13:06:55

Bilimden Nasibini Almamış Kelle-Paçacıların 'Sıvı' Diye Adlandırdıkları Aşının Kısa Hikayesi

Literatürü takip etmeyenlere dip not: “Moderna, mRNA aşısı olarak grip aşısını zaten 2 yıl öncesinden – Covid-19 aşısından önce – test etmişti.” Hızlı gelişme sürecini mRNA aşılarını itibarsızlaştırma amacıyla kullananlar, aslında bilimin sığ kesiminde kalanlar, komplo teorilerinden beslenenler, bazı popülist siyasetçiler ve şifacılardan oluşuyordu…

Bu, Nobel Ödüllü bilim insanları Katalin Karikó ve Drew Weissmanın nasıl mRNA aşılarının öncüsü olduklarının, ilk COVID aşılarının geliştirilmesine nasıl yardımcı olduklarının ve tıbbın geleceğini nasıl değiştirdiklerinin hikâyesidir.

Katalin Karikó, PhD ve Drew Weissman, MD, PhD yıllarca Penn Medicine laboratuvarlarında mRNA'yı bu kadar iltihaplı yapan şeyin ne olduğunu anlamaya çalıştılar. Deney üstüne deney yaptılar, verileri incelediler ve sonuçlara göre yaklaşımlarını geliştirdiler. Daha sonra 2005 yılında aradıkları çözümü keşfettiler: mRNA'yı belirli bir lipid içinde kapsülleyerek iltihaplanmayı önledi ve kırılgan mRNA'nın müdahale olmadan çalışmasına izin verdi.

COVID-19 salgını patlak verdiğinde, Karikó ve Weissman'ın mRNA teknolojisi ana akım haline geldi ve iki COVID aşısının temelini oluşturdu. COVID aşılarının kritik keşfi ve başarısı, HIV, herpes, orak hücre anemisi, grip, yer fıstığı alerjileri ve hatta kanser gibi durumlar için aşıların geliştirilmesine yol açan bir mRNA aşı araştırması telaşını başlattı.

Karikó ve Weissman, keşifleriyle Lasker-DeBakey Klinik Tıbbi Araştırma Ödülü, Çığır Açan Ödül ve Albany Tıp Merkezi Tıp ve Biyomedikal Araştırma Ödülü dahil olmak üzere dünyanın en prestijli ödüllerini aldılar.

Konuyu daha geniş ele alan 'mRNA Tarihine Tanıklık Etmek' isimli yazıyı okuyabilirsiniz.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

Katalin Karikó 1990’ları çalışmalarına destek taleplerinin reddedilmelerini içinde biriktirmekle geçirdi. Hastalıklarla savaşmak için mRNA’nın gücünden yararlanmaya hedeflenen çalışması, hükûmet hibeleri, kurumsal fonlar ve hatta kendi meslektaşlarından destek almakta çok fazla zorlandı.

Kağıt üzerinde her şey mantıklıydı. Doğal dünyada, vücut kendini canlı ve sağlıklı tutmak için milyonlarca minik proteine ​​ihtiyaç duyar ve hücrelere hangi proteinleri yapacaklarını söylemek için mRNA’yı kullanır. Kendi mRNA’nızı tasarlayabilseydiniz, teorik olarak, bu süreci ele geçirebilir ve arzu ettiğiniz herhangi bir proteini yaratabilirsiniz – enfeksiyona karşı aşılanacak antikorlar, nadir görülen bir hastalığı tersine çevirecek enzimler veya hasarlı kalp dokusunu onarmak için büyüme ajanları gibi.

1990 yılında, Wisconsin Üniversitesi‘ndeki araştırmacılar, farelerde bunun çalışmasını sağlamayı başarmışlardı. Kariko daha ileri gitmek istiyordu.

Biliyordu ki sorun, sentetik RNA’nın vücudun doğal savunmalarına karşı herkesin bildiği gibi savunmasız olmasıydı, yani hedef hücrelerine ulaşmadan önce muhtemelen yok edilecekti. Daha da kötüsü, ortaya çıkan biyolojik tahribat, tedaviyi bazı hastalar için bir sağlık riski haline getirebilecek bir bağışıklık tepkisini harekete geçirebilirdi.

