12:02:00

Ölçülebilenler ve Ölçülemeyenler

İnsan, kendi zihnini anlamaya çalıştığında tuhaf bir yere varır. Ölçmek ister, kıyaslamak ister, hatta mümkünse sayıya dökmek ister. Çünkü sayılar nettir; tartışılmaz görünür. Ama konu zekâ olunca, işler bir anda bulanıklaşır. Belki de bu yüzden şu soru kendiliğinden belirir: Gerçekten zekâyı ölçebiliyor muyuz, yoksa sadece ölçebildiğimizi mi sanıyoruz?..

Modern dünyada neredeyse her şey ölçeklenebilir hâle gelmiş durumda. Boyunuz, kilonuz, attığınız adım sayısı, hatta uyku kaliteniz bile sayılarla ifade ediliyor. Bu yüzden şu sorgu oldukça doğal: Her şeyin ölçülebildiği bir çağda, zekâ neden bunun dışında kalıyor?

İlk bakışta, aslında zekâ da ölçülüyor gibi görünüyor. IQ testleri var, skorlar var, karşılaştırmalar var. Ancak biraz derine inildiğinde, bu ölçümlerin sandığımız kadar kapsamlı olmadığı fark ediliyor. Çünkü zekâ dediğimiz şey, tek bir eksende ilerleyen basit bir özellik değil. Aksine, birçok farklı bileşenin bir araya gelmesiyle oluşan karmaşık bir yapı.

Mantık yürütme, dil becerisi, hafıza, dikkat, yaratıcılık, sosyal sezgi… Bunların hepsi zekânın farklı yüzleri. Dolayısıyla şu soru kaçınılmaz hâle geliyor:Hangisini ölçüyoruz? IQ testleri genellikle belirli türde problem çözme yeteneğini ölçer. Bu da önemli bir parçadır, ama bütünü temsil etmez. Yani elimizde bir ölçüm vardır, fakat bu ölçüm gerçeğin sadece bir kesitidir.

Burada bir başka kafa karıştırıcı nokta daha ortaya çıkar: Eğer yüksek IQ faydalıysa, düşük IQ neden otomatik olarak yıkıcı değil?

Bu soru, zekâya dair en yaygın yanlış anlamalardan birine işaret eder. Çünkü insanlar çoğu zaman dünyayı doğrusal bir mantıkla düşünür: Bir şey artıyorsa iyi, azalıyorsa kötüdür ve bu etki simetriktir. Oysa gerçek hayat böyle işlemez. Yüksek IQ, özellikle karmaşık düşünme gerektiren alanlarda bir avantaj sağlar. Ancak düşük IQ, hayatı tamamen kilitleyen bir faktör değildir. Daha çok bir dezavantajdır; ama bu dezavantaj, başka değişkenlerle dengelenebilir.

Peki bu nasıl mümkün olabilir?

Çünkü başarı dediğimiz şey, tek bir değişkene bağlı değildir. Disiplin, motivasyon, çevre, fırsatlar, sosyal beceriler… Tüm bunlar devreye girer. Bu yüzden düşük IQ’ya sahip bir birey bazı alanlarda zorlanabilir, ancak başka alanlarda gayet iyi performans gösterebilir. Hatta bazı durumlarda IQ’nun etkisi neredeyse önemsiz hâle gelir.

Bu noktada şu itiraz da oldukça yerindedir: Eğer bazı özellikler bağlama göre avantaj ya da dezavantaj olabiliyorsa, zekâ da böyle değil mi?

Kısmen evet, ama önemli bir farkla. Örneğin boy, bazı mesleklerde avantajken bazılarında dezavantaj olabilir. Ancak zekâ için durum biraz farklıdır. Yüksek bilişsel kapasite, çoğu karmaşık görevde işe yarar. Düşük bilişsel kapasite ise nadiren “avantaja” dönüşür; daha çok etkisinin azaldığı durumlar olur. Yani zekâ, bağlama göre yön değiştiren bir özellikten ziyade, etkisi değişen bir özelliktir.

Asıl meseleye dönersek: Zekâ neden tam anlamıyla ölçülemiyor?

Bunun birkaç temel nedeni var. Öncelikle, zekânın tanımı bile net değil. Ne olduğunu tam olarak tanımlayamadığınız bir şeyi eksiksiz ölçmeniz mümkün değildir. İkinci olarak, zekâ bağlama bağımlıdır. Bir insan bir alanda son derece başarılıyken başka bir alanda zorlanabilir. Bu da tek bir skorla tüm resmi yakalamayı imkânsız hâle getirir.

