18:11:51

Hızla Dünya'ya Doğru Boşaltırsa da Fazla Şaşırmayın

NASA, güneş sistemimizin merkezindeki devasa sıcak gaz topunun önümüzdeki yıl boyunca canlı olacağını söyledi. Güneş, 11 yıllık güneş döngüsünde yüksek aktivite durumu olan “solar maksimum dönemine” ulaştı. Bu normaldir, ancak neredeyse kesinlikle daha fazla güneş fırtınası getirecektir – elektrik şebekemizi ve iletişim sistemlerimizi bozabilecek, aynı zamanda gökyüzünü parlak auroralarla aydınlatabilecek türden…

“Artık resmileşti: Güneşin maksimum evresine ulaştık!” Uzay ajansı internet üzerinden bir açıklama yayınladı. “Güneş patlamaları, auroralar ve daha fazlasını bekliyoruz.”

Orta büyüklükte bir yıldız olan Güneş, 2024 yılında şimdiden yoğun bir faaliyet göstererek muhteşem Kuzey Işıkları üretti. NASA'dan yapılan açıklamada, “Mayıs 2024 boyunca, büyük güneş patlamaları ve koronal kütle atımları (CME'ler) Dünya'ya doğru yüklü parçacık bulutları ve manyetik alanlar fırlatarak Dünya'da son yirmi yılın en güçlü jeomanyetik fırtınasını ve muhtemelen son 500 yılın en güçlü aurora gösterilerini yarattı” denildi.

“Güneş parçacıkları gezegenimize çarptığında, bazıları Dünya'nın manyetik alanı tarafından hapsedilir, burada kutuplara doğru hareket eder ve atmosferimizdeki moleküller ve parçacıklarla çarpışır. Bu çarpışma sırasında bu atmosferik parçacıklar ısınır ve parlar”.

Güneş fırtınaları Dünya'yı ve insanları nasıl etkiler?

Dünya'yı etkileyebilecek farklı türde potansiyel olarak sorunlu güneş patlamaları vardır:

Güneş patlamaları: Güneş'in yüzeyinden gelen ışık patlamaları. Güneş'in manyetik alanının davranışı tarafından yönlendirilirler ve uzaya aşırı miktarda enerji (görünür ışık, X-ışınları ve ötesi) yayarlar.

Koronal kütle atımları (CME'ler): Bunlar, güneş bir süper sıcak gaz (plazma) kütlesi fırlattığında meydana gelir. NOAA'dan Miesch, “Güneş'ten bir parça koparıp uzaya fırlatmak gibi bir şey” diye açıkladı. Bazen güneş patlamaları CME'leri tetikler, bazen de tetiklemez.

Güneş enerjik parçacık (SEP) olayları: Bunlar esasen çok sayıda enerjik parçacık içeren güneş patlamalarıdır. Özellikle astronotlar ve uydular için tehlikelidirler.

Asıl soru, farklı türdeki patlamaların ve radyasyonun hayatımızı nasıl etkilediğidir. Neyse ki Dünya'daki yaşam bu tür parçacıklara ve radyasyona karşı korumalıdır. Atmosferimiz bizi X-ışınları ve uzaya yayılan enerjik parçacıklar gibi şeylerden korur. Bu arada, Dünya'nın güçlü manyetik alanı (Dünya'nın metalik çekirdeği tarafından üretilir) güneş fırtınalarından gelen birçok parçacığı saptırır ve bizi güneşin amansız güneş rüzgarından, yıldızımızdan gelen sürekli bir parçacık (elektronlar ve protonlar) akışından korur.

Yine de güçlü bir güneş patlaması ya da CME Dünya'ya çarptığında, ciddiyet derecesi kısa süreli sorunlardan aşırı derecede zarar vermeye kadar değişen bir dizi potansiyel teknolojik tehlike ortaya çıkabilir. Örneğin güçlü bir CME, uydular üzerindeki diğer zararlı etkilerinin yanı sıra elektrik şebekelerimizde yoğun akımlara neden olabilir. 1989'da meydana gelen güçlü bir CME, Kanada'nın Québec kentinde milyonlarca kişinin elektriğinin kesilmesine neden olmuştu. CME o yıl 12 Mart'ta Dünya'nın manyetik alanına çarptı ve ardından NASA astronomu Sten Odenwald şöyle yazdı: “13 Mart saat 02:44'ten hemen sonra, akımlar Quebec'in elektrik şebekesinde bir zayıflık buldu. İki dakikadan kısa bir süre içinde tüm Quebec elektrik şebekesi güç kaybetti. Bunu takip eden 12 saatlik kesinti sırasında milyonlarca insan kendilerini aniden karanlık ofis binalarında, yeraltı yaya tünellerinde ve durmuş asansörlerde buldu.” Gerçekten de korkutucu.

