Pandemi boyunca birçok akademisyen ve gazeteci COVID-19 komplo teorisi inançlarının yükselişte olduğunu savunmuştur…

Mart 2020'de ABD'de iki COVID-19 komplo teorisi üzerine anket yapılmış:
“Koronavirüs, bir komplonun parçası olarak güçlü kişiler tarafından kasıtlı olarak üretildi ve gezegene sürüldü.”
“Koronavirüs tehdidi, Başkan Trump'a zarar vermek isteyen siyasi gruplar tarafından abartıldı.”

Bu iki teori, pandeminin başlangıcında ABD'deki COVID-19 komplo teorilerinin temel hatlarını kapsamaktadır. Ancak tekrarlanan anketlerde, her iki inanışta da artış gözlemlenmemiş. Koronavirüsün “kasıtlı olarak üretildiği ve serbest bırakıldığı” teorisi Mart 2020'de Amerikalıların %31'i, Haziran 2020'de %27'si ve Mayıs 2021'de %29'u arasında destek buldu.

“Laboratuvar sızıntısı hipotezinin” Mayıs 2021 anketin yapılış tarihinden önceki ay politikacıların ve gazetecilerin büyük ilgisini çektiğini, ancak bunun koronavirüsün “kasıtlı olarak üretidiği ve sızdırıldığı” inancındaki artışı körüklememiş.. Koronavirüsün “Başkan Trump'a zarar vermek” için abartıldığı teorisi Mart 2020'de %29 iken, Haziran 2020'de %28 olmuş ve Ekim 2020'de – anlamlı olmayan bir şekilde – %31'e yükselmiştir (p = 0,086).

Haziran 2020 ve Mayıs 2021'de ankete katılan pandemiyle ilgili üç komplo teorisine yönelik inançlara verilen yanıtları içermektedir:
“Koronavirüs Amerikalıları tehlikeli ve gereksiz bir aşıya zorlamak için kullanılıyor”
“Koronavirüs pandemisinin arkasında Bill Gates var”
“Koronavirüs vücudumuzun içine izleme cihazları yerleştirmek için kullanılıyor.”

Her üçü de azalmıştır; Bill Gates ve izleme cihazı teorileri sırasıyla üç ve altı puanlık önemli ölçüde azalma göstermiştir. Bu beş COVID-19 komplo teorisine yönelik inançların tam da artışların en çok beklendiği zamanda arttığına dair hiçbir kanıt gözlemlenmemiş. Sonuçlar, COVID-19 ile ilgili üç farklı komplo teorisine yönelik inançların Mart ve Temmuz 2020 arasında sabit olduğunu tespit eden Romer & Jamieson tarafından üretilen sonuçlarla uyumludur.

Ayrıca, genellikle komplo teorileriyle ilişkilendirilen dört COVID-19 yanlış bilgisindeki değişiklikleri de incelenmiş. Hidroksiklorokin maddesi zaman içinde değişiklik göstermezken, 5G ve dezenfektan ile ilgili inançlar önemli ölçüde azalmıştır – sırasıyla -4 ve -6 puan. Tespit edilen tek artış, COVID-19 bağlantılı ölümlerin sayısının abartıldığı düşüncesiyle ilgilidir (+7 puan). Tam da bu inançların yaygın olarak yayıldığının söylendiği zaman diliminde, sorgulanan beş COVID-19 komplo teorisi inancında zaman içinde büyüme olduğuna dair hiçbir kanıt gözlemlenmemiş; anketi yapılan dört yanlış bilgi parçasından yalnızca birinde artış kanıtı görülmüş.