Üçüncü ve belki de en kritik nokta ise şu: Zekâ statik değildir. Günlük performans bile değişkendir. Uykusuzluk, stres, çevresel faktörler… Hepsi zihinsel kapasiteyi etkiler. Yani ölçtüğünüz şey sabit bir değer değil, o anki bir kesittir.

Bu durum bizi şu sonuca götürür: Zekâ aslında ölçülebilir, ama sadece basitleştirilmiş bir hâliyle. IQ bunun en bilinen örneğidir. Ölçülür, karşılaştırılır, anlamlıdır; ama eksiktir.

Ve belki de en önemli farkındalık burada ortaya çıkar: Ölçebildiğimiz şeyler, her zaman en önemli şeyler değildir. Yaratıcılık, sezgi, insan ilişkileri kurma becerisi… Bunlar çoğu zaman sayıya dökülemez, ama gerçek hayatta büyük fark yaratır.

Sonuçta insan zihni, bir tabloya sığdırılamayacak kadar karmaşıktır. Zekâyı tamamen anlamak da, onu kusursuz şekilde ölçmek de şu an için mümkün görünmüyor. Belki de asıl soru şu olmalı: Gerçekten her şeyi ölçmek zorunda mıyız, yoksa bazı şeylerin belirsiz kalması mı onları değerli kılar?

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

00:47:31

Yüksek Mahkeme'de Kritik Sınav: IQ Puanları İdamı Durduracak mı?

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

18:14:53

Uzmanlara Göre Tek Bir Zekâ Biçimi Yoktur

Dr. Howard Gardner IQ’ya yapılan aşırı vurgunun bizi geri bıraktığına inanıyor. Görünüşe göre kimse düşük IQ istemiyor. Kendi bildirdikleri düşük zekâ katsayılarına sahip kişiler, özgüven sorunları ve romantik zorluklarla mücadele ettiklerini anlatmaktadır. Çevre Koruma Ajansı, IQ skorlarında rapor edilen düşüşler nedeniyle floridasyona verdiği desteği yeniden değerlendirirken, Yüksek Mahkeme, bazı mahkumların düşük IQ’larının cezalarında hafifletici faktör olabileceği gerekçesiyle idam davalarını yeniden gözden geçiriyor…

“Düşük IQ” çevrimiçi forumlardan ana akım siyasi tartışmalara kadar yaygın bir hakarettir.

Tüm bu haberler tek bir varsayımla bağlantılıdır: IQ’nun bir kişinin zekâsı ile eş anlamlı olduğu fikri. Bu yaygın bir inanış, ancak bilimsel kanıtlara dayanıyor mu? İmparatorun elbisesi yoktur durumu gibi, kendi zekâmızın sorgulanmaması için IQ testlerini zekâyı ölçmenin birincil aracı olarak korkuyla mı kabul ediyoruz?

Harvard Üniversitesi‘nde araştırma profesörü olan psikolog Howard Gardner, Fransız psikolog Alfred Binet ve Fransız psikiyatrist Théodore Simon‘un öncülüğünü yaptığı ünlü “zekâ bölümü” testlerinin insanlığın bilişsel yeteneklerini tam olarak yansıtmadığını savunuyor. Ayrıca, fikirlerinin bugün her zamankinden daha geçerli olduğunu söylüyor -özellikle de Amerikalılar, diğer şeylerin yanı sıra, IQ testlerinin önemini büyük ölçüde abartan bilim karşıtı bir kültür geliştirirken.

Orijinal IQ testi hafıza, dikkat ve problem çözmeyi ölçmeye çalışırken, modern versiyonlar uzaysal algı, dil yetenekleri ve matematiksel becerilere odaklanıyor ki bu da kulağa oldukça kapsamlı geliyor. Ancak yakın zamanda Teachers College Press‘ten çıkan “The Essential Howard Gardner on Education” ve “The Essential Howard Gardner on Mind” adlı iki makale derlemesinde gösterildiği üzere Gardner, özellikle yapay zekâ sınıfa girerken insan zekâsını gerçekten anlamak için bundan daha fazlasına ihtiyacımız olduğunu gösteriyor.

“İnsanlara sadece zeki ya da aptal olduklarını söylerseniz, onları sakat bırakmış olursunuz.”

IQ testleri insan zekâsını tıpkı bir Polaroid’in insan güzelliğini yakaladığı gibi değerlendirir; nesnel ayrıntıları yakalar, ancak yalnızca zaman içinde tek bir enstantaneden ve bakanın gözüyle hafifletilmiş olarak. Zekâyı ölçmek için kullanılan bu basit yöntemin aksine Gardner yedi farklı zekâ türü tanımlamaktadır: Dilsel zekâ, dilin kullanımı; mantıksal-matematiksel zekâ; uzamsal zekâ, fiziksel dünyayı şekillendirmek için kullanılan zekâ; müzikâl zekâ; bedensel-kinestetik zekâ, cerrahlar, sporcular ve dansçılar tarafından sergilenen fiziksel beceriler gibi; kişilerarası zekâ, ya da başkalarını anlama yeteneği; ve içsel zekâ, ya da kişinin kendisini dürüst ve doğru bir şekilde anlama yeteneği.

