09:41:17

“Oğlum bir NHS Koğuşunda Susuzluktan Öldü”

Susuzluktan ölmeden önceki öğleden sonra Kane Gorny o kadar acı çekiyordu ki 999’u aradı. Annesi 65 yaşındaki Rita Cronin, “Polis hastaneye geldi, ancak personel Kane’in bir baş belası olduğunu söyledi” diyor. “O sırada Kane saatlerdir su için yalvarıyordu. Susuzluktan öylesine sayıklıyordu ki kabinin perdelerini çekmiş ve ‘beni buradan çıkarın’ diye bağırıyordu. Hastaneye vardığımda iki güvenlik görevlisi Kane’i tutuyordu ve hemşireler yatağının ucunda durmuş ona gülüyorlardı.”

Ancak 22 yaşındaki Kane bir “baş belası” değildi. Öğrenci ve hevesli amatör boksör, vücudunun su tutamadığı ve vücudunda tehlikeli derecede yüksek sodyum bulunduğu anlamına gelen nadir bir tıbbi durumdan muzdaripti. Kane‘in hastaneye yatırılmadan önce aldığı desmopressin ilacından oluşan basit bir günlük tablet ve yeterli miktarda sıvı onu hayatta tutabilirdi. Ancak Güney Londra’daki St George’s Hastanesi‘nde Kane‘i tedavi eden personel onun durumunu anlamamıştı.

Westminster Adli Tıp Mahkemesi‘nde 2012 yılında yapılan bir soruşturma, Kane‘in ölümüne “bireysel hatalar silsilesinin” neden olduğunu ortaya koydu. Şimdi, Birleşik Krallık’ın en iyi hormon doktorları tarafından başlatılan yeni bir girişim, bu tür ölümcül hataların tekrarlanma olasılığını önemli ölçüde azaltıyor.

Miles Levy, University Hospitals of Leicester Hospital Trust‘ta danışman endokrinolog ve Leicester Üniversitesi‘nde fahri profesördür. “Dehidrasyondan ölen insanları düşündüğünüzde aklınıza üçüncü dünya ülkeleri gelir, insanlar umutsuzca su bulmaya çalışırlar” diyor. “Ama bu durum NHS hastanelerinde de yaşanıyor.”

2009 ve 2016 yılları arasında İngiltere’de desmopressinin atlanmasından kaynaklanan dört ölüm vakası ve dozaj hatalarının hastalara zarar verdiği 56 vaka daha rapor edilmiştir. Bir başka çalışma, tüm hastane tröstlerinin yarısının bu alanda hata yaptığını göstermiştir.

Sorun, durumun adından kaynaklanan kafa karışıklığı olmuştur.

Yakın zamana kadar, bu nadir görülen ancak tamamen tedavi edilebilir bozukluk diabetes insipidus adıyla biliniyordu. Prof Levy, “Diyabet denince insanların aklına şeker diyabetinin gelmesi şaşırtıcı değil -muhtemelen obezite salgını nedeniyle” diyor.

“Şeker” diyabeti ve prediyabet her beş kişiden birini etkiliyor -obeziteyle bağlantılı olan Tip 2 diyabet giderek yaygınlaşıyor. Ancak Kane‘in yaşadığı durum 25.000 kişiden yalnızca birini etkilemektedir. Bu iki hastalık susuzluk ve çok miktarda idrar çıkarma gibi belirli semptomları paylaşıyor, ancak tek ortak noktaları bu.

Prof Levy ve meslektaşlarının yürüttüğü kampanya sayesinde diabetes insipidus, arginin vazopressin eksikliği ya da AVP-D olarak yeniden adlandırıldı. Ancak isim değişikliği Kane için çok geç oldu.

Güney Londra’da yaşayan bir NHS yöneticisi olan Cronin, “Kane zinde, sağlıklı, sevimli bir çocuktu -egzersize çok düşkündü ve amatör bir boksördü” diyor. Kane üç çocuğun en küçüğüydü: Cronin aynı zamanda 41 yaşında bir erkek ve 42 yaşında bir kız çocuk annesi.