Daha da önemlisi, daha büyük güneş fırtınaları kaçınılmazdır. Şimdiye kadar gözlemlenen bu türden en büyük olay 1859'daki Carrington Olayı'ydı. Güneş fırtınaları o kadar parlak auroralar üretti ki, Rocky Dağı altın madencilerini gece 1'de uyandırdı ve insanların ürkütücü atmosferik ışıkla gazete okuyabildiği bildirildi.

Bugün böyle bir olay -eğer uygun şekilde hazırlanılmazsa- yaygın elektrik kesintilerine yol açabilir ve iletişim uydularını bozabilir. Bowling Green Eyalet Üniversitesi Fizik ve Astronomi Bölümü Başkanı Andrew Layden verdiği demeçte, “Eğer bu olay bugün meydana gelseydi çok zarar verirdi” dedi. “Carrington düzeyinde bir olayın bir daha ne zaman gerçekleşeceğini kimse bilmiyor.” Ulusal Akademiler tarafından hazırlanan bir raporda, “4 ila 10 yıllık iyileşme sürelerine sahip bir ‘şiddetli jeomanyetik fırtına senaryosunun’ toplumsal ve ekonomik maliyetleri için yalnızca ilk yılda 1 trilyon ila 2 trilyon dolar arasında bir tahmin yapıldığı” belirtiliyor.

Neyse ki NASA ve NOAA gibi uzay hava tahmin uzmanları var ve bunlar yaklaşan yüklü parçacık ve radyasyon patlamasına karşı uyarıda bulunabiliyorlar. Örneğin enerji şirketleri, altyapının kalıcı olarak zarar görmesini önlemek için elektrik şebekelerini geçici olarak kapatabilir.

Yaklaşan auroranın tadını çıkarın. Ancak güneş milyarlarca ton güneş maddesini saatte milyonlarca kilometre hızla Dünya'ya doğru boşaltırsa da fazla şaşırmayın.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

23:24:25

Cep Telefonu Radyasyonu Tehlikeli mi?

RF, radyasyonun en az tehlikeli biçimlerinden biridir. Bunlar, görünür ışık, ultraviyole, x-ışınları ve gama ışınlarından daha uzun dalga boylarına sahip düşük enerjili dalgalardır…

İyonlaştırıcı olmayan elektromanyetik bölgededirler, yani kimyasal bağları kırarak veya atomlardan elektronları çıkararak büyük hasara neden olacak yeterli enerjiye sahip değildirler. Bu etkileşim, gama ışınları gibi daha yüksek enerjili elektromanyetik dalga türlerinin kansere neden olmasını sağlayabilir.

Ancak ışığın neden olabileceği hasar durumu bulanıklaştırmaktadır. Ultraviyole ışığın çoğu formu iyonize edici değildir, ancak hepimiz biliyoruz ki bunlara çok fazla maruz kalmak cilt kanserine neden olabilir.

Yüksek enerjili UV ışık dalgalarından kaynaklanan cilt hasarı, Harvard'ın ifadesiyle “çevresel hakaretlere” yanıt olarak vücut tarafından oluşturulan kararsız moleküller olan serbest radikallerde artışa neden olabilir.

Bazı yaşam tarzı blogları tarafından sunulan basit görüş, serbest radikallerin kötü olduğu ancak antioksidanlarla önlenebileceğidir. Ancak daha yeni araştırmalar, bazı antioksidanların kanser büyümesini hızlandırmaya yardımcı olabileceğini ortaya koymuştur. Bu noktada boyumuzdan büyük işlere kalkışıyor olabiliriz.