Herkes Gardner ile aynı fikirde değil. Muhafazakâr yorumcu ve psikolog Dr. Jordan Peterson, çoklu zekâ kavramını bir “moda” ve “saçmalık” olarak reddetmiş ve kendi popüler videolarında IQ testlerinin zekâyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kabul etmiş görünmektedir. Bilimsel kanıtlar sürekli olarak IQ testlerinin güvenilir olmadığını gösterse de, IQ’nun yüksek zekâ ile eşit olduğu fikri siyasi ve eğitim kültürümüze yerleşmiş gibi görünüyor. Gardner, hiç değilse kitaplarının bu akıntıyı durdurabileceğini umuyor.

Howard Gardner ile Yapılan Kısa Bir Söyleşi

İnsanlar genellikle IQ’yu zekâ ile ilişkilendiriyor. Kültürümüzün zekâyı ölçmek için bir metrik olarak bu özel teste olan takıntısı hakkında ne düşünüyorsunuz?

– Alfred Benet‘in genetik hiçbir şeyle ilgisi yoktu. Belli bir okul türünde kimin başarılı olacağını tahmin etmekle ilgileniyordu. Siz ve ben ebeveyn olsaydık ve çocuğumuzun ne yapacağını bilmek isteseydik, IQ testi 15 dakika veya bir saat içinde yapabileceğiniz herhangi bir şey kadar iyi sonuç verirdi. Ancak yapay zekânın her ay çok daha önemli hale geleceği okullarda, elimizdeki [IQ testleri] o kadar az iyi bir araç. İnsanların zekâlarını ya da yeteneklerini değerlendirmek için farklı yollar geliştirmemiz gerekiyor.

Bir aydan kısa bir süre önce meslektaşlarıma önemli bir konuşma yaptım ve dedim ki, “Bakın, hepimiz ‘zeki’ kelimesini kullanıyoruz, ancak fizikte birinin kadro alıp almayacağına karar vermeye çalışıyorsanız, Shakespeare veya Homeros öğreten birinden tamamen farklı kriterlere sahip olacaksınız. ”

Üniversite içinde ve hatta Harvard gibi bir Ivy League okulunda bile farklı zekâ türleri arasında ayrım yaparız. Herkes farklı yetenek türleri arasında ayrım yapar.

Jordan Peterson gibi bazı insanlar IQ’nun “başarıyı” öngördüğünü söylüyor ve sizin fikirlerinizi saçmalık olarak nitelendiriyor.

– Ben böyle kelimeler kullanmıyorum ve cevabım şu: Belirli bir ortamda belirli bir zamanda kimin başarılı olacağını tahmin etmek istiyorsanız ve bunu yapmak için yalnızca birkaç dakikanız varsa, IQ testi her şey kadar iyi sonuç verecektir.

Burada önemli olan nokta şu: Teorimin kısa cevaplı bir testle, kısa cevaplı bir araçla test edilebileceğini hiç sanmıyorum. 80’li yılların sonlarında, zekâ yelpazesi için gıda -yani entelektüel gıda

– sağlayan bir okul öncesi ortamı yarattık. Çocukları bir yıl boyunca izleyerek nelere ilgi duyduklarını, nerede vakit geçirdiklerini ve daha da önemlisi nelerde daha iyi olduklarını gördük. Sizin için faydalı bir benzetme yapmak gerekirse, bir çocuğu çocuk müzesine götürdüğünüzde ilgi alanlarını bir kez görürsünüz, ancak birkaç kez götürürseniz, gerçekten neye ilgi duyduklarını görürsünüz.

Son yıllarda kaç kişiden mektup ve e-posta aldığımı sayamıyorum: “Aptal olduğumu düşünüyordum, ya da öğretmenlerim çocuklarımın aptal olduğunu söyledi, ya da Mensa’ya başvurdum ve kabul edilmedim. Ama sonra sizin teorinizi öğrendim ve nelerde iyi olduğumu, nelerde ortalama olduğumu, nelerde iyi olmadığımı bulmak için bir şeyler keşfettim. Ve bu benim için ya da çocuklarım, torunlarım ya da her neyse onlar için özgürleştirici oldu.”

