02:42:40

Yapay Zekâ, Uzaylı Medeniyetlerle İletişim Kuramamamızın Sebebi Olabilir mi?

Yapay zekânın (YZ) yükselişi, galakside ileri teknik medeniyetlerin imzalarının henüz tespit edilememesinin nedenini açıklayabilir. Yapay zekâ (YZ), son birkaç yılda inanılmaz bir hızla ilerledi. Bazı bilim insanları şimdi, insan zekâsını sadece aşmakla kalmayacak, aynı zamanda insanların öğrenme hızlarıyla sınırlı olmayacak bir yapay zekâ formu olan yapay süper zekâ (YSZ) geliştirmeye yönelik çalışmalara bakıyorlar…

Peki ya bu dönüm noktası sadece dikkate değer bir başarı değilse? Ya aynı zamanda tüm medeniyetlerin gelişiminde öyle büyük bir engel teşkil ederse ki, uzun vadeli hayatta kalmalarını engellerse?

Bu fikir, yakın zamanda Acta Astronautica’da yayımlanan bir araştırma makalesinin merkezindeki konudur. Yapay zekâ, evrenin “büyük filtresi” olabilir mi – bir eşiği aşmak o kadar zor ki, çoğu yaşamın uzayda seyahat eden medeniyetlere evrimleşmesini engeller mi?

Bu kavram, galakside ileri teknik medeniyetlerin imzalarının henüz tespit edilememesinin nedenini açıklayabilir.

Büyük filtre hipotezi, esasında *Fermi Paradoksu’na bir çözüm önerisidir. Bu, milyarlarca potansiyel olarak yaşanabilir gezegeni barındırmak için yeterince geniş ve eski bir evrende, neden hiçbir uzaylı medeniyetinin işaretlerini tespit edemediğimizi sorgular. Hipotez, medeniyetlerin evrimsel zaman çizelgesinde, onların uzayda seyahat eden varlıklara dönüşmelerini engelleyen aşılmaz engeller olduğunu öne sürer.

Sir Bernard Lovell Astrofizik bölümü başkanı ve Manchester Üniversitesi Jodrell Bank Astrofizik Merkezi Direktörü Michael Garrett, YSZ’nin ortaya çıkışının böyle bir filtre olabileceğine inanıyor. YZ’nin hızlı ilerlemesi, potansiyel olarak YSZ’ye yol açabilir ve bir medeniyetin gelişiminde kritik bir aşama ile kesişebilir – tek gezegenli bir türden çok gezegenli bir türe geçiş.

“İşte birçok medeniyetin tökezleyebileceği yer burasıdır; YZ, bizim onu kontrol etme veya Güneş Sistemimizi sürdürülebilir bir şekilde keşfetme ve nüfuslandırma yeteneğimizden çok daha hızlı ilerleyebilir” diyor.

“YZ ile, özellikle YSZ ile ilgili zorluk, onun özerk, kendini güçlendirici ve iyileştirici doğasında yatmaktadır. Kendi yeteneklerini, YZ olmadan kendi evrimsel zaman çizelgemizi aşan bir hızda geliştirme potansiyeline sahiptir.”

“Yanlış giden bir şeyin potansiyeli devasa olup, hem biyolojik hem de YZ medeniyetlerinin, çok gezegenli olma şansını elde etmeden önce çöküşüne yol açabilir. Örneğin, uluslar giderek daha fazla güçlerini birbirine karşı rekabet eden özerk YZ sistemlerine devrederse, askeri yetenekler eşi benzeri görülmemiş bir ölçekte öldürmek ve yok etmek için kullanılabilir. Bu, YZ sistemleri dahil olmak üzere tüm medeniyetimizin potansiyel olarak yok olmasına yol açabilir.”

Michael Garrett, bu senaryoda, bir teknolojik medeniyetin tipik ömrünün 100 yıldan az olabileceğini tahmin ediyor. Bu, yıldızlar arası sinyaller alıp gönderebilecek duruma gelmek (1960) ile YSZ’nin Dünya’da tahmini ortaya çıkışı (2040) arasındaki süreye yaklaşık olarak denk gelir. Bu, milyarlarca yıl süren kozmik zaman ölçeği karşısında endişe verici derecede kısadır.

Bu tahmin, Samanyolu’nda aktif, iletişim kurabilen uzaylı medeniyetlerin sayısını tahmin etmeye çalışan Drake denkleminin iyimser versiyonlarına takıldığında, herhangi bir zamanda dışarıda sadece bir avuç zeki medeniyet olduğunu öne sürer. Dahası, bizim gibi, nispeten mütevazı teknolojik faaliyetleri onları tespit etmeyi oldukça zorlaştırabilir.

Uyanış çağrısı bu araştırma, potansiyel bir kıyametin basit bir uyarı hikayesi değildir. İnsanlığa, YZ’nin gelişimini yönlendirecek sağlam düzenleyici çerçeveler oluşturma çağrısı yapıyor – buna askeri sistemler de dahil.