Kane‘in sağlık sorunları 2008 yılında, üniversitede sosyal hizmetlere giriş kursuna devam ederken ve ekstra para kazanmak için Waitrose’da vardiyalı çalışırken başlamış. O sırada Kane‘in babasından ayrı olan ve şimdi yeni bir ilişkisi olan Cronin, “Tuhaf davranmaya başladı” diyor. “Kane aniden tüm gücünün gittiğini hissetti: koşmaya ya da spor salonuna gidemeyecek kadar yorgundu. Bu hiç onun yapacağı bir şey değildi -ama o yaştaki tipik bir çocuk gibi, doktora gitme önerilerimizi elinin tersiyle itti.”

Ağustos 2009’daki Babalar Günü’nde Kane “siyah şeyler kusmaya başladı” ve ambulansla St George’s‘a götürüldü.

Kane‘in ölümünden sorumlu olacak hastane, başlangıçta onun hayatını kurtardı. Cronin, “Kane’in hipofiz bezine baskı yapan iyi huylu bir beyin tümörü vardı” diyor. Hipofiz, beynin tabanında yer alan ve yaşamı koruyan hormonları salgılayan ve vücuttaki diğer bezlerin işlevini kontrol eden bezelye büyüklüğünde bir bezdir. “Tümörün çıkarılması için derhal ameliyata alındı ve ardından bir radyoterapi süreci izledi.”

Kane ‘zinde, sağlıklı, sevimli bir çocuktu’

Güçlü bir genç adam olan Kane tamamen iyileşmeye başladı, ancak hayat boyu sürecek ciddi sonuçlarla baş başa kaldı. Hipofiz bezindeki hasar, artık AVP-D hastası olduğu anlamına geliyordu; bu da vücudunun artık çok fazla idrar ürettiği ve su tutamadığı anlamına geliyordu.

“Kane’in durumunu kontrol altına almanın çözümü çok basitti,” diyor annesi. “Tek yapması gereken günde bir tablet almaktı.” Vazopressin hormonunun sentetik bir formu olan desmopressin, Kane‘in böbreklerine etki ederek suyu muhafaza edecek ve susuz kalmasını önleyecekti. Cronin, “Doktor, Kane’e günlük desmopressin almasının ne kadar hayati olduğunu anlattı” diyor. “Kane aynı zamanda bunu kaçırmanın ne kadar yıkıcı olacağını, kaçırırsa hayatının tehlikeye gireceğini de biliyordu.”

Kane‘in ameliyatından üç ay sonra kalçasında ağrı hissetmeye başladı: tümörüne yönelik tedavinin bir yan etkisi. Sağlık ekibi kalça ameliyatı olması gerektiğine karar verdi ve Kane St George’s‘a geri döndü. Cronin, “Bu tamamen rutindi ve bu konuda hiç endişelenmedik,” diye açıklıyor. “Elbette Kane’in desmopressin almaya devam etmesinin hayati önem taşıdığını biliyorduk. Aslında her sabah ona kendimiz vermeyi teklif ettik ama hemşireler buna izin verilmediğini, ilaçları kendilerinin vermesi gerektiğini söylediler.”

Ameliyat iyi geçti. Cronin, “Kendine geldikten sonraki gece Kane arkadaşını aradı ve ona Britain’s Got Talent ve Man United’ı izleyerek rahat bir gece geçirdiğini söyledi” diyor. “İyileştiğini ve emin ellerde olduğunu düşünerek mutlu bir şekilde yattım. Ancak ertesi sabah Kane‘den çılgınca bir telefon aldım: ‘Anne -bir içeceğe ihtiyacım var, gerçekten bir içeceğe ihtiyacım var! Kane geçirdiği ameliyat nedeniyle yatalak olduğu için yataktan kendisi kalkamıyordu ama hemşirelerin ona su getirmek istemediklerini söyledi.”

Cronin hastaneye vardığında, oğlunun yatağının etrafında kıkırdayan bir personel kalabalığıyla karşılaştı. “Kane kesinlikle karakterinin dışında davranıyor, bağırıyor ve saçmalıyordu,” diyor. “İlaçlarını almadığı aklıma bile gelmemişti. Davranışlarının dehidrasyon belirtisi olduğunu bilmiyordum ve aslında beyin tümörünün geri gelmesinden endişe ediyordum.” Kane‘in kalça uzmanı o gün izinliydi ve hipofiz sorunlarını bilen endokrinolog tatildeydi -kıdemsiz doktorlar sorunun ne olduğunu açıklayamıyor ya da açıklamak istemiyor gibiydi.

