16:32:09

ABD’nin Grönland Senaryosu Küresel Ekonomi ve NATO Dengelerini Nasıl Sarsar

Amerika Birleşik Devletleri'nin Grönland'ı işgali senaryosu, yüzeyde askeri bir hamle gibi görünse de esas etkisini uluslararası sistemin temel dayanaklarında yaratacağı sarsıntı üzerinden gösterir. Amerika Birleşik Devletleri’nin Grönland’a yönelik askeri bir işgal girişimi, Soğuk Savaş sonrası kurulan ittifak mimarisinin fiilen sona erdiği bir kırılma noktası anlamına gelir. Çünkü burada mesele yalnızca bir toprak parçası değil, Batı dünyasının kendi iç tutarlılığıdır…

Grönland, hukuken Danimarka Krallığı’na bağlı özerk bir bölgedir. Danimarka ise NATO’nun kurucu üyelerindendir. Bu nedenle ABD’nin böyle bir adımı, teknik olarak NATO üyesi bir devlete karşı güç kullanımı olarak yorumlanabilir. NATO’nun 5. Maddesi bugüne kadar yalnızca bir kez, 11 Eylül saldırıları sonrasında devreye sokulmuştur. Bu maddeyi ABD’ye karşı işletmek müttefikler açısından son derece zor ve siyasi olarak risklidir; ancak sembolik olarak bile gündeme gelmesi, ittifakın fiilen çöktüğünü gösterir.

Karşıt bir görüş şunu savunabilir: NATO ülkeleri, ABD’ye karşı askeri bir cephe almaktan kaçınır; kriz diplomatik ve ekonomik yaptırımlarla sınırlı kalır. Bu görüş kısa vadede gerçekçi görünse de, ekonomik sonuçların hafife alınması mümkün değildir. Avrupa Birliği, Kanada, Japonya ve diğer gelişmiş ekonomiler, iç kamuoyları nedeniyle ABD’ye karşı yaptırımsız kalamaz. Bu yaptırımlar askeri değil ama finansal ve ticari açıdan son derece yıkıcı olur.

Avrupa Birliği, ABD’nin en büyük ticaret ortaklarından biridir. Tarım ürünlerinden sivil havacılığa, yazılımdan savunma sanayine kadar uzanan tedarik zincirleri aniden kopar. ABD’li uçak üreticilerinin Avrupa pazarına erişimi kesilirken, Avrupa menşeli ilaçlar, endüstriyel makineler ve otomotiv parçaları ABD’de ciddi arz sorunları yaratır. Bu durum, enflasyonun kontrol edilemez biçimde yükselmesine ve şirket bilançolarında sert bozulmalara yol açar.

Daha kritik sonuç ise finansal sistemde ortaya çıkar. ABD dolarının rezerv para statüsü, askeri güçten çok müttefiklerin güvenine dayanır. NATO ve AB ülkeleri, ABD Hazine tahvillerinin en büyük alıcıları arasındadır. Bu ülkelerin tahvil alımlarını durdurması ya da mevcut portföylerini azaltması, ABD’nin borçlanma maliyetlerini dramatik biçimde artırır. Bu noktada mesele “dolar çöker mi” sorusu değil, doların ayrıcalıklı konumunu ne kadar hızlı kaybedeceğidir.

Bazı ekonomistler, doların alternatifsiz olduğunu savunur. Euro’nun siyasi bütünlüğü sınırlıdır, yuan sermaye kontrollerine tabidir, altın ise modern ticaret hacmini taşıyamaz. Bu argüman teknik olarak doğrudur; ancak rezerv para statüsü mutlak değil, görecelidir. Merkez bankalarının rezervlerini kademeli olarak euro, yuan ve altın arasında dağıtmaya başlaması bile dolar üzerinde kalıcı bir baskı yaratır.

