O limpiyatlar, Dünya’nın uluslararası işbirliğinin en büyük sembollerinden biridir, ancak bu yıl Oyunlar aynı zamanda bir yüzyıldaki en kötü pandeminin ortasında, dünyadaki hemen hemen her ülkeden insanların geniş ve toplu yaşam ortamında bir araya geleceği kitlesel bir toplantıya dönüşmüş durumda. Sporcular bazen yakın temas sporlarında, bazen de kapalı alanda rekabet edecek. Ve bunların ardından bakalım neler olacak?

Bulaşıcı hastalık hikayelerinin neredeyse tamamı aynı zamanda bir kitle toplantılarının hikayesidir. 1867’de, dünyanın en büyük dini toplantısı olan Hindistan’daki Kumbh Mela‘da bir kolera salgını başladı. Ganj kıyılarından Rusya ve Avrupa’ya yayıldı. Bir milyon insan öldü. Yıllar boyunca, Hac, grip ve COVID-19’a neden olandan önce gelen koronavirüsler de dahil olmak üzere bir dizi solunum yolu hastalığı salgınının ana kaynağı oldu. 2014 yılında Slovenya’daki Uluslararası Köpek Şovu‘ndaki ve Disneyland‘de kızamık salgınlarını da hatırlamamız lazım.

Aslında Olimpiyatlar, büyük hastalık korkuları sırasında bile, genellikle büyük bulaşıcı hastalık salgınlarından kaçınmayı başarabildi. Örneğin; H1N1 gribi 2010 Vancouver Kış Oyunları‘na zarar vermedi, 2012’de ne SARS ne de MERS Londra’ya yayılmadı, Zika 2016’da Rio’dan yayılmadı. Yine de, “Ya olimpiyatlarda insanlar enfekte olursa korkusu hakim.”

2020’nin başlarında, daha sonra üstel bir tsunamiye dönüşmeye başlayan pandeminin ortasında, Uluslararası Olimpiyat Komitesi ve Tokyo organizatörleri Oyunları erteledi. Halk sağlığı, seyahat tıbbı, ekonomi, davranış bilimi ve hatta tema parkı tasarımından uzmanlardan oluşan bir danışma grubu, boşlukta geçen yılı plan yaparak geçirdi. Bu işten sorumlu kişi, 2012’deki Londra Oyunları’ndaki başarılı halk sağlığı önlemlerinden büyük ölçüde sorumlu olan, Brian McCloskey adında bir halk sağlığı ve kitle toplama uzmanıydı.

Bu danışma grubu incelikle insanların Covid aşılarının gelmesinden önce güvendiği temel halk sağlığı önlemlerinin hâlâ işe yarayacağını belirledi. Aslında, Japonya’da el yıkama, maske takma, kalabalıktan ve havalandırması yetersiz alanlardan kaçınma gibi şeylere zaten iyi uyuluyordu . McCloskey, “Yaptığımız şey, test ve izleme sistemine sahip olmamanın zayıf halka olduğu Birleşik Krallık’tan öğrendiklerimizin bir kısmını bunların üzerine eklemekti” diyor.

Bunu, ABD ve Avrupa’nın çoğunlukla başarısız olduğu pandeminin ilk günlerinden hatırlayacaksınız: Herkesi Covid için test edin, pozitif olan kişilerin temaslarını takip edin ve bir kişinin enfeksiyonunun süper virüse dönüşmesini önlemek için onları izole edin. Eğer bu uygulama denenmek istenseydi, Olimpiyat Köyü’ndeki insan sayısını azaltmak, bu binalardaki havalandırma sistemlerini iyileştirmek ve “ilave filtreleme” ve pleksiglas kalkanlar eklemek – gerçekte hiçbir işe yaramaz – ile birlikte Tokyo’daki yaklaşım bu olurdu. McCloskey, “Uluslararası toplum ile yerel Japon nüfusu arasında genel olarak bir karışma yok” diyor.

Organizatörler önce her gelen kafileye aşı şartı koşmayı düşündüler ama sonunda bundan vazgeçtiler. McCloskey, “Bir aşının bulunabileceğinden oldukça emindik, ancak dünyanın her yerinde eşit olarak bulunmayacağından da aynı derecede emindik” diyor. “Bu, Oyunları yapmanın tüm ruhuna aykırı olurdu. Ayrıca sporcuların sağlık çalışanları ve yerel halkla aşı için rekabet edecek şekilde öncelik tanınmasını da istemedik.”

Güvenli bir olimpiyat mümkün mü?
En azından bazı bilim insanları ve uzmanlar bunun olabileceğini söylüyor. Virolojist Hitoshi Oshitani ise, Olimpiyatların güvenliğini olmasının mümkün olmadığını düşünüyor. Oshitani, The Times‘a verdiği demeçte, “Çok sayıda vakası olmayan ya da herhangi bir varyantı olmayan bir dizi ülke var” dedi . “Olimpiyatları virüsü bu ülkelere yaymak için bir fırsat haline getirmemeliyiz. İnsanların aşılandığı ABD ve İngiltere için fazla risk yok. Ancak dünyadaki çoğu ülkede aşı yok.”