Bu, sadece YZ’nin Dünya’da kötüye kullanılmasını önlemekle ilgili değildir; aynı zamanda YZ’nin evriminin türümüzün uzun vadeli hayatta kalmasıyla uyumlu olmasını sağlamakla da ilgilidir. Araştırma yazısı
bir an önce çok gezegenli bir toplum haline gelmek için daha fazla kaynak ayırmamız gerektiğini öne sürüyor – bu hedef, Apollo projesinin heyecan verici günlerinden bu yana uyuyor olabilir, ancak son zamanlarda özel şirketler tarafından yapılan ilerlemelerle yeniden alevlendi.

Tarihçi Yuval Noah Harari’nin belirttiği gibi, tarihte hiçbir şey, gezegenimize bilinçsiz, süper zeki varlıkların tanıtılmasının etkisine bizi hazırlamadı. Son zamanlarda, özerk YZ karar vermenin sonuçları, sorumlu bir kontrol ve düzenleme getirilene kadar YZ’nin gelişiminin durdurulması çağrılarına yol açtı.

Ancak her ülke katı kurallara ve düzenlemelere uymayı kabul etse bile, azılı örgütlerin dizginlenmesi zor olacaktır.

Özerk YZ’nin askeri savunma sistemlerine entegrasyonu, özellikle dikkat edilmesi gereken bir alan olmalıdır. İnsanların, yararlı görevleri insan müdahalesi olmadan çok daha hızlı ve etkili bir şekilde gerçekleştirebildikleri için giderek artan yetenekli sistemlere önemli güç devredeceklerine dair kanıtlar zaten var. Hükûmetler, YZ’nin sunduğu stratejik avantajlar göz önüne alındığında, bu alanda düzenleme yapmaktan çekiniyorlar, bu da son zamanlarda Gazze’de yıkıcı bir şekilde gösterildi.

Michael Garrett, “Bu, özerk silahların etik sınırların ötesinde faaliyet gösterdiği ve uluslararası hukukun arkasından dolandığı bir uçuruma tehlikeli bir şekilde yaklaştığımız anlamına gelir. Böyle bir dünyada, taktiksel bir avantaj elde etmek için YZ sistemlerine güç devretmek, istemeden hızla tırmanan, son derece yıkıcı olayların bir zincirini tetikleyebilir. Göz açıp kapayıncaya kadar, gezegenimizin kolektif zekâsı yok edilebilir.” 

“İnsanlık, teknolojik yolculuğunda kritik bir noktada bulunuyor. Şimdi atacağımız adımlar, sürekli bir yıldızlararası medeniyet olup olmayacağımızı ya da kendi yarattıklarımızın karşısında zorluklara boyun eğip eğmeyeceğimizi belirleyebilir.”

*SETI’yi, gelecekteki gelişimimizi inceleyebileceğimiz bir mercek olarak kullanmak, YZ’nin geleceği üzerine yapılan tartışmaya yeni bir boyut ekler. Yıldızlara ulaştığımızda, bunu diğer medeniyetler için bir uyarı hikâyesi olarak değil, umudun bir işareti olarak yapmamız bizim elimizde – YZ ile birlikte gelişmeyi öğrenen bir tür olarak.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

17:14:00

Yeni çalışma, felaket iklim 'kıyamet döngülerinin' sadece 15 yıl içinde başlayabileceği uyarısında bulunuyor…

Bilim insanları, Amazon yağmur ormanlarının yok olması ya da Grönland buz tabakasının çökmesi gibi iklim “devrilme noktalarının” insan ömrü içinde gerçekleşebileceğini söyledi. Gezegenimizin ısınan iklimi üzerine yapılan yeni bir araştırma, Dünya'nın ekosistemlerinin bilim insanlarının düşündüğünden çok daha erken çöküşe doğru sürüklenebileceği uyarısında bulundu…

Araştırmaya göre, Kuzey Kutbu permafrostunun erimesi, Grönland buz tabakasının çökmesi ve Amazon yağmur ormanlarının aniden savana dönüşmesi gibi dünyanın potansiyel olarak felakete yol açabilecek devrilme noktalarının beşte birinden fazlası 2038 gibi kısa bir sürede gerçekleşebilir.

Klimatolojide “devrilme noktası“, yerel bir iklim sisteminin ya da “devrilme unsurunun” geri döndürülemez bir şekilde değiştiği eşiktir. Örneğin, Grönland buz tabakasının çökmesi halinde, adanın kuzeyindeki kar yağışı da azalacak ve tabakanın büyük bir kısmı geri alınamaz hale gelecektir.

Ancak bu dramatik dönüşümlerin ardındaki bilim yeterince anlaşılamamıştır ve genellikle aşırı basitleştirilmiş modellere dayanmaktadır. Şimdi, Nature dergisinde 22 Haziran'da yayımlanan, iç işleyişlerini anlamaya yönelik yeni bir girişim, bunların düşündüğümüzden çok daha erken gerçekleşebileceğini ortaya koydu.