QAnon inancı ve ilgili komplo teorileri
İkinci kritik vaka QAnon ile ilgilidir. Çok sayıda rapor QAnon'a olan inancın “yayıldığını“, “büyüdüğünü” ve salgını “yeni zirvelere” taşıdığını iddia etti. QAnon taraftarları, içeriden bir hükûmet üyesinin kendilerine Başkan Trump'ın seks ticareti yapan derin devletle mücadelesi hakkında gizli mesajlar gönderdiğine inanıyor. Bu kanonik inancın ötesinde, QAnon destekçileri derin devlet, Satanist tarikatlar ve cinsel istismarla ilgili heterojen komplo teorileri koleksiyonlarına inanmaktadır, bunların çoğu QAnon'un 2017'de ortaya çıkmasından çok önce de vardı ve özellikle QAnon'a inandığını ifade eden tipik olarak az sayıdaki Amerikalıdan daha geniş bir tabanda destek bulmaktadır.

İlk ve en doğrudan soru olan “QANON'a inanıyor musunuz?” sorusuna Ağustos 2019'da katılımcıların yüzde beşi “evet” yanıtını vermiştir. Bu soru Mayıs 2021'de tekrar sorulmuş ve bir puanlık önemsiz bir artış gözlemlenmiş. Daha sonra “derin devlet“, elit seks tacirleri ve Jeffrey Epstein ile ilgili olanlar da dahil olmak üzere QAnon ile sıklıkla ilişkilendirilen komplo teorilerine olan inançlar incelenmiş. Diğer anketlerle tutarlı olarak, bu teoriler Amerikalıların yüzde 34 ila 50'sinden destek almakta ve kendilerini “QAnon'a inanan” olarak tanımlayan yüzde altının çok ötesine ulaşmaktadır. Bu teorilere olan inancın temel seviyeleri normatif olarak rahatsız edici olsa da, hiçbir durumda zaman içinde önemli artışlar olduğuna dair kanıt gözlemlenmemiş.

Son olarak, katılımcılardan “QAnon hareketini” 0 (çok “soğuk,” olumsuz duygular) ile 100 (çok “sıcak,” olumlu duygular) arasında değişen bir duygu termometresinde derecelendirmeleri istenmiş. Eğer QAnon'a olan inanç veya destek artıyor olsaydı, QAnon'a verilen ortalama puanlarda da artış gözlemleme beklenirdi. Ancak bunun tam tersini görülmüş: Temmuz 2019'da ortalama puan 21 iken Mayıs 2021'de ortalama puan 16'ya düşmüştür. Toplamda, QAnon'a olan inanç ve desteğin yanı sıra QAnon hareketinin genel olarak benimsediği fikirlere olan inançlar, pandemi ve 2020 seçim döngüsü boyunca, tam da QAnon hareketinin boyutunun arttığının yaygın olarak algılandığı dönemde sabit kalmıştır.

Diğer komplo teorileri
COVID-19 ve QAnon'un ötesine geçen analiz, geçmişte ulusal örneklemlere uygulanan komplo teorileriyle ilgili anket maddeleri için ABD'de kamuya açık anket verilerinin en kapsamlı deposu olan Roper Center for Public Opinion veri tabanının araştırılmasıyla devam etmiş. 2010 yılından önce bu türden sadece 10 anket tespit edilmiştir; bu da komplo teorilerine – özellikle de ulusal anketlere- yönelik ilginin büyük ölçüde son on yılda yoğunlaştığı gerçeğini yansıtmaktadır. Yine de, tespit edilen geçmiş anketler bir dizi konuyu ele almaktadır: Başkan Kennedy, Robert Kennedy ve Martin Luther King Jr. suikastlarının yanı sıra aya iniş, UFO'lar, AIDS, Pearl Harbor, O.J. Simpson, Reagan Yönetimi ve polis. Son on yıla yayılan önemli çalışmalardan alınan öğeleri kullanarak araştırma daha da genişletilmiş.