Finansal piyasalarda ilk tepki sert olur. Risk algısını ölçen VIX endeksinin kısa sürede 40–60 bandına çıkması şaşırtıcı olmaz. Hisse senetlerinden hızlı çıkışlar, tahvil piyasasında likidite sorunları ve küresel fonların güvenli liman arayışı başlar. Altın ve bazı emtialar değer kazanırken, ABD borsalarında sert satışlar görülür. Bu noktada resesyon beklentisi, kendini gerçekleştiren bir kehanete dönüşebilir.

İç politikada ise ABD, uzun süredir alışık olmadığı bir tabloyla karşılaşır. Denizaşırı askeri üslerin büyük bölümü, ev sahibi ülkelerin lojistik desteğine bağımlıdır. Bu destek kesildiğinde, ABD’nin küresel askeri erişimi kağıt üzerinde güçlü, pratikte sınırlı hale gelir. Bu durum savunma bütçesi, kamu harcamaları ve iç siyasi dengeler üzerinde ciddi baskı yaratır.

Uzun vadede kazananlar meselesi tartışmalıdır. Çin ve Rusya, ABD liderliğindeki düzenin sarsılmasından jeopolitik avantaj elde eder. Ancak bu, yeni bir istikrar anlamına gelmez. Daha parçalı, daha güvensiz ve daha maliyetli bir küresel sistem ortaya çıkar. Avrupa ile Çin arasındaki ekonomik bağlar güçlenebilir, ancak bu ilişki de karşılıklı şüpheyle sınırlı kalır.

Sonuç olarak ABD, Grönland’ın stratejik konumu, Arktik erişimi ve doğal kaynakları üzerinde kontrol sağlayabilir. Ancak bunun bedeli, küresel liderliğinin temelini oluşturan güven unsurunun kaybı olur. Tarihsel olarak büyük güçler, askeri olarak kazandıkları anlarda stratejik olarak kaybetmeye başlar. Bu senaryo da tam olarak bunu işaret eder: kısa vadeli jeopolitik kazanım karşılığında, uzun vadeli sistemik bir çöküş riski.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

08:52:36

Trump’ın Grönland Israrı Stratejik Kaygı mı Diplomatik Sınır Aşımı mı

1917 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Danimarka’dan Virgin Adaları’nı satın almasıyla sonuçlanan süreç, yalnızca bir toprak devri değil, aynı zamanda Kuzey Atlantik’teki güç dengelerini etkileyen stratejik bir mutabakat anlamına geliyordu. Bu anlaşmanın en dikkat çekici unsurlarından biri, Amerika Birleşik Devletleri’nin Grönland üzerindeki Danimarka egemenliğini açık ve bağlayıcı biçimde tanımasıydı. Söz konusu hüküm, dönemin jeopolitik kaygıları ve Arktik bölgenin giderek artan stratejik önemi düşünüldüğünde, uzun vadeli sonuçlar doğuran bir karar olarak öne çıktı…

Anlaşmanın hukuki zemini, 4 Ağustos 1916 tarihinde imzalanan ve her iki ülkenin parlamentoları tarafından onaylanan Danimarka Batı Hint Adaları Antlaşması ile oluşturuldu. Bu metin, Virgin Adaları’nın 25 milyon dolar karşılığında Amerika Birleşik Devletleri’ne devrini düzenlerken, ek bir beyannameyle Grönland meselesine de açıklık getiriyordu. Beyannamede, Amerika Birleşik Devletleri’nin Danimarka’nın Grönland’ın tamamı üzerindeki siyasi ve ekonomik çıkarlarını genişletmesine itiraz etmeyeceği açıkça ifade ediliyordu. Böylece, daha önce net biçimde tanımlanmamış olan egemenlik meselesi iki devlet arasında resmiyet kazanmış oluyordu.

