yaşanan yıkım da dahil olmak üzere bu yaz iklimle ilgili yaşanan korkunç olaylar, sera gazı emisyon seviyelerinin zaten çok yüksek olduğunu gösteriyor” dedi. “İklim hedeflerimize ulaşmak için hem fosil yakıtların kullanımdan kaldırılmasını hem de karbondioksitin büyük ölçekte uzaklaştırılmasını içermeyen hiçbir senaryo yoktur. Bu teknolojiler henüz nispeten erken aşamadalar, ancak bunlardan birçoğuna ihtiyacımız olacak ve harekete geçmeliyiz.”

Yeni teknolojilerin hayata geçirilmesine yardımcı olmak amacıyla hükûmet, örneğin yeraltına ya da kayalara pompalanarak yakalanan ve depolanan her bir ton karbon kirliliği için 180 dolar değerinde vergi kredisi sunuyor. Occidental ve Battelle, hükûmet tarafından finanse edilmelerinin yanı sıra, vergi kredilerinden de yararlanabilecekler.

Eleştirmenler, hükûmetin denenmemiş karbon yakalama teknolojisine girişinin daha önce olduğu gibi çökebileceğinden endişe ediyor. George W. Bush ve Barack Obama yönetimleri, karbonu yakalama ve tutma konusunda bir gösteri projesi olarak tasarlanan FutureGen'e 1 milyar doların üzerinde kaynak aktarmıştı. Kömürle çalışan bir enerji santrali olan tesis, sera gazlarını bacalardan çıkmadan önce çıkarıp hapsedecek teknolojiyle donatılmıştı. Kömür yakmaya devam ederken iklimi kurtarmanın bir yolu olarak değerlendirildi- ancak proje hiçbir zaman teknolojinin ticari ölçekte kullanılabileceğini gösteremedi ve sonunda kapatıldı.

Enerji Bakanlığı'nın Temiz Enerji Gösterileri Ofisi'nin müdür vekili Kelly Cummins, FutureGen'den çıkarılan derslerin ön planda olduğunu söyledi.

“Yapmaya çalıştığımız şeylerden biri, geçmişteki demonstrasyon projelerinden alınan tüm dersleri elde etmek ve bunları bu projenin gözetimine dahil etmektir” dedi. “Her seferinde sadece bir aşamayı onaylıyoruz ve titiz bir 'tamam, devam' prosedürü uyguluyoruz. Eğer herhangi bir aşama işe yaramazsa, o aşama 'yapılamaz' olacak.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…