“İnsanların zekâlarını ya da yeteneklerini değerlendirmek için farklı yöntemler geliştirmeliyiz.”

Jordan Peterson burada olsaydı ona şöyle derdim: Test gününüzde zeki olmayan insanları ne yapıyorsunuz? Onları öylece atıyor musunuz? Onları bir kenara mı atarsınız yoksa şöyle mi dersiniz, ki burada önemli eğitim konularına geliyoruz, çocuk belli bir şekilde verilen belli bir testte başarılı olamayabilir ama bilimi anlamak isteyen bir çocuğa nasıl ulaşabilirim? Doğru deneyimler nelerdir? Doğru öğretiler nelerdir? Doğru medya nedir? Oynamak için doğru oyunlar nelerdir?

Birçok kez yazdım, eğer insanlara sadece zeki ya da aptal olduklarını söylerseniz, onları sakat bırakmış olursunuz. Ancak, güçlü ve zayıf yönlerinizin profili budur, bunlar üzerinde nasıl çalışmalıyız derseniz, insanların bunlar üzerinde çalışmasını sağlarsınız. İşte bu noktada ilerleme kaydedersiniz ve yapılacak en insancıl şey de budur.

Bu ülkedeki(ABD) yaygın bilimsel cehalet hakkında konuşalım. Halk iklim değişikliği, evrim ve aşılar gibi kavramları eğitimli bir şekilde anlayamıyor gibi görünüyor. Çoklu zekâ teorinize dayanarak, halk arasında bilimsel okuryazarlığı teşvik etmek için ne gibi önerileriniz var?

– Birincisi, bilimsel okuryazarlığın bu ülkede diğer ülkelere göre daha kötü olup olmadığını bilmiyoruz. Olabilir de olmayabilir de ama sorunun temelinde bilimsel cehaletin yattığından emin değilim. Oldukça sağ kanada kayan mevcut Kongre’yi ele alalım. Orada çok iyi eğitim almış pek çok insan var ve bilimsel okuryazarlık testlerini kesinlikle geçebilirler. Ancak teknik olarak söylemek gerekirse, politik olarak teslim olmuyorlar çünkü bunu anti-bilimsel hale getirmeyi tercih ediyorlar.

Örnek olarak Robert F. Kennedy Jr.‘ı kullanalım. Onu kucaklamayı tercih ediyorlar çünkü bu onların siyasi hedeflerini yerine getiriyor.

Bir akademisyen olarak, özellikle de disiplinler arası bir akademisyen olarak, herkesin bilgiyi sevmesini, bilgisini arttırmak istemesini ve bilgiye saygı duymasını istiyorum. Bilimsel bilgi 16. ve 17. yüzyıldan bu yana katlanarak artmıştır. Sorunuz, her zamankinden daha fazla bilgiye sahip olduğumuz ve bu bilgiye pek çok şekilde yaklaşılabileceği ve alınabileceği gerçeğini ima ediyorsa, bu, insanların belirli siyasi hedeflere ulaşmak istediklerinde bunu önemsedikleri anlamına gelmez.

Şimdi sorunuzun özüne gelelim. Birincisi, herkesin bilim yapma konusunda biraz deneyim sahibi olmasının önemli olduğunu düşünüyorum. Bu da bir sorun bulmak, nasıl yanıtlanabileceğini ya da çözülebileceğini tahmin etmek ve sonra da etrafta dolaşmak anlamına geliyor. Scranton, Pennsylvania’daki okullara gittim ve sonra üniversiteye gittim ve gerçekten deneyler yapma ve nasıl sonuçlandıklarını görme ve bazen nasıl sonuçlandıklarına dayanarak fikrinizi değiştirme konusunda biraz deneyim sahibi olmanın çok önemli olduğunu düşünüyorum.

Kesinlikle Amerika gibi varlıklı bir ülkede, herkesin bir şeyler hakkında kafa yorma konusunda deneyim sahibi olmaması için hiçbir neden yok. Bu mermi bundan daha mı hızlı düşüyor? Eğer değilse, neden?