Bu gerçek bir engeldi ancak Karikó bunun üstesinden gelebileceğine inanıyordu. Çok az insan onun bu konudaki inancını paylaştı.

Karikó, fon bulma çabalarına atıfta bulunarak, “Her gece: hibe, hibe, hibe diye çalışıyordum” dedi. “Ve talep her zaman şu şekilde geri dönüyordu: hayır, hayır, hayır.”

Karikó, Pennsylvania Üniversitesi‘ndeki fakültede altı yıl çalıştıktan sonra 1995’e gelindiğinde maaşında ve rütbesinde bir indirim yapıldı. Tam da profesörlük yolunda ilerliyordu, ancak mRNA üzerindeki çalışmalarını desteklemek için para gelmediğinden patronlarına baskı yapmasının bir anlamı da yoktu.

Ve bilim akademisine geri döndü.

Karikó, “Genellikle, bu noktada insanlar veda edip çekip gidiyorlar bu çok korkunç” diyor.

Maaş indirimi için uygun bir zaman yoktur, ancak 1995 zaten alışılmadık derecede yeterince zordu. Karikó yakın zamanda bir kanser sıkıntısı yaşamış bunun korkusuna kapılmıştı. Bir yandan da kocası Macaristan’da vize sorununu çözmek için ülkesinde sıkışıp kalmıştı. Sayısız saatlerini adadığı işi de şimdi parmaklarının arasından adeta kayıp gidiyordu.

Karikó, “Başka bir yere gitmeyi ya da başka bir şey yapmayı düşündüm” dedi. “Yeterince iyi olmadığımı, yeterince akıllı olmadığımı da düşündüm. Hayal etmeye çalıştım: Her şey burada ve benim daha iyi deneyler yapmam gerekiyor.”

On yıllık deneme yanılmadan sonra, Karikó ve Penn‘deki uzun süredir birlikte çalıştığı – Tıp diplomasına sahip ve Boston Üniversitesi‘nden doktoralı bir immünolog olan Drew Weissman – mRNA’nın Aşil topuğu için bir çare keşfetti – ile birlikte zamanla bu daha iyi deneyler bir araya gelmiş oldu.

Karikó‘nun birçok hibe reddinin sebebine işaret ettiği gibi, işin tökezleyen bölümü, sentetik mRNA enjekte etmenin tipik olarak bu can sıkıcı bağışıklık tepkisine yol açmasıydı; vücut kimyasal bir davetsiz misafir olarak algılıyor ve savaşa giriyordu Karikó ve Weissman‘ın keşfettiği çözüm, adeta otomobilin bir lastiğini değiştirmenin biyolojik eşdeğeriydi.

Her mRNA dizisi, nükleosit adı verilen dört moleküler yapı taşından oluşur. Ama değiştirilmiş, sentetik biçimdeki bu yapı taşlarından biri, tıpkı bir arabadaki yanlış hizalanmış bir tekerlek gibi, bağışıklık sistemine sinyal göndererek her şeyi alt üst ediyordu. Böylece Karikó ve Weissman, vücudun savunmasını uyarmadan hücrelere gizlice girebilen hibrit bir mRNA yaratarak, onu hafifçe değiştirilmiş bir versiyona dönüştürdüler.

Penn‘de tıp alanında yardımcı doçent ve sık sık birlikte çalışan Norbert Pardi, “Bu önemli bir keşifti” dedi. “Karikó ve Weissman, modifiye nükleositleri mRNA’ya dahil edildiğinde bir taşla iki kuş vurabileceğini anladılar.”

Weissman, 2005’te başlayan bir dizi bilimsel makalede açıklanan bu keşif, ilk başta büyük ölçüde radarın altından görünmeden uçtu, dedi, ancak teknolojinin zayıf yıllarında inancını koruyan mRNA araştırmacılarına kurtuluş sundu. Ve bu, gelecek aşı yarışı için adeta başlangıç ​​tabancasıydı.