Bu hükmün önemi, Amerika Birleşik Devletleri’nin Grönland üzerindeki tarihsel iddiaları göz önünde bulundurulduğunda daha iyi anlaşılır. 19. yüzyıl ve 20. yüzyıl başlarında, Charles Francis Hall ve Robert Peary gibi Amerikalı kâşiflerin bölgedeki keşif faaliyetleri, Washington’da bazı çevrelerin Grönland’ın belirli kısımları üzerinde tarihsel hak iddia edilebileceği yönünde görüşler geliştirmesine yol açmıştı. Özellikle Robert Peary’nin Kuzey Kutbu’na ulaştığı iddiası ve seferleri, Amerikan kamuoyunda Arktik coğrafyaya yönelik ilgiyi artırmıştı. Ancak bu keşifler, uluslararası hukuk açısından egemenlik tesis etmek için yeterli kabul edilmiyordu.

Danimarka ise 18. yüzyıldan itibaren Grönland’da kurduğu idari yapı, ticaret tekelleri ve misyoner faaliyetleriyle fiili bir egemenlik tesis etmişti. 20. yüzyılın başına gelindiğinde Kopenhag, adanın tamamı üzerinde tek meşru otorite olduğunu uluslararası alanda daha net biçimde kabul ettirme çabasındaydı. Amerika Birleşik Devletleri ile yapılan 1916 tarihli antlaşma, bu hedef açısından son derece kritik bir diplomatik kazanım sağladı. Zira dönemin yükselen gücü olan Amerika Birleşik Devletleri’nin açık tanıması, diğer devletlerin olası itirazlarının da önünü büyük ölçüde kapattı.

Anlaşmanın zamanlaması da tesadüfi değildi. Birinci Dünya Savaşı devam ederken, Amerika Birleşik Devletleri henüz savaşa resmen katılmamış olsa da, Atlantik güvenliği Washington için giderek daha önemli hale gelmişti. Virgin Adaları, Panama Kanalı’na giden deniz yolları üzerinde stratejik bir konuma sahipti ve olası bir Alman yayılmasına karşı korunması gerekiyordu. Danimarka ise tarafsız bir ülke olarak, kolonilerini büyük güçlerin çatışmasından uzak tutmak istiyor, aynı zamanda ekonomik kazanç elde etmeyi hedefliyordu. Bu karşılıklı çıkarlar, anlaşmanın hızla sonuçlanmasını sağladı.

Antlaşma, 17 Ocak 1917’de her iki ülkenin onay belgelerini karşılıklı olarak imzalamasıyla hukuken kesinlik kazandı. Ardından Amerika Birleşik Devletleri, 31 Mart 1917 tarihinde Virgin Adaları’nı resmen devraldı. Aynı yılın nisan ayında Washington’un Birinci Dünya Savaşı’na girmesi, bu adımın stratejik değerini daha da belirgin hale getirdi. Böylece Amerika Birleşik Devletleri, Karayipler’deki askeri ve denizcilik varlığını güçlendirirken, Danimarka da Grönland üzerindeki egemenliğini güçlü bir uluslararası onayla pekiştirmiş oldu.

Uzun vadede bakıldığında, bu anlaşma Grönland’ın statüsünü belirleyen en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir. Daha sonraki yıllarda Norveç’in Doğu Grönland üzerindeki iddiaları ve bu meselenin Uluslararası Daimi Adalet Divanı’na taşınması sürecinde, 1916–1917 mutabakatı Danimarka lehine güçlü bir hukuki dayanak olarak kullanıldı. Dolayısıyla Virgin Adaları’nın satışı, yalnızca Karayipler’e ilişkin bir gelişme değil, Arktik coğrafyanın siyasi geleceğini de şekillendiren bir karar oldu.

Bu yönüyle anlaşma, 20. yüzyıl başında büyük güçlerin toprak, güvenlik ve egemenlik kavramlarını nasıl pragmatik biçimde ele aldıklarının somut bir örneği olarak tarih literatüründeki yerini korumaktadır.

Başkan Trump’ın Grönland Hakkındaki Tutumu Normal mi?

