12:01:56

Güney Asya Neden Küresel Bir Kirlilik Merkezi?

Zehirli seviyelerdeki hava kirliliği Güney Asya'da milyonlarca insanın hayatını alt üst ediyor, okulların kapanmasına neden oluyor, spor etkinliklerini etkiliyor ve hükûmetleri sağlık sorunlarından kaçınmak için insanları evlerinden çıkmamaya çağırıyor…

Kötüleşen hava kirliliği, kış yaklaştıkça ve soğuk, ağır hava kirliliği kalın bir sis tabakasına hapsettikçe Güney Asya ülkeleri için yıllık bir sorun haline geliyor.

Güney Asya hava kirliliğinde küresel bir merkez haline gelmiştir; araştırmalara göre dünyanın en kirli ülkelerinden dördü ve en kirli 10 şehrinden dokuzu bu bölgede yer almaktadır.

GÜNEY ASYA'DAKİ KİRLİLİK NEDEN DİĞER YERLERDEN DAHA KÖTÜ?

Güney Asya'daki ülkeler son yirmi yılda sanayileşme, ekonomik kalkınma ve nüfus artışında belirgin bir artış görmüş, bu da enerji ve fosil yakıtlara olan talebin artmasına yol açmıştır.

Sanayi ve taşıtlar gibi kaynaklar çoğu ülkeyi etkilese de, yemek pişirme ve ısınma için katı yakıt yakma, ölü yakma ve tarımsal atıkların yakılması gibi Güney Asya'ya özgü bazı önemli katkılar vardır.

Örneğin bu yıl Yeni Delhi'deki kirliliğin yaklaşık %38'i, komşu eyaletler Punjab ve Haryana'da pirinç hasadından sonra kalan anızların tarlaları temizlemek için yakıldığı bir uygulama olan anız yakma işleminden kaynaklanmıştır.

Bölge geliştikçe yollardaki araç sayısındaki artış da kirlilik sorununu daha da kötüleştirdi. Örneğin Hindistan ve Pakistan'da 2000'li yılların başından bu yana araç sayısı dört kat artmıştır.

İsviçreli grup IQAir tarafından dört yıl üst üste dünyanın en kirli başkenti seçilen Yeni Delhi'de hükûmet verilerine göre bin kişi başına 472 araç düşüyor ve 2022 itibariyle yollarda yaklaşık sekiz milyon araç dolaşıyor.

KİRLİLİĞİ AZALTMA ÇABALARI NEDEN İŞE YARAMIYOR?

Güney Asya ülkeleri hava kalitesi yönetim planları oluşturarak, daha fazla kirlilik monitörü kurarak ve daha temiz yakıtlara geçiş için bastırarak kirliliği azaltmaya çalışsa da, bunlar henüz önemli sonuçlar vermedi.

Uzmanlar, sorunun ülkeler arasında kirlilik kontrol çabaları konusunda koordinasyon eksikliğinden kaynaklandığını söylüyor.

Araştırmalara göre toz partikülleri yüzlerce kilometre yol kat ederek ulusal sınırları aşabiliyor ve ortaya çıktıkları ülkeler dışındaki ülkeleri de etkileyebiliyor.

Örneğin Bangladeş'in en büyük şehirlerindeki kirliliğin yaklaşık %30'u Hindistan'dan kaynaklanıyor ve kuzeybatıdan güneydoğuya doğru hareket eden rüzgarla ülkeye taşınıyor.

Bu nedenle zehirli havayı engellemek için ülke veya şehir çapında alınan önlemlerin etkisi sınırlıdır.

ÇÖZÜM NEDİR?
Bölgedeki kirlilik sorununun çözülmesi için Güney Asya'daki ülkelerin çabalarını koordine etmeleri, izlemeyi geliştirmek ve politika kararları almak için işbirliği yapmaları gerekecektir. Aynı zamanda, bölge çapındaki bu çabaların, gerektiğinde yerel koşullara uygun çözümler üretilerek dengelenmesi gerekecektir.

Ayrıca, odak noktasının tarım ve atık yönetimi gibi bugüne kadar sınırlı ilgi gören sektörleri de kapsayacak şekilde genişletilmesi gerekecektir.