McCloskey, Tokyo’ya gelen insanların yaklaşık yüzde 85’inin aşı olmuş olabileceğini tahmin ediyor. Ancak Japon halkının sadece yüzde 22’si aşı olmuş durumda. Bu yüzde, tüm zengin ülkelerin en düşük oranları arasında. Japonya’nın nispeten düşük vaka sayısıyla birleştiğinde, bu, nüfusun çoğunun henüz virüse karşı yeterli antikorları olmadığı anlamına geliyor. Epidemiyologların “naif” dediği şeyler işte bunlar. Bu, Japonya’nın klişeye göre kendi başarısının kurbanı olabileceği anlamına geliyor. Rockefeller Vakfı‘nın Pandemi Önleme Enstitüsü‘nde patojen sürveyansı sorumlusu Samuel Scarpino, “Açıkçası bu Olimpiyatları düzenlemeye büyük bir değer veriliyor” diyor. “Çünkü, esasen aşısı olmayan ve nüfusunda mevcut bağışıklığı olmayan bir ülkede insanları toplu bir ortamda bir araya getirmek kesinlikle çok riskli.”

COVID-19’un asemptomatik davranabilmesi, hava yoluyla yayılması nedeniyle vakaları başkalarına bulaştırmadan önce yakalamak için testlerin günde en az bir kez yani son derece sık olması gerektiği anlamına gelmekte. Örneğin, ABD Ulusal Futbol Ligi ve Ulusal Basketbol Birliği‘nin katı, başarılı hastalık kontrol önlemleri örneğin, tüm tipik hijyen ve mesafe önlemlerini ve ayrıca sıkı bir test-iz-izolasyon prosedürü uyguladı ve oldukça başarılı oldular.

NFL günlük olarak ters transkripsiyonlu PCR testleri gerçekleştirdi, oyunculara ve personele yakın temasları kaydeden elektronik cihazlar verdi – kümülatif 15 dakika veya daha uzun süre daha yüksek risk olarak sayılır. Zamanla, NFL, bu temasların doğasını belirlemek için cihazları yoğun yüz yüze görüşmelerle destekledi – Maskeli mi? İç mekanda mı? Yemek yerken mi? Ancak Olimpiyatlarda bunu yapmanın hiçbir yolu yok. Bu ölçekteki bir organizasyonda bunlar yapılamaz.

Temmuz ayı başlarında, Sparrow ve diğer bir grup ABD’li araştırmacı, The New England Journal of Medicine‘de Oshitani‘nin benzer endişelerinin çoğunu ifade ederek paylaştıkları bir yorum yayımladı. Daha da ileri giderek, McCloskey grubunun ortaya koyduğu stratejinin virüsün dinamikleri hakkında güncel olmayan bilgilere dayandığı konusunda uyarıda bulundular.

McCloskey, ekibinin aldığı önlemlerin Köyü, Oyunları ve Japonya’yı olabildiğince güvenli tutacağını savunuyor. “Genel bir ilke olarak, eleştirilmediğim takdirde işimi düzgün yapmıyorum diye düşünüyorum” diyor.

Tek bir enfeksiyonla başlamak
Hiç izleyicisi olmayan tarihin en pahalı Yaz Olimpiyatlarında – 15,4 milyar dolar – birkaç sporcu hastalanır ve rekabet edemez hale gelirse bu üzücüdür, ancak bu ekonomik veya epidemiyolojik bir felaket değildir. Felaket, eğer gerçekleşirse, küçük başlayacak – bir virüs bulaşmış tek bir insan hücresinin içinde. Epidemiyolog Sarah Cobey, “Ne zaman birçok insanı bir araya getirseniz, büyük salgınlar için bir fırsat oluşur – sadece süper yayılan olaylar değil, aynı zamanda birden fazla varyant bulaşı ve enfeksiyonlar insanlar evlerine döndüklerinde sorun olabilir” diyor.

Chicago Üniversitesi‘nde epidemiyolog ve evrimsel biyolog olan Sarah Cobey, “Bütün bu tür yayılmalar, yalnızca yeni vakaları değil, aynı zamanda varyantlara yeni popülasyonlara hareketi de dahil olmak üzere adaptasyonu da daha uygun hale getiriyor”.

Başka bir deyişle, sorun yalnızca birinin başka birine virüsü bulaştırması, hatta bir çok kişiye bulaştırması değildir. Bu potansiyel Olimpik enfeksiyonlar, ülkeler arası seyahat etme gerçeği göz önüne alındığında yeni popülasyonlara Olimpiyat Oyunlarında olduklarından çok daha tehlikeli olabilecekleri mikrobiyolojik istilacı türler gibi davranabilirler.

COVID-19, birçok insanın aynı anda enfekte olduğu durumlarda süper yayıcı olaylara neden oldu. COVID-19’a neden olan virüs olan SARS-CoV-2, son 18 ay içinde gelişti ve genetik kodunda virüsün yayılmasını kolaylaştıran değişiklikler gösterdi. Bu, tüm varoluş amacı kendisinden daha fazlasını çoğaltmak olan bir virüs için çok iyi, insanlar için ise çok kötüdür. Çünkü ya sayılarının gücüyle veya hücreleri enfekte etmede virolojik olarak daha sinsi olma yoluyla ya da tamamen başka bir mekanizma yoluyla mevcut varyantları diğer insanları daha fazla enfekte edebilir hale getirebilir.