Araştırmada, kimi suçladıkları, toplumdaki hangi grupların bunlara inanma olasılığı olduğu, açıklamaya çalıştıkları olay veya durum türleri, ne kadar süredir var oldukları, ne kadar yaygın olarak inanıldıkları ve göreceli belirginlikleri bakımından farklılık gösteren komplo teorilerini ele alan toplam 37 madde – 1966-2020 yılları arasında anket yapılmıştır – tespit edilmiştir. Kesin karşılaştırmalar yapabilmek için, önceki anketlerde kullanılan soru ifadeleri ve yanıt seçenekleri aynen korunarak 37 maddenin her biri yeniden ankete tabi tutulmuş. Her durumda, T2 anketleri çevrimiçi olarak isteğe bağlı, kota tabanlı bir örnekleme prosedürü kullanılarak gerçekleştirilmiştir; T1 anketleri rastgele örnekleme ve isteğe bağlı prosedürlerin bir karışımı kullanılarak örneklenmiş ve telefonla (n = 10 canlı görüşmeci ile, n = 6 otomatik), yüz yüze (n = 2) ve çevrimiçi (n = 56) olarak gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, geçmişteki bazı anketlerin kayıtlı seçmenlerle sınırlı olduğunu da bilmek lazım; bu durumlarda, takip anketi analizi de kayıtlı seçmenlerle sınırlandırılmış.

İncelenen 37 komplo teorisi inancından sadece altısı zaman içinde dört ila 10 puan arasında değişen büyüklükte önemli bir artış göstermektedir. Geriye kalan 31 kişiden 16'sı önemli bir değişiklik göstermezken, 15'i istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş göstermiştir. Anlamlı düşüşlerin büyüklüğü üç ila 31 puan arasında değişmektedir. Tüm komplo inançlarındaki ortalama değişim -3.84 puandır. Toplamda, artış gösteren komplo teorisi inançlarının sayısı – 37 komplo teorisinden altısı -, değişiklik göstermeyen ya da önemli bir düşüş gösteren 31 komplo teorisinden daha ağır basmaktadır.

Günümüz Amerika'sının komplo teorilerinde bir “altın çağa” girdiğine dair iddiaların sıklığı göz önüne alındığında, spesifik komplo teorilerinden veya karşılaştırmalarda kullanılan zaman dilimlerinden bağımsız olarak neredeyse evrensel bir destek bulmayı bekleyen araştırmacılar bu yönde tutarlı kanıtlar ortaya koyamamışlar. Çalışmada incelenen toplam 46 komplo teorisi ve ilgili yanlış bilgiden sadece yedisinde önemli artışlar görülürken, 22'sinde önemli bir değişiklik olmamış, 17'sinde ise önemli düşüşler görülmüştür. Dahası, son zamanlarda sözde büyümeleri nedeniyle en çok endişe çeken komplo teorileri – COVID-19, QAnon ve aşılarla ilgili olanlar – popülaritesini artırıyor gibi görünmüyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

Katy Garner ve kız kardeşi Arkansas'ta küçük bir kasabada büyüdüler ve her zaman yakındılar. “İkimiz de okulda ponpon kızlardık, oldukça iyi notlar aldık ve sadece arkadaşlarla ve birbirimizle takılmayı severdik. Kimsenin mükemmel bir çocukluğu yok ama birbirimize sahiptik. Bunu biliyorduk. Ve bizi bu kadar yakın yapan da buydu” diyor Garner, “Birbirimize bunu hatırlatmak için eşleşen dövmelerimiz bile var.” 

İkisi de hemşire oldu ve Garner'ın kız kardeşi bir doktorla evlendi ve üç çocuğu oldu.

Ardından, 2020 başkanlık seçimleri sırasında, Garner'ın kız kardeşi, eski Başkan Donald Trump'ın oyu nasıl kaybettiğiyle ilgili çevrimiçi dönen bazı komplo teorilerine bakmaya başladı. Sonunda QAnon'u buldu.

Garner, “Tamamen takıntılı hale gelmesi yaklaşık üç ay sürdü” dedi. “Konuşacağı tek şey bu. Onu arayabilirsin ve konuşma bir şekilde bizim sürüngenlerle dolu bir dünyada nasıl yaşadığımıza ve Clinton'ların nasıl şeytani bebek yiyiciler olduğuna dönüşürdü.”

Ardından, takipçileri tarafından Negative48 olarak bilinen ve son üç haftadır Dallas'ta John F. Kennedy ve John F. Kennedy Jr.'ın dönüşünü bekleyen bir QAnon yan kuruluşunun lideri olan Michael Brian Protzman'ı buldu.