Örneğin anız yakılmasını engellemek için hükûmetler daha iyi hasat makineleri için sübvansiyonlar sunabilir. Hindistan gibi ülkeler bu tür teşvikler sunmaya çoktan başladılar ancak yüksek satın alma maliyetleri ve kiralamak isteyenler için yüksek bekleme süreleri nedeniyle bu tür makinelere olan talep sınırlı kaldı.

İki Hint şehri Yeni Delhi'ye katılarak Pazartesi sabahı kirlilik açısından dünyanın en kötü 10 şehri arasına girerken, her yıl düzenlenen Hindu ışık festivali Diwali için havai fişeklerle eğlenenlerden bir gün sonra havada yoğun duman vardı.

Başkent Yeni Delhi, sık sık olduğu gibi, en üst sırada yer aldı. İsviçreli grup IQAir'e göre hava kalitesi endeksi (AQI) 420'ydi ve bu da onu 'tehlikeli' kategorisine sokuyordu.

Ancak Hindistan'ın doğusundaki Kalküta da 196 AQI ile dördüncü sırada yer alarak ilk 10'a girerken, finans başkenti Mumbai 163 AQI ile sekizinci sırada yer aldı.

400-500 AQI seviyesi sağlıklı insanları etkiler ve mevcut hastalıkları olanlar için tehlikeli olurken, 150-200 seviyesi astım, akciğer ve kalp sorunları olan insanlara rahatsızlık verir. 0-50 seviyeleri iyi olarak kabul edilir.

Pazar gecesinden itibaren Yeni Delhi'de kalın bir duman tabakası dolaşmaya başlamış ve gece yarısından biraz sonra AQI 680'e çıkarak endişe verici bir seviyeye ulaşmıştır.

Yetkililer her yıl başkentte havai fişeklere yasak getiriyor, ancak bu yasakların uygulandığı nadiren görülüyor.

Hindistan'da hava kalitesi her yıl kış öncesinde, soğuk havanın araçlardan, sanayiden, inşaat tozlarından ve tarımsal atıkların yakılmasından kaynaklanan kirleticileri hapsetmesiyle kötüleşiyor.

Yeni Delhi'deki yetkililer, Cuma günü yağan kısa süreli yağmurun bir hafta boyunca maruz kalınan zehirli havayı bir nebze olsun hafifletmesinin ardından araç kullanımını kısıtlamaya yönelik daha önce aldıkları bir kararı erteledi.

Yerel yönetim Diwali'den sonra kararı gözden geçirmeyi planlıyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

Hava kirliliği kanserinde çığır açan buluş kuralları yeniden yazacak…

Araştırmacılar, tümörlerin nasıl ortaya çıktığına dair anlayışımızı tamamen değiştiren bir keşifle, hava kirliliğinin kansere nasıl yol açtığını çözdüklerini söylüyor. Londra'daki Francis Crick Enstitüsü'ndeki ekip, hava kirliliğinin hasara neden olmak yerine eski hasarlı hücreleri uyandırdığını gösterdi. Dünyanın önde gelen uzmanlarından Prof Charles Swanton, bu buluşun “yeni bir çağa” işaret ettiğini söyledi. Ve artık kanser oluşumunu durduran ilaçlar geliştirmek mümkün olabilir. Bulgular, kansere neden olan yüzlerce maddenin vücuda nasıl etki ettiğini açıklayabilir.

Klasik kanser görüşü sağlıklı bir hücre ile başlar. Bir dönüm noktasına ulaşana kadar genetik kodunda veya DNA'sında giderek daha fazla mutasyon edinir. Sonra kansere dönüşür ve kontrolsüz bir şekilde büyür.

Ancak bu fikirle ilgili bazı sorunlar vardır: kanserli mutasyonlar görünüşte sağlıklı dokularda bulunur ve kansere neden olduğu bilinen birçok madde – hava kirliliği dahil – insanların DNA'sına zarar vermiyor gibi görünmektedir.

Peki aslında neler oluyor?
Araştırmacılar farklı bir fikrin kanıtlarını ortaya koydular. Hücremizin DNA'sında hasar zaten var, biz büyüdükçe ve yaşlandıkça ortaya çıkıyor, ancak bir şeyin onu gerçekten kanserli hale getiren tetiği çekmesi gerekiyor.

Bu keşif, sigara içmeyenlerin neden akciğer kanserine yakalandığını araştırırken ortaya çıktı. Akciğer kanserlerinin ezici çoğunluğu sigaradan kaynaklanır ancak yine de İngiltere'deki her 10 vakadan biri hava kirliliğine bağlıdır.