İngiltere'deki Bangor Üniversitesi'nden sürdürülebilirlik profesörü Simon Willcock yaptığı açıklamada, “Dünya genelindeki ekosistemlerin beşte birinden fazlası çökme tehlikesiyle karşı karşıya” dedi. “Bununla birlikte, devam eden stresler ve aşırı olaylar, kontrolümüz dışında olabilecek hızlı değişiklikleri hızlandırmak için etkileşime giriyor. Bunlar bir devrilme noktasına ulaştığında artık çok geçtir.”

Fosil yakıtların yakılması ile iklim değişikliği arasındaki köklü bağlantının aksine, devrilme noktaları üzerine yapılan çalışmalar genç ve tartışmalı bir bilim dalıdır.

Artan sıcaklıkların ve diğer çevresel stres faktörlerinin karmaşık ekosistemlerin bozulmasına nasıl neden olabileceğini anlamak için bilim insanları, ekosistemlerin dinamiklerini basitleştirmek için bilgisayar modelleri kullanarak bu ekosistemlerin kaderini ve devrilme noktalarına ne zaman ulaşılabileceğini tahmin etmelerini sağlar.

Ancak bu simülasyonlar önemli bir unsuru veya etkileşimi gözden kaçırırsa, tahminleri onlarca yıl yanılabilir. Örneğin, Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli (Birleşmiş Milletler'in iklim bilimini değerlendiren en önemli organı) en son raporunda Amazon yağmur ormanlarının 2100 yılına kadar onu bir savana dönüştürecek bir devrilme noktasına ulaşabileceğini söyledi.

Yeni çalışmanın arkasındaki araştırmacılar bu tahminin çok iyimser olduğunu söylüyor.

Araştırmacılara göre, çoğu devrilme noktası çalışması, modellerinde matematiği, çöküşün baskın bir etmenine, örneğin Amazon yağmur ormanlarındaki ormansızlaşmaya odaklanacak şekilde kuruyor. Ancak ekosistemler tek bir sorunla değil, birbirini tamamlayan bir dizi istikrarsızlaştırıcı faktörle mücadele ediyor. Örneğin, Amazon aynı zamanda artan sıcaklıklar, toprak bozulması, su kirliliği ve su stresiyle de karşı karşıya.

Bu unsurların nasıl etkileşime girdiğini ve bu etkileşimlerin aslında bir sistemin çöküşünü hızlandırıp hızlandırmadığını araştırmak için, yeni çalışmanın arkasındaki bilim insanları iki göl ve iki orman ekosisteminin – Paskalya Adası'ndaki medeniyetin çöküşünü modelleyen bir model de dahil olmak üzere – bilgisayar modellerini oluşturdular ve değişkenleri baştan sona ayarlayarak bunları 70.000'den fazla kez çalıştırdılar.

Sistemlerini birden fazla modda test ettikten sonra – tek bir çöküş nedeninin etkili olduğu, birden fazla nedenin etkili olduğu ve tüm nedenlerin yanı sıra iklim değişkenlerindeki dalgalanmaları taklit etmek için rastgele gürültünün eklendiği – bilim insanları bazı rahatsız edici bulgular elde ettiler: birlikte hareket eden birden fazla çöküş nedeni, bazı sistemlerin ani dönüşümünü günümüze %80'e kadar yaklaştırdı.

Çöküşün ana nedeninin zamanla artmasına izin verilmediğinde bile, çöküşlerin %15'i tamamen yeni unsurlar nedeniyle meydana gelmiştir.

İngiltere'deki Southampton Üniversitesi'nde fiziksel coğrafya profesörü olan eş yazar John Dearing bir e-postada, “Dört ekolojik modelden elde ettiğimiz ana bulgu, ekosistemlerin ek stresin niteliğine bağlı olarak %30-80 daha erken çökebileceğiydi” dedi. “Dolayısıyla, daha önceki devrilme noktaları 2100 yılı için – yani günümüzden 77 yıl sonrası için – öngörüldüyse, streslerin niteliğine bağlı olarak bunların 23 ila 62 yıl önce gerçekleşebileceğini öne sürüyoruz.”

Bu da iklim değişikliğinin önemli sosyal ve ekonomik maliyetlerinin beklenenden çok daha erken ortaya çıkabileceği ve hükûmetlere tepki vermek için düşünülenden daha az zaman bırakacağı anlamına geliyor.

İngiltere'deki Sheffield Üniversitesi'nde iklim sistemleri araştırmacısı olan eş yazar Gregory Cooper yaptığı açıklamada, “Bunun gelecekteki ekolojik risklere ilişkin algımız üzerinde potansiyel olarak derin etkileri var” dedi. “İklim kaynaklı devrilme noktalarının ve yerel insan eylemlerinin ekosistemler üzerindeki etkilerinin nasıl birbirine bağlanacağını tahmin etmek şu anda mümkün olmasa da, bulgularımız her birinin diğerini güçlendirme potansiyelini gösteriyor. Ekosistemler üzerinde artan herhangi bir baskı son derece zararlı olacak ve tehlikeli sonuçlar doğurabilecektir.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

Sample Text