Garner'ın kız kardeşi yaklaşık bir ay önce ailesini geride bırakıp Dallas'a gitti ve ailesiyle neredeyse tüm iletişimini kesti.

Garner'a göre, kız kardeşi gruba şimdiye kadar yaklaşık 200.000 dolar verdi ve bir hidrojen peroksit solüsyonu içmeye ve COVID-19'u önlemek ve sağlıklı kalmak için “biyo-peletler” almaya zorlanıyor. Kız kardeşinin asla geri dönmeyeceğine inanan Garner'a göre, telefon görüşmeleri ve mesajları da izleniyor.

“Bunun için çocuklarını terk etti ve umurunda bile değil. Bunun için doğum günlerini ve tatilleri kaçırıyor. Tüm bunların gerçek olduğuna gerçekten inanıyor ve onu eve döndürmeye çalıştığımız için asıl deli olan bizleriz. Ama yapmayacak,” dedi Garner. “Bundan asla geri döneceğine inanmıyorum. Yas içindeyiz.”

Garner'ın kız kardeşi, 2 Kasım'da JFK'nin yeniden ortaya çıkışını görmek için ilk olarak Dallas'a giden yüzlerce insandan biriydi. Ancak bu olmayınca, kale direkleri değişti ve Protzman düzinelerce insanı, yeterince uzun süre beklerlerse bir şeylerin olacağına ikna etti.

Grup başlangıçta JFK'nin yeniden ortaya çıkmasını bekler gibi görünse de, hafta sonu boyunca Protzman'ın yorumlarının tonu dramatik bir şekilde değişti. Tanrı'nın yeryüzündeki temsilcisi olduğunu ilan etmenin yanı sıra, katılımcıların gerçeği öğrenmek için ölümü deneyimlemek zorunda olduklarını açıkça konuştuğu bir görüntülü sohbete de katıldı.

Görüntülü görüşmeye katılanlardan biri, “Nihayetinde… o fiziksel ölümü deneyimlemeliyiz… bırak gitsin… diğer taraftan çık” dedi.

Saatler sonra, Protzman'ın Telegram kanalının yöneticisi, varış yerini Waco, Texas olarak gösteren bir navigasyon uygulamasının ekran görüntüsünü yayımladı; 1993'te Branch Davidian dini mezhebine ait Mount Carmel bileşiğinin bir ay süren kolluk kuvvetleri kuşatması, aralarında 25 çocuk bulunan 76 kişinin ölümüyle sona ermişti.

Üç haftadır Dallas'ta kamp kuran QAnon yan tarikatı, John F. Kennedy ve oğlunun aniden yeniden ortaya çıkacağını iddia ettiği için geniş çapta alay konusu oldu.

Ancak haftalar geçtikçe grubun söylemi giderek aşırı hale geldi. Birçok kült ve aşırılık uzmanı grubun ilerlediği yön konusunda endişeli.

QAnon hakkında bir kitap olan 'The Storm Is Upon Us'un yazarı Mike Rothschild, ”Bir kült grubunun liderlerinin ütopyaya ulaşmak için fiziksel ölüm ihtiyacı hakkında konuşmaya başladığı an, olaya yetkilileri dahil etme anıdır “ diye tweet attı.

Sosyal medya manipülasyonu ve aşırı sağcı radikaller üzerine araştırma yapan davranış bilimci Caroline Orr Bueno, grubun söylemindeki değişimi, bu yılın başlarında katil zanlı Matthew Coleman'ın ifade ettiği inançlarla karşılaştırdı.

Orr, “Bunlar temelde California'daki adamın iki küçük çocuğunu vahşice öldürmeden hemen önce içine aldığı manevi/dini öğretilerin aynısı” dedi.

Bu grubun faaliyetlerini yakından takip eden birkaç aşırılık yanlısı araştırmacı, FBI'a bilgi gönderdiklerini söyledi.