Bu tutumu birkaç katmanda değerlendirmek gerekir; tek başına “normal” ya da “anormal” demek eksik kalır.

Öncelikle Donald Trump’ın Grönland’a yönelik ısrarı, klasik diplomatik dil ve yöntemler açısından alışılmadık bir yaklaşımdır. Egemen bir toprak parçasının satın alınmasını kamuoyu önünde, doğrudan ve pazarlık tonu ağır basan bir söylemle gündeme getirmek, modern uluslararası ilişkilerde pek rastlanan bir durum değildir. Bu yönüyle bakıldığında, alışılmış diplomatik normların dışına çıktığı açıktır.

Bununla birlikte, stratejik akıl açısından konu tamamen irrasyonel değildir. Grönland, askeri, jeopolitik ve ekonomik boyutları olan bir coğrafyadır. Kuzey Atlantik ve Arktik hattında erken uyarı sistemleri, balistik füze savunması ve hava-deniz kontrolü açısından kritik bir konumda yer alır. Soğuk Savaş’tan bu yana Amerika Birleşik Devletleri’nin bölgede askeri varlığı bulunur ve bu varlık hiçbir zaman sembolik olmamıştır.

İkinci boyut, Arktik’teki güç rekabetidir. Rusya ve Çin’in son yıllarda kuzey kutup çevresindeki askeri ve ekonomik faaliyetleri, Washington’da ciddi bir stratejik baskı yaratmıştır. Trump’ın söylemi, bu rekabeti doğrudan ve kaba bir dille ifade etme biçimi olarak okunabilir. Yani talep, bir anda ortaya çıkmış kişisel bir heves değil; uzun süredir var olan stratejik kaygıların sert bir dışavurumudur.

Ancak Trump’ın yaklaşımını “normal” olmaktan uzaklaştıran asıl unsur, yöntemi ve dili olmuştur. Daha önce Amerika Birleşik Devletleri, bu tür hedefleri açık satın alma söylemleri yerine uzun vadeli anlaşmalar, askeri iş birlikleri, ekonomik bağımlılık ve diplomatik baskı mekanizmalarıyla ilerletmiştir. Trump ise bu örtük stratejileri neredeyse emlak pazarlığına benzer bir üslupla kamuoyuna taşıdı. Bu durum, müttefik ilişkilerinde güvensizlik yarattı ve konunun ciddiyetini gölgeledi.

Bir diğer önemli unsur iç politika boyutudur. Trump, dış politika başlıklarını sıklıkla iç kamuoyuna mesaj vermek için kullandı. “Amerika çıkarlarını her şeyin önüne koyan lider” imajını güçlendirmek adına, alışılmadık çıkışlar yapmayı tercih etti. Grönland söylemi de bu bağlamda, rasyonel stratejiden çok siyasi marka oluşturma aracı olarak işlev gördü.

Tarihsel açıdan bakıldığında, Amerika Birleşik Devletleri’nin toprak satın alma fikri tamamen yabancı değildir. Louisiana, Alaska ve Virgin Adaları örnekleri bunun kanıtıdır. Ancak 20. yüzyılın ikinci yarısından sonra uluslararası hukuk, self-determinasyon ve egemenlik kavramları çok daha katı bir çerçeveye oturmuştur. Bu nedenle geçmişte “normal” sayılabilecek bir yöntem, günümüz dünyasında siyasi olarak son derece sorunlu algılanmaktadır.