Karikó ve Weissman‘ın çalışmaları bazıları tarafından fark edilmemesine rağmen, daha sonra Moderna ve Pfizer‘in gelecekteki ortağı BioNTech‘in kurulmasına yardımcı olacak biri Amerika Birleşik Devletleri’nde, diğeri Amerika dışında olmak üzere iki kilit bilim insanının dikkatini çekti.

Torontolu olan Derrick Rossi, ilk makaleyi okuduğunda 2005 yılında Stanford Üniversitesi‘nde kök hücre biyolojisi alanında 39 yaşında bir doktora sonrası araştırmacıydı. Makaleyi okuduktan sonra bunu sadece çığır açıcı olarak tanımakla kalmadı, şimdi Karikó ve Weissman‘ın kimyada Nobel Ödülü‘nü hak ettiğini söylüyor.

“Biri bana bir gün kime oy vereceğimi sorarsa, onları öne ve merkeze koyarım” dedi. “Bu temel keşif, dünyaya yardım eden ilaçlara girecek.”

Ancak Derrick Rossi, 2007’de Harvard Tıp Okulu‘nda kendi laboratuvarını işleten yeni bir yardımcı doçent olarak bulgularının üzerine inşa etmeye başladığında aklında aşı konusu hiç yoktu.

Modifiye edilmiş haberci RNA’nın, araştırmacıların umutsuzca istediği başka bir şeyi elde etmenin anahtarı olup olmadığını merak etti: yeni bir embriyonik kök hücre kaynağı.

Biyolojik simyanın bir başarısıyla, embriyonik kök hücreler vücuttaki herhangi bir hücre tipine dönüşebilir. Bu onlara Parkinson hastalığından omurilik yaralanmalarına kadar baş döndürücü bir dizi durumu tedavi etme potansiyeli veriyor.

Ancak bu hücreleri araştırma için kullanmak etik bir ateş fırtınası yaratmıştı çünkü atılan embriyolardan toplanıyorlardı.

Rossi, bu tartışmadan kaçınabileceğini düşünerek araştırmaya başladı. Erişkin hücreleri embriyonik kök hücreler gibi davranacak şekilde yeniden programlamak için değiştirilmiş haberci molekülleri kullanmayı düşündü.

Bu fikri araştırması için laboratuvarında doktora sonrası bir çalışma arkadaşı istedi. 2009’da, bir yıldan fazla bir çalışmadan sonra, postdoc Rossi‘yi bir mikroskoba yönlendirdi. Rossi mercekten baktı ve olağanüstü bir şey gördü: elde etmeyi umduğu hücrelerle dolu bir tabak!

Rossi, Harvard Tıp Okulu‘nda bir başka profesör ve biyoteknoloji girişimcisi olan meslektaşı Timothy Springer‘ı büyük bir heyecanla gelişme hakkında bilgilendirdi. Ticari potansiyeli fark eden Springer, Massachusetts Institute of Technology‘de biyomedikal mühendisliği profesörü ve üretken mucit olan Robert Langer ile hemen temasa geçti.

2010 yılında bir Mayıs öğleden sonra Rossi ve Springer, Langer‘i Cambridge’deki laboratuvarında ziyaret ettiler. İki saatlik toplantıda ve onu takip eden günlerde yaşananlar bir efsane haline geldi ve daha sonraki süreçlerde yaşananlar ise egoları zedeleyen bir tartışmaya dönüştü.

Langer, biyoteknolojide yükselen bir figür ve ilaç dağıtım teknolojisinde uzmandı. En az 400 ilaç ve tıbbi cihaz şirketi patentlerini lisanslamıştı. Ofisinin duvarlarında, mühendisler için Nobel Ödülü’nün eşdeğeri olarak kabul edilen Charles Stark Draper Ödülü de dahil olmak üzere 250 büyük ödülünün çoğunu sergileniyordu.

Langer, Rossi‘nin modifiye mRNA kullanımını tarif etmesini dinlerken, genç profesörün kök hücre yaratmanın yeni bir yolundan çok daha büyük bir şey keşfettiğini fark etti. Langer, mRNA’yı protein üretmek üzere hücrelere kayabilmesi için gizlemenin şaşırtıcı sayıda uygulamaya sahip olabileceğini ve hatta milyonlarca hayat kurtarabileceğini düşündü.