Virüsün farklı versiyonlarını taşıyan birçok farklı popülasyondan insanlardan oluşan dev bir toplanmanın, tam olarak süper yayıcı olayları ve yeni varyantların değişimini daha mümkün kılan türden bir yere doğru dönüştüreceği neredeyse kesin. Hatta gelinen durum yeni, daha kötü varyantların gelişmesini ve yayılmasını da mümkün kılabilir.

“Şahsen, Japonya’daki Olimpiyatlardan sorumlu olsaydım, bulaşmanın oluşma riski benim için çok yüksek olurdu. Belki de varsayımları, bir salgın riskine dönüşmeden onu tekrar kontrol altına alabilme düşüncesidir,” diyor Scarpino. “Buna katılmayabilirim, ancak bence Olimpiyatları düzenlemenin maliyet-fayda hesaplamalarında ve Covid’in Japonya’da yerel olarak yayılmasında ayrıldığımız yer, bunun virüsün evrimi için ne anlama gelebileceğini konuşmaya başladığımız zamandır.”

Bu en kötü durum senaryosu.

Scarpino, “Bunun geleneksel bir süper yayıcı olay olmadığı, ancak ‘süper evrimsel bir olay’ olduğu pek çok eko-evrim senaryosu var,’ diyor. “Kritik bir aşılanma yüzdesine sahip birey kitlesi artan bulaşıcılığa sahip varyantlara maruz kalıyor.”

Farklı bağışıklık durumları olan ve virüsün farklı türlerine karşı farklı maruziyetleri olan tüm bu insanlar, Olimpizm’in uluslararası işbirliğinin korkunç bir genetik parodisini yaratabilir: virüs açısından, nasıl daha bulaşıcı, belki daha da ölümcül veya daha fazla aşı olmayı gerektireceğine dair özgür ve açık bir viral fikir alışverişine dönüşebilir. Ve sonunda tüm bunların ardından asemptomatik yayılma örtüsü altında herkes anavatanına geri dönecek…

Olasılıklara bakıldığında iki uç nokta var. Bu noktada herkesin umabileceği en iyi sonuç, tarama programı uygulandığında yalnızca birkaç kişinin enfekte veya hasta olmasıdır. Bu durumda birkaç Olimpiyat hikayesi kötü biter. Bu zaten oluyor – testlerde enfekte oldukları belirlenen sporcular ve onlarla çalışan kişilerin Tokyo’da mücadele etme şansları olmayacaktır.

Ve, olasılık ölçeğinin diğer tarafında, virüsün daha da güçlü bir formunun gelişmesine izin veren ve ardından onu gezegenin her köşesine giden yüzlerce jet uçağına yerleştiren süper evrimsel bir olay var.

En olası sonucun ne olduğunu merak eden herkes için verilecek cevap, tıpkı Olimpiyat Oyunları‘nda olduğu gibi: Öngörülemez.

Okuduğunuz için teşekkürler. Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

E rtelenmiş Tokyo Olimpiyat Oyunlarının açılış töreninde çalınan, Ekim 1971 doğumlu 'Imagine' adlı şarkıya ait bazı bilgileri tazeleyelim istedik. 'Imagine' İngiliz rock müzisyeni John Lennon'nın 1971 tarihli aynı ismi taşıyan albümünden bir şarkı. J. Lennon'nın, Beatles'dan ayrıldıktan sonraki solo kariyerinin en çok satan single'ı olan şarkı sözleri, dinleyicileri materyalizmin olmadığı, ulusları ayıran sınırların olmadığı ve dinlerin olmadığı bir barış dünyasını hayal etmeye çağırıyor.

Bilemiyoruz, Japonlar bu şarkı sözlerini bilerek, isteyerek, benimseyerek mi Olimpiyat Oyunları'nda dinlettiler. Ancak Asya kıtasında bu bir ilk değil. Güney Kore, Pyeongchang'daki 2018 Kış Olimpiyatları'nın açılış töreninde, o ülkeden dört şarkıcı, her biri bir bölümü seslendirerek “Imagine” şarkısını söylemişti.

Aslına bakılırsa 'Imagine' için J. Lennon, “Özellikle komünist olmamama ve herhangi bir siyasi hareket içinde bulunmamama rağmen bu şarkı neredeyse Komünist bir Manifestodur” diyordu.

Amerika'da single olarak yayımlanan “Imagine“, Kasım 1971'de 3. sıraya yükseldi. 1975'te 'Imagine' Birleşik Krallık'ta da bir single olarak yayımlandı ve 6. sıraya yerleşti. Lennon'nın 1980'deki ölümünden kısa bir süre sonra, İngiltere'de yeniden piyasaya sürüldü ve 10 Ocak 1981'de 1 numaraya ulaşarak listede dört hafta kaldı.

Lennon varlık içinde yüzen biri olduğu için şarkının sözlerindeki geçen mülkiyet edinmeme, önemsenmeme meselesi bazı kesimler tarafından alay konusu oldu ve müzisyeni ikiyüzlü bulanların sayısı az değildi. Benzeri eleştiriler Pink Floyd'un 'Money' isimli şarkısı içinde yapılmıştı.