Telefonlardan gelen RF radyasyonunun etkileri üzerine yapılan spesifik araştırmalar da sonuçsuzdur. Dünya Sağlık Örgütü 2014 yılında, çok sayıda çalışmanın ardından, “cep telefonu kullanımından kaynaklanan herhangi bir olumsuz sağlık etkisinin tespit edilmediğini” belirtmiştir.

2020'de yayınlanan bir meta-analiz, çalışmaların sonuçlarının onları yürüten gruba göre değiştiğini ortaya koydu, ancak “özellikle yaşamları boyunca 1.000 saat veya daha fazla kümülatif cep telefonu kullanımı olan cep telefonu kullanıcıları arasında, cep telefonu kullanımını artan tümör riskiyle ilişkilendiren önemli kanıtlar” olduğunu öne sürdü.

Yine de, Avustralya Radyasyondan Korunma ve Nükleer Güvenlik Ajansı üyeleri tarafından bu meta-analize verilen bir tepki, orijinal analizin yazarlarının tam tersini öne süren çalışmaları haksız yere kötülediğini öne sürdü. Suyu daha da bulandırmak için, orijinal araştırmadaki çalışmaların çoğu teknoloji açısından eskidir. Çalışmaların yüzde 60'ından fazlası 2010 veya öncesinde yayınlanmış, hiçbiri 2015'ten sonra yayınlanmamıştır. RF'nin temelleri o zamandan beri değişmemiş olabilir, ancak kullandığımız donanım ve onunla tipik olarak etkileşim kurma yöntemlerimiz kesinlikle değişmiştir.

RF Radyasyonu Radyoaktif midir?

Radyo frekansı radyasyonu radyoaktif değildir ve diğer nesneleri radyoaktif hale getiremez. Gama ışınları gibi çok daha yüksek enerjili, daha tehlikeli dalgalar da yapamaz.

Bunun yerine, radyoaktif elementler alfa ve beta parçacıklarının yanı sıra gama ışınları da yayabilir. Bu parçacıklar, RF emisyonları gibi ağırlıksız fotonlardan oluşan gama ışınlarının aksine gerçek kütleye sahiptir. Tüm bunlar, RF'nin aksine, çoğu senaryoda oldukça tehlikelidir.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

00:49:11

Mikrodalgada Yemek Pişirmek Güvenli midir?
Mikrodalga radyasyonunun riskli bir yanı yoktur – ancak plastiği ısıtmanın riskli bir yanı vardır.

On yıllardır mutfakların vazgeçilmezi olmasına rağmen, çok az ev eşyası mikrodalga fırın kadar bölücü olmuştur. Yemek yapamayanlar ya da yapmak istemeyenler için bir cankurtaran olarak selamlanırken, bazı şefler tarafından yemek pişirme sanatını tek başına batağa sürüklediği şeklinde tasvir ediliyor.

Ancak mutfak tartışmalarının ötesinde bir başka tartışma daha var: Mikrodalgada yemek pişirmek ne zaman sizin için kötüdür?

Dünya Sağlık Örgütü‘ne göre, doğru kullanıldığında mikrodalganın radyasyonu açısından endişelenecek bir şey yoktur. Ancak mikrodalgada pişirmenin besin kaybına neden olup olmadığı ya da yiyecekleri plastik içinde ısıtmanın hormon bozulmasını tetikleyip tetiklemediği gibi diğer endişeler daha az nettir.

Besin maddelerini kaybetmek

Bazı araştırmalar sebzelerin mikrodalgada besin değerlerinin bir kısmını kaybettiğini göstermiştir.

Örneğin, mikrodalgada pişirmenin brokolideki flavonoidlerin (anti-inflamatuar faydaları olan bitki bileşikleri) %97’sini yok ettiği bulunmuştur. Bu, haşlamanın verdiğinden üçte bir oranında daha fazla zarar demektir.