Özetle, Grönland’ın stratejik değerine dikkat çekilmesi normaldir; hatta kaçınılmazdır. Ancak Donald Trump’ın bunu dile getirme biçimi, zamanlaması ve üslubu, modern diplomasi açısından sıra dışı ve sorunlu kabul edilir. Bu yüzden mesele “akıl dışı” değil, fakat “alışılmış ve kabul görmüş” bir davranış da değildir.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

07:36:31

“Bölge Aslında Daha da Genişledi”

Grönland adasının tamamı, son 20 yılda yılda yaklaşık iki santimetre kuzeybatıya kaydı. Bilim insanları, güçlü bir kuvvetin devasa kara kütlesinin yerini değiştirmesine neden olması üzerine uyarıda bulundu: 'Hareket görüyoruz…'

İklim kaynaklı bu endişe verici hareket, ülkenin boyutunu ve şeklini değiştiriyor. Küresel sıcaklıkların yükselmesi ve aşırı hava koşulları nedeniyle buz erimesi hızlandıkça bu hareket daha belirgin hale geliyor.

Neler oluyor?
Danimarka Teknik Üniversitesi bilim insanları buz erimesi nedeniyle Grönland'ın nasıl kaydığını hassas ölçümlerle belirlediler.

Ülkenin konumunu, ana kaya yüksekliğindeki değişiklikleri ve küçülme ve genişleme modellerini belirlemek için Grönland genelindeki 58 GNSS istasyonundan veri topladılar.

Araştırmacılar, bulgularını Journal of Geophysical Research: Solid Earth dergisinde yayımladılar.

“Son yıllarda eriyen buzlar Grönland'ı dışa doğru itti ve yükselmesine neden oldu, bu nedenle bu dönemde alan aslında daha da genişledi” diye açıkladı çalışmanın baş yazarı Danjal Longfors Berg.

“Aynı zamanda, Grönland'ın son Buzul Çağı ve onun sona ermesiyle ilgili buz kütlelerindeki tarih öncesi değişiklikler nedeniyle yükseldiği ve küçüldüğü ters yönde bir hareket de görüyoruz.”

Grönland'ın kayması neden önemli?
Bu bilimsel keşif, ısınan iklimin Kuzey Kutbu'nu nasıl hızla etkilediğini gösterdiği için yararlıdır. Grönland genel olarak küçülüyor, ancak araştırmacılar, buz erimesinin her yıl artmasıyla bu eğilimin gelecekte değişebileceğini belirtiyor.

Berg, “Kara kütlelerinin hareketlerini anlamak önemlidir” diyor. “Bunlar elbette jeoloji bilimi için ilginçtir. Ancak Grönland'daki sabit referans noktaları bile yavaş yavaş kaymakta olduğundan, bunlar ölçüm ve navigasyon için de çok önemlidir.”

Bu arada, diğer bilim insanları da Grönland'da geri dönüşü olmayan kara kayıplarını ve adanın çevresindeki buz tabakalarının erimesinin yan etkilerini ortaya çıkarmaktadır.

Tüm bu veriler, küresel sıcaklıkların yükselmesinin derin ve kötüleşen etkilerini daha da kanıtlamaktadır.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

08:15:16

Ankete Göre Grönlandlılar Ezici Bir Çoğunlukla ABD'nin Bir Parçası Olmaya Karşı Çıkıyor

Yapılan bir kamuoyu yoklamasına göre Grönlandlıların %85'i Danimarka'ya bağlı yarı özerk bir bölge olan Arktik adalarının ABD'nin bir parçası olmasını istemezken, neredeyse yarısı ABD Başkanı Donald Trump'ın ilgisini bir tehdit olarak gördüklerini söyledi…

Trump bu ayın başlarında Grönland'ın ABD güvenliği için hayati önem taşıdığını ve Danimarka'nın stratejik öneme sahip adanın kontrolünü bırakması gerektiğini söyledi.
Danimarka gazetesi Berlingske ve Grönland gazetesi Sermitsiaq tarafından anketör Verian'a yaptırılan anket, Grönlandlıların sadece %6'sının adalarının ABD'nin bir parçası olmasını desteklediğini, %9'unun ise kararsız olduğunu gösterdi.

Ankete katılanların %45'i Trump'ın Grönland'a olan ilgisini bir tehdit olarak görürken, %43'ü bunu bir fırsat olarak gördüğünü belirtmiş, %13'ü ise kararsız kalmıştır.