Beatles hayranlarının grubun dağılmasına neden olduğu gerekçesiyle yüksek oranda pek sevmediği Lennon'un Japon eşi Yoko Ono, 1998'de yaptığı bir röportajda, kocasının niyetleri hakkında şunları söylüyordu: “Maddiyat konusunda fazla takıntılı olmadan hepimizin mutlu hissedebileceği bir zamanın olmasını içtenlikle diliyordu.”

John Lennon bu şarkıyı, 1969 yazında Yoko ile birlikte oturduğu İngiliz kırsalındaki Tittenhurst Park malikanesinde yazıp kaydetmişti. İlk olarak ABD'de 1971 yılında piyasa çıktığından beri hepimizin John Lennon şarkısı diye bildiğimiz dinlediğimiz 'Imagine' ne olduysa oldu bu bilgi bir anda çöp oluverdi. Ölümünden kısa bir süre önce Lennon, şarkının sözlerinin ve içeriğinin çoğunun karısı Yoko Ono'dan geldiğini ve 2017'de ortak yazarlık hakkını aldığını söyledi.

1964'te Yoko Ono, şarkının sözlerini oluşturan kitabı olan Greyfurt'u yayımlamıştı. 6 Aralık 1980'de, öldürülmeden iki gün önce, Lennon BBC için Andy Peebles ile bir radyo röportajı yaptı ve orada şunları söyledi:” O zamanlar biraz daha bencildim, biraz daha maçoydum ve Yoko'nun katkılarından bahsetmeyi bir nevi ihmal ettim. Ama şarkı, Greyfurt'tan , onun kitabından çıktı.”

Sonunda, 14 Haziran 2017'de Ulusal Müzik Yayıncıları Derneği, Yoko'nun “Imagine” için şarkı yazarı olarak ekleneceğini duyurdu.

John Lennon eserlerinin haklarını kontrol eden Yoko Ono'ya göre, en sık aldığı istek, 'Imagine'ı çalmak – coverını yapmak – isteyen ancak şarkıda geçen “hiç din de yok” şarkı sözlerini değiştirmek isteyen müzisyenlerden geliyor ve bu istek her zaman reddedildi.

Bu, herhangi bir şarkıyı çalabileceğiniz ancak şarkı sözlerini değiştirmek için özel izne ihtiyacınız olduğu anlamına mı geliyor diye sorarsanız, esasen, evet. Müzik lisanslama ve telif hakkı hizmeti sağlayıcısı Limelight'tan Alex Holz şunları söylüyor: “Sanatçılara bir parçayı kendi grubununun tarzına uyarlama konusunda 'biraz' serbestlik verilebilir – işin temel karakterini değiştirmediğiniz sürece , ancak şarkı sözü değişiklikler/değişiklikler genellikle türev bir çalışma olarak yayıncıdan doğrudan izin gerektirir. Her şarkı yazarı/yayıncı/şarkı benzersizdir ve şartları farklılık gösterir.”

John Lennon, eşine bir jest mi yapmak istedi yoksa gerçekten Yoko Ono bu şarkının içinde miydi bilmemiz mümkün değil. Şarkı sözlerine bir şey diyemeyiz, zaten hak sahipliği de sadece işin o kısmıyla ilgili gibi görünüyor aslında.

Müzisyenler bir çok yazarın çizerin, şarkı sözü yazarlarının şarkı sözleri üstüne müzik yaparlar. Ve bu onların şarkıları olarak anılır. Şarkı sözü yazarı ise tabii ki ayrıca belirtilir. Müzik konusunda ise iki sanatçıyı da tanıyan, dinleyenlerin rahatça söyleyebileceği gibi Yoko Ono'nun şarkıya müzikal anlamda bir ortaklığı söz konusu olamaz. Çünkü bambaşka tarzlar söz konusu.

Bu durumda, 'Imagine' hâlâ bir John Lennon şarkısıdır diyebiliriz.

Okuduğunuz için teşekkürler. Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

2016 Olimpiyatları, o sırada pek bilinmese de, bir bakıma Vaporfly Oyunlarıydı. Erkekler maratonunu ilk üç sırada bitiren ve kadınlar maratonunun galibi, kalın tabanlı ve kavisli karbon fiber plakalı, daha sonra en iyisi denilen rakiplerine kıyasla %4 verimlilik artışı sağladığı ortaya çıkacak türden gizlenmiş Nike prototipleri giyiyordu. Bundan sonraki birkaç yıl boyunca, koşucu atletlerin konuştuğu tek şey ayakkabı teknolojisiydi.

Bakalım tartışmanın devamı gelecek mi? Belki de Tokyo’da, her şey ayakkabı tabanlarındaki sivri uçlarla ilgili olacak. Elbette ki, maratoncular yeni nesil ayakkabılar giyecekler, ancak bu teknoloji artık iyi biliniyor ve çok çeşitli ayakkabı markalarında bu mevcut. Pistte yeni nesil süper sivri uçlar rekorları alt üst ediyor – ancak şimdiye kadar kimse bunların nasıl çalıştıklarından ya da ne kadar süre çalıştıklarından tam olarak emin değil.