Langer, Rossi‘ye kök hücrelere atıfta bulunarak “Bence bundan çok daha iyisini yapabilirsin” dedi. “Yeni ilaçlar, yeni aşılar – her şeyi yapabilirsin.”

Langer, karısının yanına döndüğünde heyecanını güçlükle bastırabiliyordu.

Henüz ortada bir şirket olmamasına rağmen, “Bu, tarihteki en başarılı şirket olabilir” dediğini hatırlıyor.

Üç gün sonra Rossi, Flagship Ventures‘ın liderlerine bir sunum daha yaptı. Havalı bir girişimci olan Noubar Afeyan tarafından kurulan ve yönetilen Cambridge risk sermayesi şirketi, düzinelerce biyoteknoloji girişimi yaratmıştı. Afeyan, Nature‘daki 2015 tarihli bir makalesinde, Rossi‘nin bahsettiği yeniliğinin “anında merak uyandırdığını” söyleyerek Langer ile aynı coşkulu tepkiyi verdi.

Birkaç ay içinde, Rossi, Langer, Afeyan ve Harvard‘daki başka bir doktor-araştırmacı, modifiye ve RNA’yı birleştiren yeni bir kelime olan Moderna firmasını kurdu.

Rossi, Springer‘in para sözü veren ilk yatırımcı olduğunu söyledi. 2012 Moderna haber bülteninde Afeyan, firmanın “vaadinin 30 yıl önceki en eski biyoteknoloji şirketlerininkiyle rekabet ettiğini ve ilaç cephaneliğine tamamen yeni bir ilaç kategorisi eklediğini” söyledi.

Ancak Moderna, kurucuların her birine yüz milyonlarca dolar kazandırmış olsa da – şirket tek bir ürün üretmeden önce bile – Rossi‘nin hesabında ise sadece acı vardı. Ekim ayında Globe ile yaptığı röportajlarda, Langer ve Afeyan‘ı, onlar işaret edene kadar keşfinin tüm potansiyelini anlamadığına dair küçümseyici bir efsane yaydıklarını söyleyerek ikiliyi suçladı.

Moderna ile olan ilişkisini 2014’te sonlandıran Rossi, “Bu tam bir saçmalık” dedi. “Onlar adına utanıyorum. Gerçeği bilen herkes sadece başını sallıyor.”

Rossi, Flagship‘e yaptığı sunumda kullandığı slayt destelerinin, keşfinin yeni ilaçlara yol açabileceğini kaydetmişti. Rossi, “Noubar’ın Flagship’i büyük bir şirkete dönüştürmek için kullandığı şey buydu ve bunun tamamen kendi fikri olduğunu söylüyor” dedi.

Moderna‘nın başkanı Afeyan, yakın zamanda Rossi‘ye Penn bilim insanlarının çalışmalarını ilerletme konusunda itibar etti. Ancak bunun yalnızca Afeyan ve Langer‘ı “’Vücutta istediğiniz her şeyi yapmanıza yardımcı olacak bir kod molekülü düşünebilir misiniz?’” sorusunu sormaya teşvik ettiğini söyledi.

Langer ise Rossi‘nin “önemli bir bulgu elde ettiğini” ancak neredeyse tamamen “kök hücre konusuna” odaklandığını söylüyordu.

Moderna‘nın doğuşunu takip eden çekişmeye rağmen, diğer bilim insanları da haberci RNA’yı potansiyel olarak devrimci olarak gördüler.

Bu sırada Almanya’nın Mainz kentinde, Ren Nehri’nin sol yakasında yaşayan evli bir çift araştırmacı ve ekibi tarafından yeni bir şirket kuruluyordu.

Türkiye doğumlu olan Uğur Şahin, babasının Köln’deki bir Ford fabrikasında iş bulmasının ardından Almanya’ya taşınmıştı. Eşi Özlem Türeci, çocukken, cerrah olan babasını bir Katolik hastanesindeki nöbetlerinde onu izleyerek büyümüştü. O ve Şahin, 1990 yılında Saarland’da bir hastanede çalışırken tanıştılar.

