Pek Çok Yapı Görünürde Gizlenmişti…

Derin insanlık tarihinin gizli kısımları, arkeologların analiz etmeleri ve korumaları için yeni veri hazineleri oluşturan dijital araçlar tarafından ortaya çıkarılıyor. Bu neden önemlidir: Yerinde kazı yapmak pahalı, zaman alıcı ve yıkıcı olabilir. Dijital teknikler – eğer araştırmacılar bunlara erişebilirse – aramalarına odaklanmaya ve keşifleri hızlandırmaya yardımcı olabilir.

Santa Cruz Kaliforniya Üniversitesi'nden Mısırbilimci Elaine Sullivan, son 150 yıldır arkeolojinin adeta 'vur-kaç uygulaması' olduğunu söylüyor. “Bu yeni teknolojiler, nerede elle kazı yaptığımız ve nerede hiç kazı yapmadan öğrenebileceğimiz konusunda daha dikkatli düşünmemizi sağlıyor.”

Neler oluyor: Işık algılama ve mesafe (lidar) ölçümleri, sanal gerçeklik, 3D modelleme ve diğer teknolojiler arkeologlar için çok güçlü araçlar haline geldi .

Bir lazer darbesi yayan ve bir nesneden veya bir manzara özelliğinden yansıyan ışığın geri dönüş süresini ölçerek ona olan mesafeyi belirleyen uçak tabanlı lidar, bitki örtüsüne nüfuz edebilir ve aşağıdaki zeminin kesin bir 3D görüntüsünü verebilir. Ama aynı zamanda, daha açık arazilerde bile, gizlenen devasa özellikleri ortaya çıkarır. Yakın tarihli bir çalışmada, arkeologlar lidar verilerini analiz ettiler ve güney Meksika'nın geniş bir bölümünde yaklaşık 500 yeni Mezoamerikan bölgesi buldular.

Arizona Üniversitesi'nden arkeolog Takeshi Inomata, “Pek çok yapı görünürde gizlenmişti” diyor.

Inomata ve meslektaşları bir dergide yayımladıkları rapora göre, yapılar muhtemelen MÖ 1050 ile MÖ 400 arasında inşa edilmişti ve kalıntılarının özellikleri Olmec ve Maya uygarlıklarıyla etkileşime girdiğini gösteriyor.

Austin, Texas Üniversitesi'nde yüksek lisans öğrencisi olan Leila Character, Inomata'nın bir arkeolojik alanda haritalanmış 17.000'den fazla yapısı üzerinde nesne tespiti için bir derin öğrenme algoritması eğitiyor. Ardından, yeni yapılar bulmaya çalışmak için algoritmayı diğer yapılardan gelen etiketlenmemiş veriler üzerinde çalıştırmayı planlıyor. Ve tabii ki bunun ardından da sahada onaylanması gerekiyor.

Sonar ve lidar görüntülerinden gemi enkazlarını tespit etmek için yapay zekayı da kullanan Character, “Sonuçlarınızı kontrol etmek için gerçeği temellendirmeniz gerekiyor” diyor. “Bu, arkeolojik saha çalışmasının yerini tutmaz.”

Büyük bir arkeolojik alanın haritasını çıkarmak, lidar verileri olmadan yıllar alabilir ve veriler mevcutsa ancak bir kişi tarafından analiz edilmesi gerekiyorsa günler veya haftalar alabilir. Character, uzaktan algılama ve makine öğrenimini birleştirerek bunun bir günde yapılabileceğini söylüyor.

Ancak: Lidar verilerinin toplanması pahalıdır – Inomata'nın verileri, Meksika hükûmeti tarafından yapılan bir anketten alınmıştır – diğer tekniklere kıyasla, buna karşın geleneksel arkeolojik kazılardan daha az maliyetlidir. Bazı hükûmetler, uçakların bu yapıların üzerinden uçmasına da izin vermez.

Ve AI arkeolojik analizinin bu ilk günlerinde, insanların verileri nasıl etiketlediğine veya hangi modellerin kullanıldığına dair standart işletim prosedürleri yok, diyor Character.

Bu sadece yapılar ve eserler hakkında bilgi değil, aynı zamanda eserler arasındaki bağlantılar hakkında değerli bilgiler içerirken bir yandan da nesnelerin kazıldığı çevre hakkında bilgi sağlamak anlamına geliyor.

2630 civarında inşa edilen Mısır'ın bilinen en eski piramidi olan Saqqara'yı ve çevresini yeniden yaratmak için GIS ve 3D modelleme kullanan Sullivan, bu nesnelerin bir daha asla kazılamayacağını söylüyor.

“150 yıl içinde arkeologlar bu dijital verilere erişip yeniden kullanabilecekler mi?” diyor Sullivan. “Cevap hayır ise, gerçek bir sorunumuz var demektir.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…