Orijinal Vaporfly, bilimle desteklenen performans avantajına dayalı olarak pazarlanırken, yeni süper sivri uçların ne kadar hızlı olduklarına dair herhangi bir spesifik iddia ortaya konulmadı. Aslında, orta mesafe koşusu ile maraton koşusu arasındaki fizyolojik farklılıklar nedeniyle bunun nasıl test edileceği bile belli değil. Ancak Massachusetts Amherst Üniversitesi‘ndeki bir gruptan yeni bir ön baskı (henüz meslektaş incelemesinden geçmemiş bir akademik makale anlamına gelir), süper sivri uçların nasıl çalışıyor olabileceğine dair açıklamak için ilk adımı atıyor ve temel bileşenlerin neler olduğu tespit edilmeye çalışılıyor.

Aynı grup Colorado Üniversitesi‘ndeki araştırma grubundaki meslektaşlarıyla birlikte Nike’ın Vaporfly‘ının rakip ayakkabılardan yüzde dört daha verimli olduğunu gösteren orijinal bir çalışmayı gerçekleştirdi. Ancak Vaporfly için kullanılan testler nispeten yavaş koşu hızlarında modellendi; bu nedenle, pistlerdeki ani sıçramalar için sahip olduğumuz tek şey, insanların gerçekten hızlı koştuğunu gösteren fakat belirsiz bir his.

Adı geçen prototipler 2019’da ilk kez ortaya çıkmaya başladığından beri, erkekler ve kadınlar 5.000 ve 10.000 metre dünya rekorlarının tümü kırıldı. Bayanlar mil ve salon 1.500 ve erkekler kapalı mil ve 1.500 ‘de aynı şekilde. Üniversite rekorları düştü. Lise rekorları düştü. Belli ki bir şeyler oluyor…

Alternatif açıklamalar var. Ancak çoğu gözlemci, yeni teknolojinin anlamlı bir şekilde zaman tasarrufu sağladığından emin. Gerçek bir etkiye ikna olmamışlarsa, Reebok ve Brooks‘un sponsoru oldukları atletlerinin Olimpiyat Denemelerinde Nike teknolojisi ayakkabılarıyla koşmasına izin vermelerini hayal etmek zor.

Süper sivri uçlar, “hafif, uyumlu, esnek köpükleri (ve hava bölmelerini) sert (naylon/PEBA/karbon fiber) bir plaka ile birleştirir.” Bu iki bileşen – köpük ve plaka – aynı zamanda Vaporfly ve benzer maraton ayakkabılarının göze çarpan özellikleridir, ancak bazı farklılıklar vardır. Mevcut Dünya Atletizm kurallarına göre yol ayakkabısı tabanları 40 milimetre kalınlığa kadar olabilir; 800 metre ve üzeri için taban sivri uçları yalnızca 25 milimetre kalınlığında olabilir. Sivri uçlar ayrıca, pistin lastik yüzeyini kavramak için tasarlanmış alt kısımda sivri uçlara sahiptir.

Orijinal Vaporfly tanıtıldığında, dikkatlerin çoğu, insanların bir “yay” olarak işlev göreceğini varsaydığı kavisli karbon fiber plakaya odaklandı. Ancak sonraki araştırmalar çoğunlukla bu fikri çürüttü. Aslında,yapılan bir başka çalışmada, arka ayak ve ön ayak arasındaki herhangi bir bağlantıyı ortadan kaldırmak için normal Vaporflys ve Vaporflys‘deki koşucuları karbon plaka boyunca altı paralel kesimle test etti. Şaşırtıcı bir şekilde, oluşan tasarruf plakanın kesilmesinden esasen etkilenmedi. Plaka muhtemelen bir şey yapıyor, ancak yaylı bir ayakkabının performansını basitçe açıklamıyor gibi görünüyor.

Biyomekanik araştırmacıları onlarca yıldır karbon fiber plakalar üzerinde çalışıyorlar ve plakaları yaylardan ziyade kaldıraçlar veya sertleştirme cihazları olarak görme eğilimindeler. Doğru koşullar altında, baş parmağınızı bükerek harcayacağınız enerjide bir miktar tasarruf sağladığına dair oldukça iyi kanıtlar var. Ancak, kesilmiş Vaporflys ve sivri uçların her zaman sert bir çivi plakasına sahip olduğu gerçeği de dahil olmak üzere çeşitli kanıtlar, süper ayakkabıları bu kadar iyi yapan gizli formülün sert plakanın kendisi olmadığını gösteriyor.

Bunun yerine, eski ve yeni sivri uçlar arasındaki en belirgin değişiklik, bir yastıklama köpüğü katmanının eklenmesi olarak görülebilir. PEBA (polieter blok amid), TPU (termoplastik poliüretan) ve diğer çeşitli ısmarlama karışımlar gibi malzemeleri içeren yeni köpükler, geleneksel orta taban malzemelerinden üç temel yönden farklıdır: daha hafif, daha sıkıştırılabilir ve daha esnektirler – yani sıkıştırıldıktan sonra geri yaylanırlar ve onları sıkıştırmak için kullandığınız enerjinin çoğunu geri verirler. Eski ayakkabılar da aynı şeyleri yapıyordu; yeni ayakkabılar bunu daha iyi yapıyor. Geleneksel EVA orta tabanlar, enerji girdisinin yüzde 70’inden daha azını geri verirken, en iyi yeni köpükler yüzde 85’ten fazlasını geri veriyor. Ve daha büyük bir sayının yüzde 85’i, çünkü bu aynı zamanda ayakkabıyı ağırlaştırmadan daha fazla enerji depolayan daha kalın bir köpük tabakasına sahipsiniz demektir.