Çift, kanserle savaşmak için bağışıklık sistemini kullanan ve son yıllarda tıpta en heyecan verici yeniliklerden biri haline gelen immünoterapi ile uzun süredir ilgileniyordu. Özellikle, bağışıklık sistemine kanser hücrelerini ortadan kaldırmayı öğreten kişiselleştirilmiş aşılar yaratma olasılığı onları cesaretlendirmişti.

Her ikisi de kendilerini her şeyden önce bilim insanı olarak görüyor. Ama aynı zamanda müthiş girişimciler. Çift, başka bir biyoteknolojiyi firmasını kurduktan sonra, o firmaya, Thomas and Andreas Strungmann‘a yatırım yapan ikiz kardeşleri mRNA’ya dayanan kanser aşıları geliştirecek yeni bir şirket kurmaya ikna etti.

Bu, Biopharmaceutical New Technologies‘den türetilen harmanlanmış bir isim olan BioNTech oldu. ABD merkezi Cambridge’dedir. Uğur Şahin CEO, Özlem Türeci ise baş sağlık görevlisidir.

Mainz Üniversitesi Tıp Merkezi‘nde profesör olan Uğur Şahin, “Mesajcı RNA’da liderlerden biriyiz, ancak kendimizi bir haberci RNA şirketi olarak görmüyoruz” dedi. “Kendimizi bir immünoterapi şirketi olarak görüyoruz.”

BioNTech lisanslı teknolojisi de, Moderna‘da yaşandığı gibi, çalışmaları uzun süre göz ardı edilen Pennsylvania’da yaşayan Macar bilim insanı Karikó ve işbirlikçisi Weissman tarafından geliştirilmişti. Aslında Biopharmaceutical New Technologies, 2013 yılında mRNA çalışmalarını denetlemeye yardımcı olması için Karikó‘yu kıdemli başkan yardımcısı olarak çoktan işe almıştı.

Aslına bakılırsa ilk yıllarında, iki biyoteknoloji şirketi birbirinden çok farklı şekillerde çalıştı.

2011 yılında Moderna, biyoteknoloji işine yaklaşımını kişiselleştirecek bir CEO’yu işe aldı.

Stéphane Bancel, yaşam bilimlerinde yükselen bir yıldızdı, Harvard MBA derecesine sahip bir kimya mühendisiydi ve bilim insanından daha çok bir iş insanı olarak tanınıyordu. Sadece 34 yaşında, 2007’de Fransız teşhis firması BioMérieux‘nün CEO’su oldu, ancak dört yıl sonra Afeyan tarafından Moderna‘ya transfer edildi.

Moderna, bilimini insanlarda test etmesine henüz yıllar olmasına rağmen, 2012 yılında risk sermayedarlarından 40 milyon dolar topladığını duyurarak bir sıçrama yaptı. Dört ay sonra, İngiliz ilaç devi AstraZeneca, Moderna‘ya henüz var olmayan düzinelerce mRNA ilacının hakları için şaşırtıcı bir şekilde 240 milyon dolar ödemeyi kabul etti.

Biyoteknoloji adına hiçbir bilimsel yayın yoktu ve henüz kamuya açık bir veri parçası dahi paylaşmamıştı. Yine de yatırımcıları ve çok uluslu ilaç üreticilerini bilimsel bulgularının ve uzmanlığının dünyayı değiştirmeye mahkum olduğuna bir şekilde ikna etti. Bancel‘in liderliğinde Moderna, önümüzdeki beş yıl içinde 1 milyar dolardan fazla yatırım ve ortaklık fonu toplayacaktı.

Moderna‘nın vaadi – ve 2018’de halka açılmadan önce topladığı 2 milyar dolardan fazla – defalarca güvenli bir şekilde dozlanabilecek bir mRNA ilaçları filosu oluşturmaya bağlıydı. Ancak perde arkasında şirketin bilim insanları tanıdık bir sorunla karşılaşıyorlardı. Hayvan çalışmalarında, önde gelen mRNA tedavisinin ideal dozu, tehlikeli bağışıklık reaksiyonlarını tetikliyordu – Karikó‘nun bazı koşullar altında büyük bir geçici çözüm geliştirdiği türden – ancak bu arada daha düşük bir dozun herhangi bir fayda gösteremeyecek kadar zayıf olduğu da kanıtlanmıştı.