Servis bakım asistanı Cronin‘e oğlunun az miktarda su içtiği konusunda güvence verdi ve o da işine döndü. “Birkaç saat sonra Kane’den çok susadığını ve 999’u aradığını söyleyen bir telefon daha aldım” diyor. “Hastaneye doğru yola çıktım, polis ben oraya varmadan gelip gitti ve nöbetçi ekip tavsiye için psikiyatri ve nöroloji bölümlerini aradı.”

İkincisi gelmedi ama nöbetçi psikiyatrist geldi ve Kane‘e güçlü bir yatıştırıcı olan yüksek dozda diazepam verdi.

Cronin, “Uykuya dalmadan önce Kane bir şişeye muazzam bir işeme yaptı: o kadar çok sıvı vardı ki şişeden taşıyordu,” diyor. “Sıvı sade su rengindeydi. Bunu iyi bir işaret olarak aldım -muhtemelen yeterince içiyordu. Ancak tıbbi eğitim almadım ve o zamandan beri bunun onunla ilgilenen ekip için büyük bir uyarı olması gerektiğini öğrendim.”

Kane yan odada “uyuması” için bırakıldı ve hiçbir personel onu görmeye gelmedi. Ertesi sabah Cronin oğlunun görünüşü karşısında alarma geçti. “Tavana bakıyordu, dudakları ve dili endişe verici derecede şişmişti” diyor. “Nöbetçi hemşireye ‘iyi mi?’ diye sordum. Sadece dudak büktü ve ‘Kahvaltısını yaptı’ dedi. Daha sonra bunun yalan olduğunu anladım. Odaya geri döndüm ve ağlayarak Kane‘in elini tuttum.”

Sonunda Cronin‘in kafasına oğlunun ilaçlarını almamış olabileceği dank etti. Ekip onu başından savdı ve sonunda kıdemli bir doktoru Kane‘e bakmaya ikna etmeyi başardı. Cronin, “Bildiğim bir sonraki şey, insanların odaya hücum ettiği ve bana dışarıda beklememin söylendiği oldu” diyor. Kimse oğlunun hayatını kurtarmak için gelenlerin resüsitasyon ekibi olduğunu açıklamak için zaman ayırmadı.

Sonunda Cronin, Kane‘in hipofiz rahatsızlığı konusunda uzman olan bir endokrinoloji danışmanının sesini duydu. “Bana ‘İçeri girip oğlunuzu görseniz iyi olur, ölüyor’ dedi. Doktorun sesi kesinlikle öfkeli geliyordu diye hatırlıyor. Danışmanın öfkesi görevli sağlık ekibine yönelikti ama o anda Cronin‘e öfkesinin kendisine yönelik olduğu hissi geldi.

Cronin odaya girdiğinde Kane artık hayatta değildi. “O kadar şoktaydım ki patronumu aradım ve ‘Ne olduğunu asla tahmin edemezsiniz, oğlumu öldürdüler’ dedim” diyor. Aile tamamen şok olmuş ve yıkılmıştı. Bu, 21. yüzyılda bir İngiliz hastane koğuşunda nasıl olabilirdi?

Kane‘in ölüm belgesinde “su eksikliği” ve “hipernatraemi” -genellikle dehidrasyonun neden olduğu yüksek sodyum seviyeleri için kullanılan tıbbi bir terim -sonucu öldüğü belirtildi. Olay, adli tabibin Cronin‘e polise haber vermesini önerecek kadar ciddi bulunmuştur. Üç yıl sonra yapılan soruşturmada, “Kane şüphesiz personelin yetersizliği, zayıf iletişim, hem tıbbi hem de hemşirelik alanında liderlik eksikliği ve bir varsayım kültürü nedeniyle hayal kırıklığına uğradı” denildi. Hastane ihmali kabul etti ve özür diledi.

Soruşturmada gündeme gelen konular arasında diabetes insipidus adının uygunluğu tartışması da vardı. Bunu benzer vakalar takip etti: 2018’de 48 yaşındaki Charlie Edwards İngiltere’nin güneybatısındaki bir hastanede, personelin bir danışmanın okunaksız notlarını okuyamaması ve desmopressini azaltması üzerine komaya girdi: Edwards‘ın bilinci bir daha yerine gelmedi. Hastane “bakımdaki başarısızlık” nedeniyle özür diledi ve adli tıp davası yakında açılacak.