İşte bu noktada yeni teknolojilerin öğretmenler ve öğrenciler için derin etkileri olduğunu düşünüyorum. Daha iyi bir kelime bulabilirseniz ne yazık ki mükemmel olmayan bir kelime kullanacağım ve Facebook’un şu anda adlandırıldığı şey olması gibi çifte dezavantajı var ve bu da meta. Bence öğretmenlerin ve öğrencilerin, hepimizin daha az teknik ve spesifik bilgiye ve daha fazla meta bilgiye sahip olması gerekecek. “Meta” burada bilgi hakkında bilgi anlamına geliyor ve bir şeyin nasıl ortaya çıktığını, güvenilir olup olmadığını ve güvenilir olup olmadığını nasıl test edebileceğimizi ve bu konudaki fikrimizi değiştirmemizi neyin sağlayabileceğini anlamak anlamına geliyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

12:37:12

Sınırın İki Katı Florürün Çocuklarda Daha Düşük IQ İle Bağlantılı Olduğunu Söylüyor

Tartışmalara yol açması beklenen bir ABD hükûmet raporu, içme suyunda tavsiye edilen sınırın iki katı florür bulunmasının çocuklarda daha düşük IQ ile bağlantılı olduğu sonucuna vardı. Daha önce yayımlanmış araştırmaların analizine dayanan rapor, ilk kez bir federal kurumun yüksek düzeyde florür maruziyeti ile çocuklarda daha düşük IQ arasında bir bağlantı olduğunu “orta düzeyde güvenle” belirlediğine işaret ediyor…

Rapor, içme suyundaki florürün sağlık üzerindeki etkilerini tek başına değerlendirmek üzere tasarlanmamış olsa da, yüksek florür seviyelerinden kaynaklanan potansiyel nörolojik riskin çarpıcı bir kabulüdür.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine göre florür, normal aşınma ve yıpranma sırasında kaybolan mineralleri yerine koyarak dişleri güçlendirir ve çürükleri azaltır. İçme suyuna düşük seviyelerde florür eklenmesi uzun zamandır geçen yüzyılın en büyük halk sağlığı başarılarından biri olarak kabul ediliyor.

Hamile kadınlarda daha yüksek florür seviyelerinin çocukları üzerindeki etkisini inceleyen Florida Üniversitesi araştırmacısı Ashley Malin, “Bence bu (rapor) bu riski anlamamız açısından çok önemli” dedi. Malin, bu raporu türünün en titizlikle yürütülen raporu olarak nitelendirdi.

Çarşamba günü yayımlanan ve uzun süredir beklenen rapor, Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı’na bağlı Ulusal Toksikoloji Programı‘ndan geldi. Kanada, Çin, Hindistan, İran, Pakistan ve Meksika’da yürütülen ve litre başına 1,5 miligramdan fazla florür içeren içme suyunun çocuklarda daha düşük IQ ile tutarlı bir şekilde ilişkili olduğu sonucuna varan çalışmaların bir incelemesini özetlemektedir.

Rapor, farklı florür maruziyet seviyelerinde tam olarak kaç IQ puanı kaybedilebileceğini ölçmeye çalışmamıştır. Ancak raporda incelenen bazı çalışmalar, daha yüksek maruziyete sahip çocuklarda IQ’nun 2 ila 5 puan daha düşük olduğunu öne sürdü.

RAPOR GİZLENDİ İDDİASI

Ağustos 2024’te yayımlanan Ulusal Toksikoloji Programı (NTP) raporu, içme suyunda önerilen sınırın iki katı florürün çocuklarda daha düşük IQ ile bağlantılı olduğu sonucuna varmıştır. Bununla birlikte, raporun bulguları tartışmasız değildi. Daha önceki taslaklar metodolojik kusurlar nedeniyle eleştirilmiş ve bazı uzmanlar sonuçları sorgulamıştır.

NTP direktörü Rick Woychik, ajansın bilimin doğru olduğundan emin olmak için her türlü çabayı gösterdiğini ve raporun endişeleri gidermek için defalarca revize edildiğini belirtti. Nihai belge, kapsamlı inceleme ve akran geri bildirimlerinin ardından yayımlanmıştır.

Çalışmanın kasıtlı olarak bastırıldığını veya gizlendiğini gösteren hiçbir kanıt yoktur. Bunun yerine, bilim camiasının ve devlet kurumlarının titiz metodolojiye ve şeffaflığa öncelik verdiği ve bu sayede raporun gecikmeli de olsa yayımlandığı görülmektedir.

Arama sonuçlarının konunun karmaşıklığını vurguladığını belirtmek gerekir; bazı çalışmalar florür maruziyeti ile düşük IQ arasında bir bağlantı olduğunu öne sürerken, diğerleri herhangi bir ilişki bulamamıştır. Bu konudaki bilimsel fikir birliği hala gelişmektedir ve devam eden araştırmalar çocuklarda florür maruziyeti ile bilişsel gelişim arasındaki ilişkiyi netleştirmeyi amaçlamaktadır.

2015 yılından bu yana, federal sağlık yetkilileri litre su başına 0,7 miligramlık bir florlama seviyesi önermektedir ve elli yıl önce önerilen üst aralık 1,2 idi. Dünya Sağlık Örgütü içme suyunda florür için güvenli sınırı 1.5 olarak belirlemiştir.