Grönland, evrensel sağlık hizmetleri ve ücretsiz eğitim gibi Danimarka ile aynı refah avantajlarının çoğuna sahiptir.

Ankete katılanların sadece %8'i Danimarka vatandaşlıklarını Amerikan vatandaşlığına çevirmek istediklerini söylerken, %55'i Danimarka vatandaşı olmayı tercih edeceklerini, %37'si ise kararsız olduklarını belirtti.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen Salı günü Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Almanya Başbakanı Olaf Scholz ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile yaptığı görüşmelerin ardından uluslararası sınırlara saygının korunması ilkesine tam destek verdiğini söyledi.

“Anketin, birçok Grönlandlının Danimarka ile yakın işbirliğinin devam etmesini istediğinin bir ifadesi olmasından memnuniyet duyuyorum. Muhtemelen bugün bildiğimizden farklı bir biçimde, çünkü her şey zamanla değişir,” dedi ankete cevaben Berlingske'ye.

Danimarka Pazartesi günü yaptığı açıklamada Kuzey Kutbu'ndaki askeri varlığını arttırmak için 14.6 milyar kron (2.04 milyar dolar) harcayacağını söyledi.

Meksika'dan daha büyük bir kara parçasına ve 57,000 nüfusa sahip olan Grönland'a 2009 yılında, referandum yoluyla Danimarka'dan bağımsızlığını ilan etme hakkı da dahil olmak üzere geniş bir özerklik verildi.

Bağımsızlık için bastıran Grönland Başbakanı Mute Egede defalarca adanın satılık olmadığını ve geleceklerine karar vermenin kendi halkına bağlı olduğunu söyledi.

ABD ordusu, Avrupa'dan Kuzey Amerika'ya giden en kısa rotanın ada üzerinden geçmesi nedeniyle balistik füze erken uyarı sistemi için stratejik bir konum olan Grönland'ın kuzeybatısındaki Pituffik Uzay Üssü'nde daimi bir varlığa sahip.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

16:05:52

Trump Jr. Grönland'a Hoş Geldiniz?

Pipaluk Lynge, Grönlandlı bir milletvekili ve parlamentonun dış ilişkiler ve güvenlik politikası komitesi başkanı, Donald Trump Jr.'ın (Başkan seçilen Donald Trump'ın oğlu) Grönland ziyaretinin gösterildiği kadar sıcak karşılanmadığını açıkladı. Lynge'ye göre, bazı Grönland sakinleri Trump Jr.'ı orta parmak göstererek karşıladı ve Facebook'ta bazı kişiler “Yankee evine dön” yazdı…

Ayrıca ziyaretin önceden planlanmış bir gösteri olduğunu ve gazetecilerin Trump Jr. ile röportaj yapmalarına izin verilmediğini belirtti. Lynge, MAGA şapkalarının Grönlandlılara dağıtılmasını eleştirerek ziyaretin, Grönlandlıların ABD'ye katılmayı desteklediği izlenimini yaratmak için düzenlendiğini söyledi.

Bu eleştirilere yanıt olarak, Trump Jr.'ın bir sözcüsü ziyaretin bir gösteri olmadığını iddia ederek eleştirileri “saçma” olarak nitelendirdi. Tartışmalara rağmen, Trump Jr., kendisi ve Charlie Kirk'ün Nuuk sokaklarında MAGA şapkaları takan birçok kişi tarafından karşılandığını belirterek bazı Grönlandlıların ziyareti desteklediğini öne sürdü.