Son olarak, 2022 yılında, aralarında Prof Levy‘nin de bulunduğu bir grup uluslararası uzman, diabetes insipidus için yeni bir isim önerisini yayımladı. AVP-D olarak yapılan değişiklik geçen yıl klinik terminoloji kaydı ve ardından Dünya Sağlık Örgütü‘nün tanı kitabı tarafından duyuruldu. Tıp ders kitapları ve online aramalar da yeni ismi yansıtacak şekilde değiştiriliyor.

Bir sonraki adım, daha az ölümcül hata yapılması için AVP-D konusunda kamuoyunda daha fazla farkındalık yaratmaktır. Prof Levy, “Kane’in olması gerektiği gibi tedavi edilmemesi ve desmopressin ve sıvı vermek gibi çok basit bir şey yardımcı olabilecekken hayatını kaybetmesi trajik” diyor.

Cronin değişikliği görmekten mutlu. “Umarım AVP-D harfleri doktorların durup düşünecekleri ve bu alışılmadık durumu araştıracakları anlamına gelir” diyor. “Oğlumu kaybetmenin üstesinden asla gelemeyeceğim ama bu hastalığın tedavi edilme şeklini değiştirmek için bir başlangıç yaptığımız için mutluyum. Bu, onun ölümünün tamamen boşuna olmadığı anlamına gelecektir.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

01:18:12

Su İçer İçmez Susuzluk Hissimizin Kaybolmasının Nedenleri

Susuzluk hissi, beynin hipotalamus bölgesindeki osmoreseptörler tarafından algılanan kandaki ozmotik basınçtaki değişikliklerden kaynaklanır. Ozmotik basınç, bir çözeltideki çözünen maddenin konsantrasyonudur. Kandaki ozmotik basınç arttığında, osmoreseptörler uyarılır ve beyne susadığımızı gösteren sinyaller gönderir…

Su içildikten sonra sisteme karışma süresi, birçok faktöre bağlı olarak değişir. Bu faktörlerden bazıları şunlardır:

Suyun miktarı: Ne kadar çok su içerseniz, sindirim sisteminizden o kadar hızlı geçer ve kana o kadar hızlı karışır.
Mide içeriği: Mideniz boşsa, su daha hızlı emilir. Mideniz doluysa, suyun emilmesi daha uzun sürebilir.
Vücut sıcaklığı: Vücut sıcaklığınız yüksekse, su daha hızlı emilir.
Aktivite seviyesi: Egzersiz yapıyorsanız veya aktifseniz, su daha hızlı emilir.

Genel olarak, su içildikten sonra 15-20 dakika içinde kana karışmaya başlar. Mide boşsa, bu süre 5 dakikaya kadar kısalabilir. Mide doluysa, bu süre 30 dakikaya kadar uzayabilir.

Suyun kana karıştığını gösteren bazı belirtiler şunlardır:

• İdrar renginin değişmesi: İdrarınız açık sarı veya renksiz hale gelir.
• Ağız kuruluğunun azalması: Ağızınız daha nemli hale gelir.
• Susuzluğun azalması: Daha az susamış hissedersiniz.

Su içer içmez susuzluk hissimizin kaybolmasının sebebi beynimize gönderilen sinyallerdir. Susuz kaldığımızda, beynimize susadığımızı gösteren sinyaller gönderilir. Bu sinyaller, hipotalamus ve böbrekler tarafından gönderilir.

Su içtiğimizde, su ağız, boğaz ve yemek borusu boyunca mideye ulaşır. Midedeki osmoreseptörler (ozmotik basınç değişimlerini algılayan duyu hücreleri) suyun varlığını algılar ve beyne sinyal gönderir. Bu sinyaller, susuzluk hissinin azalmasına veya kaybolmasına neden olur.

Ayrıca, su sindirim sisteminden emildikten sonra kana karışır ve hücrelere ulaşır. Hücrelerdeki su seviyesinin artması da susuzluk hissinin azalmasına veya kaybolmasına neden olur.

Su içer içmez susuzluk hissimizin kaybolmasının bazı nedenleri şunlardır:

Midedeki osmoreseptörlerin uyarılması: Su mideye ulaştığında, osmoreseptörler uyarılır ve beyne sinyal gönderir. Bu sinyaller, susuzluk hissinin azalmasına veya kaybolmasına neden olur.
Kan hacminin artması: Su kana karıştığında, kan hacmi artar. Bu da beyne susuzluk hissinin azaldığını gösteren bir sinyal gönderir.
Hücresel su seviyesinin artması: Su hücrelere ulaştığında, hücresel su seviyesi artar. Bu da susuzluk hissinin azalmasına veya kaybolmasına neden olur.