Raporda, ABD nüfusunun yaklaşık %0,6’sının (yaklaşık 1,9 milyon kişi) doğal olarak oluşan florür seviyeleri 1,5 miligram veya daha yüksek olan su sistemlerine sahip olduğu belirtildi.

Malin, “Bu rapordan elde edilen bulgular, bu insanların nasıl korunabileceği ve en mantıklı olanın ne olduğu sorularını gündeme getiriyor” dedi.

324 sayfalık rapor, daha düşük florür seviyelerinin riskleri hakkında bir sonuca varmadı ve daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu söyledi. Ayrıca yüksek seviyedeki florürün yetişkinlere ne yapabileceği sorusuna da yanıt verilmedi.

Suyun florlanmasını savunan Amerikan Dişhekimleri Birliği, yeni analizin önceki versiyonlarını ve Malin‘in araştırmasını eleştirmişti. Çarşamba günü öğleden sonra geç saatlerde yorum yapması istenen bir sözcü, kuruluşun uzmanlarının raporu incelemeye devam ettiğini bildirdi.

Florür, su ve toprakta doğal olarak bulunan bir mineraldir. Yaklaşık 80 yıl önce bilim insanları, su kaynaklarında doğal olarak daha fazla florür bulunan insanlarda daha az çürük olduğunu keşfetmiş ve daha iyi diş sağlığı için daha fazla Amerikalının florür kullanması için bir baskı başlatmıştır.

1945 yılında Grand Rapids, Michigan, musluk suyuna florür eklemeye başlayan ilk ABD şehri oldu. 1950’de federal yetkililer diş çürümesini önlemek için su florürünü onayladı ve birkaç yıl sonra florürlü diş macunu markaları piyasaya çıktıktan sonra bile bunu teşvik etmeye devam etti. Araştırmacılar, florürün çeşitli kaynaklardan gelebilmesine rağmen, içme suyunun Amerikalılar için ana kaynak olduğunu söylüyor.

Yetkililer, dişlerde lekelere neden olabilen ve ABD’li çocuklarda daha yaygın hale gelen florozis adlı bir diş rahatsızlığını ele almak için 2015 yılında içme suyu florür seviyeleri için tavsiyelerini düşürdüler.

Ayrıca Çevre Koruma Ajansı, su sistemlerinde litre başına 4 miligramdan fazla florür bulunamayacağı yönündeki uzun süredir devam eden şartı da korudu. Bu standart, kemiklerde zayıflama, sertlik ve ağrıya neden olan potansiyel olarak sakatlayıcı bir hastalık olan iskelet florozisini önlemek için tasarlanmıştır.

Ancak giderek daha fazla sayıda çalışma farklı bir soruna işaret etmekte ve daha yüksek florür seviyeleri ile beyin gelişimi arasında bir bağlantı olduğunu öne sürmektedir. Araştırmacılar, gelişmekte olan fetüsler ve bebek mamasıyla birlikte su içebilecek çok küçük çocuklar üzerindeki etkiyi merak ettiler. Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar, florürün öğrenme, hafıza, yürütme işlevi ve davranıştan sorumlu beyin bölgelerindeki nörokimya hücre işlevini etkileyebileceğini göstermiştir.

2006 yılında Washington, D.C.’de kâr amacı gütmeyen özel bir kuruluş olan Ulusal Araştırma Konseyi, Çin’den elde edilen sınırlı kanıtların yüksek düzeyde florüre maruz kalan insanlarda nörolojik etkilere işaret ettiğini söyledi. Konsey, florürün zekâ üzerindeki etkisi konusunda daha fazla araştırma yapılması çağrısında bulundu.

Daha fazla araştırmanın soru işaretleri yaratmaya devam etmesinin ardından 2016 yılında Ulusal Toksikoloji Programı, yeni florür sınırlayıcı önlemlere ihtiyaç olup olmadığı konusunda rehberlik sağlayabilecek mevcut çalışmaların gözden geçirilmesi üzerinde çalışmaya başladı.

Daha önce de taslaklar vardı ancak nihai belge defalarca ertelendi. Bir noktada, uzmanlardan oluşan bir komite, mevcut araştırmaların daha önceki bir taslağın sonuçlarını desteklemediğini söyledi.

Ulusal Toksikoloji Programı Direktörü Rick Woychik yaptığı açıklamada, “Florür halk ve halk sağlığı yetkilileri için bu kadar önemli bir konu olduğundan, bilimi doğru yapmak için her türlü çabayı göstermemiz zorunluydu” dedi.