Ancak 2019 yılında yapılan ve brokolinin mikrodalgada besin kaybını inceleyen bir çalışma, önceki çalışmaların pişirme süresini, sıcaklığı ve brokolinin suda olup olmadığını değiştirdiğine dikkat çekmiştir. Daha kısa pişirme sürelerinin (brokoliyi bir dakika mikrodalgada tutmuşlardır) besin içeriğinden ödün vermediği bulunmuştur. Buharda pişirme ve mikrodalgada pişirme, kalp hastalığı riskinin azalmasıyla bağlantılı bileşikler olan çoğu flavonoidin içeriğini bile artırabilir. Araştırmacılar, “Bu çalışmada kullanılan pişirme koşulları altında, mikrodalgada pişirmenin buharda pişirmeye kıyasla flavonoidleri korumanın daha iyi bir yolu olduğu görüldü” diye yazdı.

Bununla birlikte, çok fazla suyla (kaynatmak için kullanacağınız miktar gibi) mikrodalgada pişirmenin flavonoidlerde düşüşe neden olduğunu da buldular.

ABD Tarım Bakanlığı‘na bağlı Beltsville İnsan Beslenmesi Araştırma Merkezi‘nde çalışan baş araştırmacı Xianli Wu, mikrodalganın flavonoid içeriğini neden artırdığını açıklayan üzerinde uzlaşılmış tek bir mekanizma olmadığını söylüyor. Mikrodalga fırınlama, flavonoidlerin miktarını arttırmak yerine – belki de bitki dokusunu yumuşatarak, ekstrakte edilmelerini kolaylaştırarak – ölçülmelerini kolaylaştırıyor olabilir

Ancak sebzelerin mikrodalgada pişirilmesinin diğer yöntemlere kıyasla daha fazla besin maddesi içerip içermediğine dair net bir yanıt yoktur. Wu‘ya göre bunun nedeni, her gıdanın doku ve içerdiği besinler açısından farklı olmasıdır.

Wu, “Genel olarak mikrodalgada pişirme tercih edilen bir yöntem olsa da, optimum süre farklı sebzeler için farklı olacaktır” diyor. “Yaygın olarak kullanılan ev tipi pişirme yöntemleri düşünüldüğünde, mikrodalgada pişirme en azından birçok bitkisel gıda için tercih edilen bir yöntemdir, ancak muhtemelen her bitkisel gıda için geçerli değildir.”

Bir başka çalışmada, araştırmacılar çeşitli sebzelerin haşlandıktan, buharda pişirildikten ve mikrodalgada pişirildikten sonraki fenolik (çeşitli sağlık yararlarıyla ilişkili bileşikler) içeriğini karşılaştırdı. Mikrodalgada ve buharda pişirme kabak, bezelye ve pırasada fenolik içerik kaybına neden olurken ıspanak, biber, brokoli veya yeşil fasulyede bu durum gözlenmemiştir. Araştırmacılar ayrıca antioksidan aktiviteyi de test ettiler.

Her iki ölçümde de sebzeler mikrodalgada haşlanmaya kıyasla daha iyi performans göstermiştir.

Araştırmacılar, “Orta derecede ısıl işlem, bazı sebzelerin sağlık özelliklerini iyileştirmede yararlı bir araç olabilir” diye yazıyor.

Plastik ısıtma

Yiyecekleri genellikle plastik kaplarda ve ambalajlarda mikrodalgada pişiriyoruz, ancak bazı bilim insanları ftalatların yutulma riski konusunda uyarıyor. Bu plastik katkı maddeleri ısıya maruz kaldıklarında parçalanabilir ve gıdalara sızabilir.

Washington Eyalet Üniversitesi‘nde gıda mühendisliği profesörü olan Juming Tang, “Bazı plastikler mikrodalgalar için tasarlanmamıştır, çünkü içinde yumuşak ve esnek hale getirmek için polimerler vardır, bunlar daha düşük bir sıcaklıkta erir ve 100C’nin üzerine çıkarsa mikrodalga işlemi sırasında sızabilir” diyor.

2011 yılında yapılan bir çalışmada, araştırmacılar yiyecekleri muhafaza etmek üzere tasarlanmış 400’den fazla plastik kap satın almış ve çoğunda hormonları bozan kimyasallar bulunduğunu tespit etmiştir.