Grönland Başbakanı Múte Bourup Egede, Grönland’ın odak noktasının bağımsızlık olduğunu ve ABD'nin bir parçası olmak gibi bir niyetleri olmadığını vurguladı. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise Grönland’ın satılık olmadığını ve Grönlandlıların saygı duyulması gereken bir halk olduğunu yineledi.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

20:57:26

Grönland'ın Buz Tabakası, Bilim İnsanlarının Önceki Tahminlerinden Daha Hızlı Eriyor

Nature dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, Grönland'ın buz kaybının önceki raporlardan %20 daha fazla olduğuna inanılmaktadır. Araştırmacılar, uydu görüntülerini kullanarak Grönland buz tabakasının 1985'ten bu yana yaklaşık 5.091 kilometrekare buz kaybettiğini tespit etti…

Daha önceki tahminlerin buz tabakalarının kenarlarındaki erimeyi ölçmediğini, buzağılama olarak adlandırılan buzun bir buzulun ucundan kopmasını takip etmediğini belirttiler.

Grönland'ın buz tabakasının yılda yaklaşık 193 kilometrekare buz kaybettiği belirlendi. Çalışmanın eş yazarlarından Chad Greene ve ekibi, bu kaybın kapsamını artıran bir “buzullaşma” terimi tanımladılar.

Araştırmacılar, 236.328 buzul uç pozisyonu gözleminin birleştirilerek aylık buz erimesinin takip edildiğini belirttiler. Ölçümler, 1985 ve 2022 yılları arasında Grönland'daki neredeyse tüm buzulların bir miktar kayıp yaşadığını gösterdi.

Bilim insanları, buzulların mevsimsel değişkenliğinin uzun vadeli buz kaybının bir göstergesi olabileceğini belirledi. Yaz ve kış aylarında buzun erimesinde önemli farklılıklar olduğunu ve yaz aylarında okyanus ısınmasının ve eriyen su akışının buz erime oranlarını artırdığını tespit ettiler. Kış aylarında ise deniz buzu ve buzdağlarının erimesinin buzul erime hızını değiştirebileceği belirlendi.

Araştırmacılar, bu geri çekilmenin deniz seviyesinin yükselmesine doğrudan önemli bir katkıda bulunmadığını, çünkü ölçülen buzul kenarlarının çoğunun zaten su altında olduğunu belirttiler. Ancak bu kaybın, okyanus dolaşım düzeni ve gezegendeki ısı enerjisinin dağılımı üzerinde etkisi olabileceği vurgulandı.

Grönland buz tabakası, küresel sıcaklıklardaki artışla birlikte daha hızlı eriyor. Daha sıcak havaya ve okyanus suyuna sahip olmak, buzulların ve buz tabakalarının erimesini hızlandırıyor. Grönland buz tabakası, deniz seviyesinin yükselmesine önemli bir katkıda bulunmaktadır, bu da iklim değişikliği ile mücadelede önemli bir konu olarak öne çıkmaktadır.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

19:50:00

2 milyon yıl öncesine ait DNA şimdiye kadar bulunan en eski DNA…

Eski tortulardaki mineral parçacıklarına bağlı DNA, Grönland’ın kuzeyinde bir zamanlar yabani tavşanların, ren geyiklerinin ve hatta mastodonların yaşadığı ladin ormanlarının bulunduğunu ortaya koyuyor. Grönland’daki tortulardan elde edilen 2 milyon yıl öncesine ait DNA, bugüne kadar bulunan en eski korunmuş DNA olup, 2021’de belirlenen 1 milyon yıllık bir önceki ölçütü geride bıraktı…

Cambridge Üniversitesi‘nden Eske Willerslev, “DNA’nın yaşı, daha önce elde edilenlere kıyasla yaklaşık iki kat daha eski” diyor.

Bir dizi farklı organizmadan gelen DNA, Willerslev ve meslektaşlarının 2 milyon yıl önce, iklimin bugünkünden daha sıcak olduğu bir dönemde kuzey Grönland’da var olan ekosistemi yeniden inşa etmelerini sağlıyor. Bugün Kuzey Kutbu çölü olan ve çok az organizmanın yaşadığı bölge, o zamanlar yabani tavşanların, ren geyiklerinin ve hatta belki de bir zamanlar Kuzey Amerika’da yaşayan fil benzeri hayvanlar olan mastodonların yaşadığı bir ormandı.