Süper sivri uçlardaki daha ince bir fark da geometridir. Daha kalın bir topuğa ek olarak, çok belirgin bir sallanan veya kalkık ayak parmakları vardır. Geçen yıl Calgary Üniversitesi‘nden araştırmacı Benno Nigg, Vaporfly‘ın performansının, karbon levhanın kavisli burnuna basmanın topuğu yerden fırlattığı bir ” sallanma etkisi “nin sonucu olduğunu öne sürdü. Bir kez daha, Vaporflys bu özel teoriye karşı çıkıyor – ancak kimsenin bir tür kavisli plaka olmadan süper bir ayakkabı yapmayı başaramadığı da dikkate değer, bu nedenle geometri net olmayan nedenlere rağmen büyük olasılıkla önemlidir.

Ama daha temel bir sorun var. Yol ayakkabıları, belirli bir hızda koşmak için ne kadar enerji tükettiğinizin bir ölçüsü olan koşu ekonomisine dayalı olarak test edildi. Bir koşucunun soluduğu ve verdiği oksijen ve karbondioksit miktarını ölçerek enerji tüketimini tahmin edebilirsiniz – ancak bu tahmin yalnızca aerobik olarak (yani eşiğin altında ) koşuyorsanız işe yarar. Daha hızlı koşmaya başladığınızda, anaerobik enerjiye giderek daha fazla güvenirsiniz ve nefese dayalı hesaplamalar anlamsız hale gelir. Pist çivileri hızlı koşmak için tasarlanmıştır, bu nedenle orta mesafe sivri uçlarıyla maraton hızında koşmayı içeren bir test size pek bir şey söylemeyecektir.

Yelpazenin diğer ucunda, insanların farklı modellerde tamamen sprint yapmasını ve zamanlamasını sağlayarak sprint artışlarını test edilebilir. Ancak yeni süper sivri uçlar zorlu bir orta yol yarışları için tasarlandı ve pek de hızlı olmayan hızlarda koşarken metabolik verimliliği optimize etmeye çalışıyor. Bunun için iyi ve anlamlı bir test yok. En iyi seçenek, muhtemelen ilgili yarış mesafelerinde bir dizi zaman denemesidir, ancak bu, veri toplamanın çok yavaş ve zahmetli bir yoludur. Farklı modellerin karşılaştırmasını bırakın, yeni artışların ne kadar hızlı olduğuna dair anlamlı bir tahminde bulunmamız dahi epey zaman alabilir.

Şimdiye kadar, Nike‘ın iki süper spike modeli tartışmaya hakim oldu: karbon fiber plaka ve PEBA köpüğü ile Air Zoom Victory; ve PEBA plakalı ve PEBA köpüklü ZoomX Dragonfly. Yeni rekorların ve kayda değer performansların çoğunun arkasındaki ayakkabı onlardı, ancak bu başarıdaki payın ne kadarı Nike‘ın en seçkin sporculara sponsor olmasıdır bunu bilmek zor. New Balance‘ın karbon fiber plakalı ve TPU köpüklü FuelCell MD-X’i, 2019 Dünya Şampiyonasında ilk kez ortaya çıktığından beri, belki de en önemlisi Elle Purrier, Cory McGee ve Heather MacLean 1.500 metreyi silip süpürdüğünde dikkatleri üzerine çekti.

Adidas, Asics, Brooks, Hoka, Saucony ve Puma gibi diğer şirketlerin hepsinin piyasada veya prototiplerinde benzer modelleri var. Kimin hangi ayakkabıyı giydiğini ve hangilerinin piyasada olduğunu takip etmek oldukça zordur, hangisinin gerçekte reklamı yapıldığı gibi çalıştığını bilmek ise daha da zor. Bu da, Tokyo’daki yarışları izlerken ayakkabıların kaçınılmaz olarak bir alt metin olacağı anlamına geliyor: Ekrana bakıp “Üçüncü olan adam ne giymişti diyebilirsiniz…”

Okuduğunuz için teşekkürler. Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

O limpiyatlara 3 hafta kala Japonya, artan COVID-19 vakalarının ortasında seyirci kabul edip etmeme konusunda hâlâ emin değil. Uzmanlar, virüs durumu göz önüne alındığında önlemlerin kaldırılmasının düşünülemez olduğunu söylüyor

Tokyo’daki COVID-19 vakaları düzenli bir şekilde artıyor ve Olimpiyatların yayılmayı hızlandıracağı korkularını tetikliyor. Uzmanlar, son derece bulaşıcı delta türünün 23 Temmuz’da başlayacak Oyunlar sırasında yayılmanın yeniden canlanmasını hızla tetikleyebileceği konusunda uyarıyor.