Malin, hamile kadınların sadece sudan değil aynı zamanda belirli çay türlerinden de florür alımını azaltmalarının mantıklı olduğunu söyledi. Ayrıca, içecek etiketlerinde florür içeriğinin zorunlu tutulup tutulmayacağı konusunda politika tartışmaları yapmanın da mantıklı olabileceğini söyledi.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

21:24:30
Araştırma: Yaklaşık 100 Yıldır İlk Kez Amerikalıların Ortalama Zekâ Katsayısı (IQ) Düştü

Araştırmaya göre IQ’daki tarihi düşüş kötü eğitimden kaynaklanıyor olabilir. Yakın zamanda yapılan bir çalışma, yaklaşık 100 yıldır ilk kez Amerikalıların ortalama IQ’sunun düştüğünü ve çalışmanın yazarlarının eğitim kalitesinden kaynaklanabileceğini teorize ettiği bir eğilim olduğunu öne sürüyor…

Yazarlar, ‘yıllık skorlardaki en büyük farklılıkların 18 ila 22 yaşındakilerde gözlendiğini‘ yazıyor.

Çalışmayı kaleme alan profesörler, eğitim kalitesinin önceki nesillerin elde ettiği IQ kazanımlarını tersine çevirmede rol oynayabileceği teorisini ortaya atıyor. Intelligence dergisinin 2023 bahar sayısında yayımlanan çalışma, ilk kez filozof James Flynn tarafından gözlemlenen olguyu incelemek için 18 ila 60 yaş arasındaki kişilerin IQ testi sonuçlarını ölçüyor.

Evanston’daki Northwestern Üniversitesi ve Eugene’deki Oregon Üniversitesi‘nden profesörler Flynn etkisini şöyle açıklıyor: “1932’den başlayarak ortalama IQ puanları her on yılda yaklaşık üç ila beş puan arttı.” “Başka bir deyişle, “genç nesillerin bir önceki kohorttan daha yüksek IQ puanlarına sahip olması beklenmektedir.”

Ancak ABD’li yetişkinler örnekleminden elde edilen veriler, ters bir Flynn etkisi olduğunu göstermektedir. 2006’dan 2018’e kadar ölçülen yaş gruplarında, çalışmada kullanılan IQ testi olan Uluslararası Bilişsel Yetenek Kaynağı‘nda (ICAR) genel olarak düşüşler görülmüştür.

Genel düşüşler, eğitim durumu ve cinsiyet kontrol edildikten sonra yaş grupları arasında geçerli olmuştur, ancak çalışma bilişsel yeteneklerdeki kaybın daha genç katılımcılar için daha dik olduğunu göstermektedir. Yazarlar, “Yıllık puanlardaki en büyük farklılıklar 18 ila 22 yaşındakilerde gözlendi” diye yazıyor.

Dört yıllık bir derece elde etmek de dahil olmak üzere eğitime maruz kalmak, IQ puanlarına vurulan darbeyi genellikle azaltmıştır. Ancak çalışma, bunun daha genç katılımcılar için daha az geçerli olduğunu göstermektedir. Yazarlara göre “eğitime maruz kalmak sadece belirli yaş grupları için koruyucu olabilir“.

Araştırmacılar, “eğitimin kalitesinde ya da içeriğinde ve test çözme becerilerinde meydana gelen bir değişikliğin” eğitimin genç ve yaşlı Amerikalıların IQ’larında yarattığı farkı açıklayabileceği teorisini ileri sürüyor.

Çalışma sırasında K-12 ve üniversite eğitimlerini tamamlayan ana yaş grubu olan Y kuşağı, eğitim sisteminde büyük değişiklikler yaşadı. Bunlar arasında öğrencilerin okumayı etkili ancak kusurlu bir müfredattan öğrenmeleri ve öğrencilerin profesörlerinden şişirilmiş notlar almaları yer alıyor. Not enflasyonu, yetenekleri ya da hazırlıkları ne olursa olsun tüm öğrencilerin üniversiteye gitmesi gerektiği fikrine verilen olası bir yanıttır.

Çalışma ayrıca, Yüksek Öğrenim Araştırmacısı Nicholas Giordano tarafından yapılan bir gözlemle, genç Amerikalıların beceri setindeki farklılıklara da işaret ediyor.

Yazarlar, “tüm eğitim seviyelerinde daha yeni katılımcılar için puanların daha düşük olduğunu” söylüyorlar.

Yazarlar şöyle devam ediyor: “Bu durum, bu çalışmanın örnekleminde eğitim kalitesinin düştüğünü ve/veya belirli bilişsel becerilerin algılanan değerinde bir değişim olduğunu düşündürebilir.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

İsveç, Lund Üniversitesi'ndeki üç psikolog, çevrimiçi anket yoluyla, astrolojiye inanan insanların normalden daha az zeki ve daha narsist olma eğiliminde olduğu sonucuna erişti. Personality and Individual Differences dergisinde yayımlanan makalelerinde Ida Andersson, Julia Persson ve Petri Kajonius, çalışmalarını ve bundan öğrendiklerini anlatıyor.