Ftalatlar, plastiği daha esnek hale getirmek için eklenen ve genellikle paket servis kaplarında, plastik ambalajlarda ve su şişelerinde bulunan en yaygın kullanılan plastikleştiricilerden biridir. Hormonları ve metabolik sistemimizi bozdukları tespit edilmiştir. Çocuklarda ftalatlar kan basıncını ve insülin direncini artırabilir, bu da diyabet ve hipertansiyon gibi metabolik bozukluk riskini artırabilir. Maruziyet ayrıca doğurganlık sorunları, astım ve DEHB ile de ilişkilendirilmiştir.

New York’taki NYU Tıp Fakültesi‘nde çevresel tıp ve nüfus sağlığı profesörü olan Leonardo Trasande, ftalatların aynı zamanda tiroid hormonlarının potansiyel bozucuları olduğunu söylüyor. Diğer şeylerin yanı sıra, bu hormonlar hamilelik sırasında bebeklerin beyin gelişimi için çok önemlidir.

Bisfenol (BPA) da plastik ürünlerde yaygın olarak kullanılıyor ve çalışmalar bunun da hormonları bozabileceğini gösteriyor. Ancak araştırmalar, ftalatları inceleyen çalışmaların miktarıyla karşılaştırıldığında sınırlıdır.

Ftalatlar her yerdedir – oyuncaklarda ve vücut losyonlarında bile – ve ne kadar zarar verdikleri hâlâ belirsizdir. Ancak çoğu uzman, plastiği ftalatlarla ısıtmanın maruziyeti artırabileceği konusunda hemfikir.

Arizona Eyalet Üniversitesi Çevre Sağlığı Mühendisliği Biyotasarım Merkezi profesörü ve direktörü Rolf Halden, “Mikrodalgada ısıtma kirleticileri harekete geçirir” diyor. “Bu işlem laboratuvarlarda, kimyasal analizden önce numunelerdeki kirleticileri çıkarmak için kullanılır.”

Trasande, potansiyel risklerin, bireyin plastik kaplardaki yiyecekleri ne sıklıkta mikrodalgada pişirdiğiyle artmasının gerekmediğini, çünkü kimyasallara maruz kalma miktarı ile hormon bozulması riski arasındaki ilişkinin doğrusal olmadığını savunuyor.

“Eski pedagoji, dozun zehre aracılık ettiği yönündeydi. Şimdi birçok çalışmadan anlıyoruz ki, düşük seviyeli maruziyetler etkilerin en büyük bileşeninin gerçekleştiği yerdir, bu nedenle güvenli bir maruziyet seviyesi yoktur” diyor Trasande.

Yiyecekleri plastik bir kapta ısıtırken, kapak gibi yiyeceğe temas etmeyen plastikle de maruz kalınabileceğini unutmamak önemlidir.

Halden, “Su, yiyecekten buhar olarak yükselir ve daha sonra kapağın alt tarafında yoğunlaşır ve kapaktan çıkarılan kimyasallar daha sonra yoğuşma damlacıklarında bulunan yiyeceklerinize düşer” diyor.

Riski en aza indirmenin en iyi yolu, seramik gibi plastikten başka mikrodalgaya uygun malzemeler kullanmaktır. Plastik kaplar kullanıyorsanız, eski ve hasarlı kapların kimyasalları sızdırma olasılığı daha yüksek olduğundan, şeklini kaybetmekte olanlardan kaçının. Ayrıca kabınızın genellikle ürünün altında bulunan evrensel geri dönüşüm sembolünü de kontrol edebilirsiniz – 3 rakamı ve “V” veya “PVC” harfleri bulunanlar ftalat içerir.

Isı riskleri

Plastiklerden kaçınsanız bile, yiyecekleri mikrodalgada ısıtmanın düzensiz ısıtma ve kullanılan yüksek sıcaklıklar gibi başka potansiyel riskleri de vardır.

İlk olarak, mikrodalgaları yiyecekleri pişirmek yerine yeniden ısıtmak için kullanmayı düşünün, çünkü eşit olmayan bir şekilde pişebilir. Georgia Üniversitesi‘nde gıda güvenliği profesörü olan Francisco Diez-Gonzalez, “Gıdanın ısıtılan kısmına bağlı olarak, bazı kısımlar diğerlerinden daha sıcak olacaktır” diyor.