Japonya Başbakanı Yoshihide Suga, Oyunlardan sadece üç hafta önce Perşembe günü artan COVID-19 vakalarıyla ilgili artan endişeler nedeniyle Tokyo Olimpiyatları‘nda taraftarlara izin verilip verilmeyeceğinden emin olamadığını dile getiriyor.

Son derece bulaşıcı delta türünün 23 Temmuz’da başlayacak Oyunlar esnasında bile başka bir olağanüstü hal gerektirebilecek enfeksiyonların hızla yeniden canlanmasını tetikleyebileceği konusunda uyarıyor.

Suga, Tokyo’nun artan vaka yüküne dikkat çekerken, “Seyirci olmamasının bir olasılık olduğunu açıkça belirttim” dedi. Halkın güvenliğini ve güvenliğini ön planda tutarak adımlar atacağız” dedi.

Tokyo metropol hükümeti için tıbbi danışman olan Dr. Mitsuo Kaku Perşembe günü haftalık bir toplantıda, yükselişin delta varyantı tarafından tetiklenmesiyle Tokyo’nun “kritik bir duruma” dönüştüğünü söyledi.

Suga, Tokyo ve diğer metro bölgelerinde iki ay süren olağanüstü hal durumunu 21 Haziran’da, barlar ve restoranlar için 11 Temmuz’a kadar kısaltılmış çalışma saatlerine odaklanan daha az katı önlemlere indirdi.

Önümüzdeki hafta tedbirlerle ne yapacağına karar vereceğini, bunun Oyunlarda seyircileri etkileyecek bir karar olduğunu söyledi.

Organizatörler geçen hafta Oyunlardan önce acil durum önlemlerinin kaldırılması halinde 10.000 seyirciye veya mekan kapasitesinin yüzde 50’sine izin vermeye karar verdiler. Uzmanlar ve halk tarafından dile getirilen eleştiri ve endişelerin ardından, hükûmet yetkilileri daha sonra, enfeksiyonların kötüleşmesi durumunda taraftar bulundurmama fikrine de açık olduklarını söyledi.

Uzmanlar, virüs durumu göz önüne alındığında önlemlerin kaldırılmasının düşünülemez olduğunu ve günlük vakaların Olimpiyatlardan önce 1.000’i aşabileceğini ve önlemler ertelenirse Oyunlar sırasında hızla artabileceğini söylüyor.

Suga, seyircilerle ilgili kararın ilgili diğer dört tarafla yapılacak bir toplantıyla alınması gerektiğini söyledi: Organizasyon Komitesi, Tokyo, Uluslararası Olimpiyat ve Paralimpik Komiteler. Önümüzdeki hafta herhangi bir acil önlem kararının ardından beş partili bir toplantı yapılacak, ancak ne zaman yapılacağı konusunda açıklama yapılmadı.

Koalisyon iktidarının diğer üst düzey milletvekilleri de seyircisiz kalma seçeneği önermeye başladılar. İktidardaki Liberal Demokrat Parti’nin daha küçük bir koalisyon ortağı olan Komeito‘nun başkanı Natsuo Yamaguchi Perşembe günü hükümeti “izleyicisiz bir seçeneği değerlendirmeye ve derhal halkı bilgilendirmeye” çağırdı.

Okuduğunuz için teşekkürler. Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

C OVID-19 salgını nedeniyle 2020’de bir yıl ertelenen Yaz Olimpiyatları’nın 23 Temmuz 2021’de Tokyo’da başlaması planlanıyor. Sörf ve diğer dört spor bu oyunlarda tanıtılacak olsa da, Japon’lar bu konuda pek heyecanlı ve hevesli değil. Yakın tarihli bir ankete göre, Japon halkının yaklaşık %83’ü Olimpiyatların iptal edilmesini istiyor ve bu konudaki protestolar sıklaşıyor.

Yaz ve kış oyunları organize eden sivil toplum otoritesi Uluslararası Olimpiyat Komitesi sözcüsü Mark Adams, “Dinliyoruz ama kamuoyu tarafından yönlendirilmeyeceğiz” 

“Meslektaşlarım ve ben, Olimpiyatlara ve diğer milyarlarca dolarlık spor etkinliklerine ev sahipliği yapmanın maliyetleri ve faydaları hakkında yaptığımız araştırmaya dayanarak, bu ifadeyi ironik buluyorum”.

Uluslararası Olimpiyat Komitesi, oyunların nerede yapılacağına karar verirken şehirlerdeki kamu duyarlılığını tartıyor. Örneğin, 2019’da komite, Stockholm’ün 2026’daki kış oyunlarına ev sahipliği yapma teklifini reddetti. Bunun yerine Milano ve Alp disiplini için Cortina d’Ampezzo’yu seçti çünkü İtalya’da halk desteği daha güçlüydü. Diğer dört ülke, Olimpiyatlara ev sahipliği yapmak için iç desteğin yetersiz olması nedeniyle ihale sürecinden çekildi.

Tokyo’nun çıkmazı, ev sahibi şehirlerin bu olaylar gerçekleştiğinde ilgilerini kaybetme eğiliminin yalnızca en son ve en uç örneğidir. Olimpiyatlar, Dünya Kupası ve diğer büyük etkinlikler düzenlendiğinde ortaya çıkan prestij ve ilginin getirdiği riskler bazılarına göre artık zahmete ya da maliyete değmez gibi görünüyor.