Crick bilim insanları, partikül madde 2.5 (PM2.5 olarak bilinir) adı verilen ve bir insan saçının çapından çok daha küçük olan bir kirlilik türüne odaklandı.

Bir dizi detaylı insan ve hayvan deneyiyle şunu gösterdiler:

* Hava kirliliğinin daha yüksek olduğu yerlerde sigaradan kaynaklanmayan akciğer kanserleri daha fazla görülmüştür
* PM2.5 solumak akciğerlerde kimyasal bir alarmın – interlökin-1-beta – salınmasına yol açar
* Bu iltihaplanmaya neden olur ve akciğerlerdeki hücreleri harekete geçirerek hasarın onarılmasına yardımcı olur
* Ancak 50 yaşındaki bir kişinin akciğerlerindeki her 600.000 hücreden biri potansiyel olarak kanserli mutasyonlar içeriyor
* Bunlar yaşlandıkça edinilir, ancak kimyasal alarm tarafından aktive edilip kanserli hale gelene kadar tamamen sağlıklı görünürler

Daha da önemlisi, araştırmacılar alarm sinyalini bloke eden bir ilaç kullanarak hava kirliliğine maruz kalan farelerde kanser oluşumunu durdurmayı başardılar.

Sonuçlar, hem hava kirliliğinin etkisini hem de kansere nasıl yakalandığımızın temellerini anlamak için çifte atılım niteliğinde.

Crick araştırmacılarından Dr. Emilia Lim, hiç sigara içmemiş ancak akciğer kanserine yakalanmış kişilerin genellikle nedenini bilmediklerini söyledi.

“Onlara bunun nasıl olabileceğine dair bazı ipuçları vermek gerçekten çok önemli” dedi.

“Bu çok önemli – dünyadaki insanların yüzde 99'u hava kirliliğinin DSÖ kılavuzlarını aştığı yerlerde yaşıyor, bu yüzden hepimizi gerçekten etkiliyor.”

Ancak sonuçlar, mutasyonların tek başına kansere neden olmak için her zaman yeterli olmadığını da gösterdi. Ekstra bir unsura ihtiyaç duyulabilir.

Prof Swanton, bunun laboratuvarının karşılaştığı en heyecan verici bulgu olduğunu, çünkü “tümörlerin nasıl başladığına dair anlayışımızı yeniden gözden geçirdiğini” söyledi. Bunun moleküler kanser önlemede “yeni bir çağa” yol açacağını söyledi.

Çok kirli bir bölgede yaşıyorsanız kanseri engelleyici bir hap alma fikri tamamen hayal ürünü değil.

Doktorlar halihazırda kardiyovasküler hastalıklarda interlökin-1-beta ilacını denemiş ve tamamen tesadüfi bir şekilde akciğer kanseri riskini azalttığını tespit etmişlerdir.

Son bulgular Avrupa Tıbbi Onkoloji Derneği'nin bir konferansında bilim insanlarına sunuluyor.

Konferanstan BBC'ye konuşan Prof Swanton şunları söyledi: “Kirlilik güzel bir örnek, ancak önümüzdeki 10 yıl içinde bunun 200 örneği daha olacak.”

Ve sigaranın bile kansere nasıl neden olduğunu yeniden düşünmemiz gerektiğini söyledi – sadece tütündeki kimyasalların neden olduğu bilinen DNA hasarı mı yoksa duman da iltihaplanmaya neden oluyor mu?

İlginçtir ki, mutasyona uğramış DNA'nın yeterli olmadığı ve kanserlerin büyümek için başka bir tetikleyiciye ihtiyaç duyduğu fikri ilk olarak 1947 yılında bilim insanı Isaac Berenblum tarafından ortaya atılmıştır.

“Felsefi açıdan büyüleyici. Bu inanılmaz biyologlar bu çalışmayı 75 yıl önce yaptılar ve büyük ölçüde göz ardı edildi” dedi.

Cancer Research UK'in CEO'su Michelle Mitchell, “sigara içmenin akciğer kanserinin en büyük nedeni olmaya devam ettiğini” vurguladı.

Ancak şunları ekledi: “Yıllar süren özenli bir çalışma gerektiren bilim, kanserin nasıl geliştiğine dair düşüncelerimizi değiştiriyor. Artık akciğer kanserinin arkasındaki itici güçleri çok daha iyi anlıyoruz.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…