Suyun susuzluk hissini ne kadar sürede kaybolacağı, birçok faktöre bağlı olarak değişir. Bu faktörlerden bazıları şunlardır:

• Suyun miktarı: Ne kadar çok su içerseniz, susuzluk hissiniz o kadar hızlı kaybolur.
• Mide içeriği: Mideniz boşsa, su daha hızlı emilir ve susuzluk hissiniz daha hızlı kaybolur. Mideniz doluysa, suyun emilmesi daha uzun sürebilir ve susuzluk hissiniz daha geç kaybolabilir.
• Vücut sıcaklığı: Vücut sıcaklığınız yüksekse, su daha hızlı emilir ve susuzluk hissiniz daha hızlı kaybolur.
• Aktivite seviyesi: Egzersiz yapıyorsanız veya aktifseniz, su daha hızlı emilir ve susuzluk hissiniz daha hızlı kaybolur.
  Genel olarak, su içtikten sonra 5-10 dakika içinde susuzluk hissiniz azalmaya veya kaybolmaya başlar.

Yeterince su içmek önemlidir. Yetişkinlerin her gün en az 2 litre su içmesi önerilir. Sıcak havalarda veya egzersiz yapıyorsanız daha fazla suya ihtiyacınız olabilir.

Susuz kalmamak için gün boyunca düzenli olarak su içmeniz önemlidir. Susuzluğun ilk belirtileri arasında ağız kuruluğu, baş ağrısı ve yorgunluk yer alır. Susuz kalırsanız, dehidrasyon yaşayabilirsiniz. Dehidrasyon, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Gerekli olan sinyal suyun dışında başka bir yöntemle beyine ulaştırılırsa susuzluk hissi ortadan kalkar mı?

Teorik olarak, gerekli sinyal suyun dışında başka bir yöntemle beyine ulaştırılırsa susuzluk hissi ortadan kalkabilir.

Susuzluk hissi, beynin hipotalamus bölgesindeki osmoreseptörler tarafından algılanan kandaki ozmotik basınçtaki değişikliklerden kaynaklanır. Ozmotik basınç, bir çözeltideki çözünen maddenin konsantrasyonudur. Kandaki ozmotik basınç arttığında, osmoreseptörler uyarılır ve beyne susadığımızı gösteren sinyaller gönderir.

Su içtiğimizde, su sindirim sisteminden emilerek kana karışır ve kandaki ozmotik basıncı düşürür. Bu da osmoreseptörlerin uyarılmasını durdurur ve beyne susuzluğun azaldığını veya kaybolduğunu gösteren bir sinyal gönderir.

Suyun dışında, kandaki ozmotik basıncı düşürmek için başka yöntemler de kullanılabilir. Örneğin, aşağıdakiler yapılabilir:

Salin solüsyonu veya diğer ozmotik ajanlar enjekte edilebilir: Bu yöntem, dehidrasyon tedavisinde kullanılır.
Sodyum ve klorür içeren besinler tüketilebilir: Bu besinler, kandaki ozmotik basıncı artırmaya yardımcı olur.
Diüretik ilaçlar kullanılabilir: Bu ilaçlar, idrar yoluyla su atılımını artırarak kandaki ozmotik basıncı düşürmeye yardımcı olur.

Ayrıca, suyun sadece susuzluğu gidermenin ötesinde birçok önemli işlevi vardır. Su, vücut sıcaklığını düzenlemeye, besinleri ve oksijeni hücrelere taşımaya, atık ürünleri vücuttan atmaya ve eklemleri ve dokuları yağlamaya yardımcı olur. Bu nedenle, susuzluğu gidermek için suyun dışında başka yöntemler kullanılsa bile, yeterli su içmek yine de önemlidir.

Sonuç olarak, gerekli sinyal suyun dışında başka bir yöntemle beyine ulaştırılırsa susuzluk hissi ortadan kalkabilir. Ancak, bu yöntemlerin her birinin kendine özgü riskleri ve yan etkileri vardır. Bu nedenle, bu yöntemlerin kullanımı öncesinde doktora danışmak önemlidir.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…