Başlangıçta, 2020 oyunları güçlü bir destek aldı. Tokyo, kitle kaynaklarını değerlendirip tüketicilerin atık elektronik malzemelerini kullanarak Olimpiyat madalyalarına dönüştürülmesini, gönüllüler arayarak ve toplum olarak Olimpiyat maskotlarını seçerek halkı sürece dahil etme konusunda yaratıcı oldu. Yaşanan tsunami ve Fukushima nükleer felaketinden sonra oyunlar, ulusal toparlanmanın vaadini ve sembolünü taşıyordu. Fakat bu duygu kısa sürdü.

Koronavirüs pandemisi başlamadan beş yıl önce, Tokyo halkı Olimpiyatlara olan ilgisini yavaş yavaş kaybediyordu. Eleştirmenler bürokrasiden, maliyet aşımlarından ve eğitimli işçi eksikliğinden yakınıyorlardı. Yeni bir ulusal stadyumun orijinal tasarımı 2 milyar ABD Dolarına yaklaştığında, bunun yerine yarı fiyatına mal olacak revize edilmiş bir plan gündeme geldi.

Bu model, Rio de Janeiro’daki 2016 Yaz Olimpiyatlarına ev sahipliği yapan Brezilya’da yaşananlara benziyordu. Yıllar önce, birçok Brezilyalı bu olaydan heyecan duymuştu. Aslında gerçekler çok farklıydı. Olimpiyatların ardından terk edilmiş tesisler, yolsuzluk iddiaları ve kaybedilen fırsatlar göz önüne alındığında onca harcamaya tüm vatandaşların lehine yönelik olarak Rio’yu yeniden inşa etmek mümkündü.

Şehir planlama uzmanları, Rio oyunlarına halkın ilgisini ölçmek için 21 milyon Tweet’i analiz etti. Spor etkinlikleri popüler olsa da, Uluslararası Olimpiyat Komitesi’nin olumlu duygulardan çok olumsuz duygular ürettiğini görüldü. Bu Tweet’ler, halkın IOC’yi kendi kendine hizmet eden ama ev sahibi şehre yardım etmeye ilgisiz olarak gördüğünü gösteriyordu.

25 Mayıs 2021’de Dışişleri Bakanlığı, “ABD vatandaşlarının Japonya’ya seyahat etmekten kesinlikle vazgeçmesi” konusunda bir tavsiye uyarısı yayımladı . Amerikalılara “ülkede çok yüksek düzeyde COVID-19 “ olduğu için oraya gitmemelerini söylendi. Ancak ABD Olimpiyat ve Paralimpik Komitesi, ABD’li sporcuların yine de organizasyona katılacağını belirtti.

Oyunlar gerçekleşse bile hiçbir uluslararası seyirci gelmiyor ve ABD seyahat tavsiyesinden önce dünya çapında birçok sporcu tarafından zaten ifade edilen güvenlik endişeleri beklenenden daha az sayıda sporcunun katılımına dönüşebilir.

Olimpiyatlar yine de bol miktarda yayın geliri sağlayacaktır. 2018 ve 2020 Olimpiyatları’nda IOC 4.5 milyar $ kazandı. Dünyanın dört bir yanındaki insanlar, muhtemelen efekt olarak eklenen kalabalık gürültüsüyle, organizasyonu televizyonda veya diğer cihazlarda izleyebilecekler. Ancak bu para büyük ölçüde Uluslararası Olimpiyat Komitesi’ne akıyor, yani etkinliğe ev sahipliği yapan yere değil.

Komite başlangıçta Tokyo’ya Olimpiyatlar için yaptığı harcamaların bir kısmını karşılaması için 1.3 milyar dolar teklif etti, fakat sözleşmede kullanılan ifadeye göre kendi takdirine bağlı olarak farklı bir miktar ödeme yapmasının önü açık. Bir tahmine göre, yurtdışından seyirci olmaması Japonya’ya 23 milyar dolara mal olabilir .

Yerel organizatörler tarihsel olarak en çok bilet satışlarından değil, seyircilerin otellere, restoranlara ve şehir – ülke çevresinde yaptıkları seyahatlere harcadıkları paradan yararlanırlar. Yabancı seyircileri yasaklama kararı, seyahat iptallerini ve 600.000 bilet için para iadelerini beraberinde gündeme getiriyor.

2024 yılında Paris Yaz Oyunları, 2026 yılında Milano-Cortina Kış Oyunları ve 2028 yılında Los Angeles Yaz Oyunları başarı öykülerine dönüşebilir. Çünkü bu etkinlikler, geçmişteki organizasyonlar için inşa edilmiş mekânlardan yararlanacakları, geçici tesisleri kullanacakları ve uzun vadeli yerel ihtiyaçları inşaat planlarına entegre edecekleri için daha ucuz olmayı vaat ediyor. Bu şehirlerin her biri daha önce büyük spor organizasyonlarına ev sahipliği yaptı. Zorluk, sadece daha iyisini yeniden yapmakta görünüyor.

Okuduğunuz için teşekkürler. Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…