“Gıdanın bir kesitinde sıcaklıklar farklı olacaktır. Özellikle çiğ gıdalar söz konusu olduğunda, tamamen eşit bir sıcaklık elde etmek zordur.”

Ancak gıdaları yeniden ısıtmanın da riskleri olduğunu unutmamak gerekir. Yiyeceklerin zararlı bakterileri öldürmesi için baştan sona 82C olana kadar ısıtılması gerekir – ve yiyecekler her soğuduğunda bakteriler üremeye devam edebileceğinden, bir yemeği birden fazla kez tekrar ısıtmamalısınız.

Mikrodalganın yüksek sıcaklıkları da bir miktar risk oluşturabilir. Genel olarak, yüksek sıcaklıklar bir sorun teşkil etmez, ancak tahıllar ve kök sebzeler de dahil olmak üzere bazı nişastalı gıdaların mikrodalgada pişirilmesiyle bağlantılı bir risk olduğunu gösteren bazı araştırmalar vardır.

Kudüs İbrani Üniversitesi‘nde beslenme bilimleri profesörü olan Betty Schwartz, öğrencilerinin öğle tatillerinde kabuklu patatesleri mikrodalgada ısıttıklarını gördüğünde, patateslerin içinde küçük kristaller olduğunu fark etti.

Bunları analiz ettiğinde, pişirme işleminin doğal bir yan ürünü olabilen kimyasal akrilamid oranının yüksek olduğunu gördü. Schwartz, öğrencilerinden bunun yerine patateslerini kaynatmalarını istedi ve bunun akrilamid oluşturmadığını gördü.

Bu bir endişe kaynağıdır çünkü hayvan çalışmaları, akrilamidin hücrenin DNA’sına müdahale ettiği için kanserojen olarak hareket ettiğini göstermiştir, ancak insanlardaki kanıtlar sınırlıdır. Mikrodalgaların diğer pişirme yöntemlerine kıyasla akrilamid oluşumuna daha elverişli olduğunu gösteren bazı araştırmalar bulunmaktadır.

Schwartz, “100C’de, çok daha yüksek enerjili bir molekül üretmek için moleküller arasındaki otomatik bağlantıları değiştirmek için yeterli enerji vardır, bu da DNA ile reaksiyona girebilir ve bu da mutasyonlara neden olur” diyor. “Çok sayıda mutasyona sahip olduğunuzda kanser üretebilir.” Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar akrilamidlerde durumun böyle olduğunu göstermiştir.

Bunu aşmanın bir yolu, patatesleri mikrodalgaya koymadan önce suda bekletmektir.

Radyasyon güvenliği

Mikrodalgalardaki radyasyona gelince, tamamen zararsızdır. Mikrodalgalar düşük frekanslı elektromanyetik radyasyon kullanır – ampullerde ve radyolarda kullanılanla aynı tür. Yiyecekleri bir mikrodalganın içine koyduğunuzda, bu mikrodalgaları emer, bu da yiyeceğin içindeki su moleküllerini titreştirerek sürtünmeye neden olur ve bu da yiyeceği ısıtır.

İnsanlar da elektromanyetik dalgaları emer. Ancak mikrodalga fırınlar nispeten düşük frekanslı dalgalar üretir ve bunlar mikrodalganın içinde bulunur. Tang, durum böyle olmasaydı bile dalgaların zararsız olduğunu söylüyor. (Tabii ki mikrodalgadaki ısı zararsız değildir – bu nedenle mikrodalganın içine asla canlı bir varlık koymamalısınız.

“Mikrodalgalar her gün maruz kaldığımız elektromanyetik dalgaların bir parçasıdır. Ekmek pişirdiğinizde, fırının ısıtma elemanlarından gelen elektromanyetik dalgalara ve kızılötesi enerjiye maruz kalırsınız. İnsanlar bile birbirleri arasında radyoaktif dalga alışverişi yapıyor” diyor Tang.

“Güneş ışığında yetişen mahsulleri yiyorsanız, mikrodalgadan gelen yiyecekler konusunda endişelenmemelisiniz.”

X-ışınlarının aksine mikrodalgalar iyonlaştırıcı radyasyon kullanmazlar, yani elektronları atomlardan ayıracak kadar enerji taşımazlar.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…