Son birkaç on yılda bilim insanları, mantığın yıldızların hareketlerinin ve onların göreceli konumlarının insan davranışını etkilemesinin olası bir yolu olmadığını öne sürmesine rağmen zaman zaman astrolojiyi test ettiler. Bugüne kadar, hepsi bu fikrin saçma olduğu sonucuna vardı. Yine de, dünya çapında milyonlarca insan bunun gerçek bir bilim olduğuna inanıyor. Bu yeni çalışmaya araştırmacılar, astrolojiye olan inancın son yıllarda muhtemelen COVID-19 pandemisi gibi streslere bir tepki olarak arttığını belirterek başladılar. Daha sonra, faydasına dair hiçbir kanıtı olmayan sahte bir bilime inanmaya istekli insanlar arasında ortak olan bazı özelliklerin olup olmadığını araştırmaya koyuldular.

Kişilik özelliklerini belirlemek için tasarlanmış çevrimiçi bir anket oluşturdular ve ardından bu soruları, 2006 yılında Rovira i Virgili Üniversitesi'nde bir çift araştırmacı tarafından oluşturulan Astrolojiye İnanç Envanteri değerlendirmesinin kısaltılmış versiyonuna eklediler. Ayrıca kısa bir IQ testi de eklediler. Daha sonra anketlerini almak için Facebook kullanan 264 İngilizce konuşan yetişkini işe aldılar.

Araştırmacılar, astrolojinin gücüne inandıklarını söyleyen kişilerin narsisistik ölçümlerinde ortalamadan daha yüksek puan alma eğiliminde olduğunu ve ayrıca IQ testinde de başarısız olduklarını gördüler.

Bunun, astrolojiye inanan insanların ortalamadan daha fazla kendine odaklanma eğiliminde olduklarını ve kendilerini doğal liderlik becerilerine sahip özel insanlar olarak gördüklerini ve ayrıca ortalama bir insandan daha az zeki olduklarını gösterdiğini öne sürüyorlar. Bir gönüllü anketin IQ bölümünde ne kadar yüksek puan alırsa, astrolojiye inanma şanslarının o kadar düşük olduğunu kaydettiler.

BEŞ BÜYÜK KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ

'Beş Büyük' ​​kişilik özellikleri açıklık, vicdanlılık, dışa dönüklük, uyumluluk ve nevrotikliktir.

Bu kişilik çerçevesi teorisi, insanların kişiliğinin ve ruhunun geniş boyutlarını ana hatlarıyla belirtmek için bu tanımlayıcıları kullanır.

Her kategorinin altında bir dizi izole ve ilişkili faktör bulunur.

Önceki araştırmalar, insanların kişisel kriz zamanlarında astrolojiye ağırlık verme olasılıklarının daha yüksek olduğu sonucuna varmıştı. Araştırmacılar, şu anda iklim değişikliği ve son zamanlarda konuyu alakalı kılan COVID-19 salgını gibi stresörlerle çevrili olduğumuzdan konunun daha çok öne çıktığını söylüyor.

Astrolojiyi benimsemek masum görünse de, eleştirel olmayan düşünmeyi kolaylaştırması ve önyargıları desteklemesi mümkündür.

Ayrıca, 'astrolojiye olan inanç, komplo teorilerine olan inançla olduğu kadar diğer birçok sahte bilime olan inançla da ilişkilidir – bu da o kadar da zararsız olmayabileceğini gösterir' diye uyardılar.

2015 yılında yapılan bir araştırmaya göre, aya inişten şüphe duyan insanların bencil ve dikkat çekmek amacında olma olasılıkları daha yüksektir.

Üç çevrimiçi temelli çalışma boyunca, Kent Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, komplo teorilerine olan inanç ile olumsuz psikolojik özellikler arasında güçlü bağlantılar gösterdi.

Social Psychological and Personality Science dergisinde yazan ekip şunları açıkladı: “Önceki araştırmalar, komplo teorilerinin onaylanmasını düşük öz saygıyla ilişkilendirdi.”

Bunun yanında bir narsist ölçeği ve benlik saygısı değerlendirmesi çalışması da yapılmıştır.

Sonuçlar, narsisizm ölçeğinde yüksek puan alan ve düşük benlik saygısına sahip kişilerin komploya inanan kişiler olma olasılığının daha yüksek olduğunu gösterdi.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…