Dallas Polis Departmanı daha önce, grubun şehirdeki kamusal alanlarda toplandığının farkında olduğunu söyledi, ancak amaçlarının “Birinci Değişikliğe İlişkin Barışçıl toplanma ve ifade özgürlüğü haklarını kullanmak isteyen bireyler için güvenli bir ortam sağlamak” olduğunu söyledi.

Pazar günü basın ile temasa geçtiğinde Protzman, grubunun üyelerine yönelik tehditle ilgili iddiaları reddetmedi. Ancak kendisine gönderilen belirli sorulara doğrudan yanıt vermek yerine, medyanın kendi grubuyla ilgili haberlerine tepki gösterdi, maske takanlarla alay etti ve medyanın “yüzde 1 küreselci pezevenklerin fahişesi” olduğunu söyledi.

Ancak ailesi ve arkadaşları Protzman'ın büyüsüne kapılanların güvenlikleriyle ilgili endişeler gün geçtikçe artıyor.

Gruptaki bir kişinin arkadaşı, “Güvenliği konusunda çok endişeliyim” dedi ve durum hakkında açıkça konuşmak için anonimlik talep etti. “Ona para verip vermediğini bilmiyoruz ama kocası kartlarını iptal etmek üzere. Parayı hızla dağıtıyor.”

Kadın, arkadaşının kocasının kredi kartlarını iptal etme kararını “Bu ay ipotekini nasıl ödeyeceğinden endişe duyduğu” için aldığını söyledi.

Protzman'ın Telegram'daki grubunun üyeleri arasında yapılan sesli sohbette bir adam, Dallas'taki kalışını finanse etmek için emeklilik tasarruflarını nakde çevirmekten bahsetti.

Protzman ve onun çekirdek destekçileri, grubun üyelerinden para toplamanın yanı sıra, onu çevrimiçi olarak takip eden yüz binlerce insandan bağış toplamaya devam ediyor.

Grubun üyeleri üzerindeki mali etki, şu anda insanların onu terk etmesine yardım etmeye çalışan eski Protzman takipçilerinden oluşan bir grubun üyeleri tarafından paylaşılan endişelerden yalnızca biri .

Kıymık grubunun kurduğu Telegram kanalında bir kadın, ayın başında Dallas'a seyahat eden, Missouri'ye dönen, ancak bir hafta sonra Protzman başka bir tahminde bulununca Dallas'a dönen nişanlısı hakkında konuştu.

Şimdi nişanlısının onu tamamen kaybetmesinden endişe ediyor.

Tam W, “Ondan eve gelmesini rica ediyorum ve sürekli büyük bir şey olacağını ve bunu kaçırmak istemediğini söylüyor” dedi. “Nişanlımın bu grupta kalırsa belki de beş parasız kalacağını düşünmüştüm. Umarım her şeylerini kaybetmeden uyanırlar.”

Protzman'ın “büyük bir şey” olması için son teslim tarihi, Dallas'ta JFK suikastının 58. yıldönümü olan Pazartesi. Ancak bu, hiçbir şey olmadan geçtiğinde, Protzman muhtemelen insanların ayrılmasını önlemek için başka bir tarih önerecektir. Katy Garner, ablasının kurtarılamayacağına inanırken, diğer ailelerin, birinin kardeşiyle aynı tavşan deliğine düştüğüne dair uyarı işaretlerine karşı uyanık olmasını istiyor.

Garner, “Protzman durdurulmalı” dedi. “Kız kardeşim çok ileri gitmiş olabilir, ancak başkalarına farkındalık getirmek için çok geç değil. Bu tuzağa düşmeyin. Bu insanların söylediklerine inanmayın. Hepsi hayalperest ve beyinleri yıkanmış. Ve bir aile üyesinin kendilerini izole ettiğini, saçma sapan konuştuğunu fark ederseniz, bir şeyler söyleyin. Onları gerçeğe geri getirin. Bir yıl boyunca bunu bizden sakladı. Benim aileme olanların seninkine de olmasına izin verme. Dikkat edin ve sevdiklerinize sımsıkı sarılın.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…