Bu bulgu, daha önce şüphelenilenden çok daha eski zaman dilimlerine ait DNA’ların ortaya çıkarılmasının mümkün olabileceğini gösteriyor. Willerslev, “Kuzeyde – Arktik -, zamanda iki kat daha geriye gidebileceğimiz ortaya çıkarsa şaşırmam” diyor.

Willerslev ve ekibi, toplam kalınlığı 90 metreden fazla olan bir dizi kum, silt ve çamur tabakasından oluşan Kap København Formasyonu‘ndan antik DNA elde etti. Bu tabakalar 2 milyon yıl önce oluşmuş.

DNA fosilleşmiş organizmalardan gelmiyordu, bunun yerine tortu katmanlarındaki mineral parçacıklara bağlıydı. Danimarka’daki Kopenhag Üniversitesi‘nden ekip üyesi Karina Sand, bu durumun DNA’nın korunmasına yardımcı olduğunu, çünkü enzimlerin DNA’yı parçalamak için ona ulaşamadığını söylüyor.

Bu çevresel DNA, bölgede yaşayan tüm organizma çeşitlerinden geliyordu. Ekip 102 cins bitki tespit etti. Dryas ve Vaccinium çalıları gibi bazıları bugün hâlâ kuzey Grönland’da yetişiyor. Ancak ladin (Picea) ağaçları, alıç (Crataegus) ve Populus çiçekleri gibi diğerleri artık orada yaşamıyor. Willerslev, “Burası aslında bir orman” diyor.

Willerslev, muhtemelen biyokütlenin her zaman bitkilerden daha azını oluşturdukları için daha az hayvan türü tespit edildiğini söylüyor. Yine de DNA’da kutup tavşanı (Lepus arcticus), lemming ve misk sıçanı ile ilgili kemirgenler, kazlar ve ren geyikleri bulundu.

Ayrıca, ekibin geçici olarak mamut değil mastodon olarak tanımladığı, soyu tükenmiş bir fil akrabasına ait DNA da bulundu. Mastodonlar birkaç milyon yıl boyunca Amerika’da yaşamış, ancak daha önce Grönland’da bulunmamıştı. Mastodonların Grönland’a nasıl gitmiş olabileceği bilinmiyor, ancak deniz buzunu aşmış olabilirler.

Araştırmada yer almayan İtalya’daki Roma Sapienza Üniversitesi‘nden Laura Parducci, serbest yüzen DNA’nın soğuk koşullarda mineral parçacıklarına bağlanarak bu kadar uzun süre hayatta kalabiliyorsa, bunun gerçekten antik DNA’nın bulunabileceğini gösterdiğini söylüyor.

Kap København Formasyonu, 2,58 milyon yıl önce başlayan ve 11.700 yıl önce sona eren Pleistosen Çağının başlarında var olmuştur. Pleistosen’in başlangıcında, kuzey kutbu milyonlarca yıl sonra ilk kez kalıcı buzla kaplandı ve o zamandan beri donmuş halde kaldı. Dahası, Kuzey Kutbu Pleistosen’den önce de soğuktu, bu nedenle daha da eski olan ve içinde DNA korunmuş olan bazı donmuş topraklar olabilir.

Ancak Antarktika çok daha önce, yaklaşık 35 milyon yıl önce dondu, diyor Parducci. “Yani potansiyel olarak orada zaman içinde çok daha derinlere inebilirsiniz.” Ancak, çalışmanın yazarlarından Kopenhag Üniversitesi‘nden Kurt Kjaer, Antarktika’nın çok uzun süredir kutup çölü olması nedeniyle “bitki ve hayvan çeşitliliğinin çok daha az olacağını” söylüyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…