Bu arada BioNTech çoğu zaman anti-Moderna gibi davrandı ve çok daha az dikkat çekti.

Uğur Şahin, bunun kısmen tasarım gereği olduğunu söyledi. İlk beş yıl boyunca firma, Şahin‘in “denizaltı modu” dediği, hiçbir haber bülteni yayımlamadan ve çoğu üniversite laboratuvarından kaynaklanan bilimsel araştırmalara odaklanarak çalıştı. Moderna‘nın aksine, firma sadece son sekiz yılda yaklaşık 150 bilimsel makaleyi içeren araştırmasını en başından beri yayımladı.

2013 yılında firma, kanser tedavisini dönüştürme konusundaki hedeflerini açıklamaya başladı ve kısa süre sonra büyük ilaç üreticileriyle sekiz ortaklık serisini duyurdu. BioNTech, çeşitli hastalıklar için klinik deneylerde 13 bileşiğe sahiptir, ancak Moderna gibi, henüz bir ürünü – Covid-19 aşısı dışında – onaylanmamıştır.

BioNTech geçen Ekim ayında halka açıldığında 150 milyon dolar topladı ve 3.4 milyar dolarlık bir piyasa değeriyle kapandı – 2018’de halka açıldığında Moderna’nın yarısından daha az bir rakamdı.

CEO rolüne rağmen Şahin, büyük ölçüde akademisyen havasını korudu. Hâlâ üniversite e-posta adresini kullanıyor ve ehliyeti olmadığı için evinden ofise 20 yaşında bir dağ bisikletine binerek gidiyordu.

Sonra, geçen yılın sonlarında dünya birdenbire değişti.

30 Aralık gece yarısından kısa bir süre önce, Massachusetts merkezli kâr amacı gütmeyen Uluslararası Enfeksiyon Hastalıkları Derneği, çevrimiçi olarak endişe verici bir rapor yayımladı. Orta Çin’deki 11 milyondan fazla insanın yaşadığı Wuhan’da bir dizi insana “açıklanamayan zatürree” teşhisi kondu.

Çinli araştırmacılar kısa süre sonra hastanede yatan 41 hastayı teşhis etti. Çoğu, Wuhan Güney Çin Deniz Ürünleri Pazarını ziyaret etmişti. Satıcılar, kalabalık tezgahlarda bambu farelerinden devekuşlarına kadar canlı vahşi hayvanlar satıyorlardı. Bu, virüsün bir hayvandan, muhtemelen bir yarasadan insanlara sıçramış olabileceği endişelerini artırdı.

Çinli bilim insanları virüsü hastalardan izole ettikten sonra 10 Ocak’ta genetik dizisini çevrimiçi yayımladılar. Haberci RNA ile çalışan şirketler bir aşı oluşturmak için virüsün kendisine ihtiyaç duymadıklarından, sadece bilim insanlarına hangi kimyasalları hangi sırayla bir araya getireceklerini söyleyen bir bilgisayar, Moderna, BioNTech ve diğer şirketlerdeki araştırmacılar için hemen çalışmaya başladı.

Bir salgın belirmişti ve bahsedilen şirketlerin aşılara odaklanması bundan daha tesadüfi olamazdı.

Moderna ve BioNTech, bir koronavirüs bağışıklık tepkisini uyarmak için hücrelere yerleştirilebilecek küçük bir genetik kod parçası tasarladı. İki aşı, kimyasal yapıları, maddelerin nasıl yapıldığı ve mRNA’yı hücrelere nasıl ilettikleri bakımından farklılık gösterir. Her iki aşı da birkaç hafta arayla iki doz gerektiriyor.

Biyoteknolojiler, bir bağışıklık tepkisi üretmek için inaktive edilmiş bir virüsü kullanmanın geleneksel ve daha fazla zaman alıcı yöntemi de dahil olmak üzere, çeşitli aşı yapım yaklaşımları kullanan düzinelerce başka gruba karşı rekabet ediyorlardı.

Moderna özellikle o an için iyi bir konumdaydı.

Genetik kodun yayımlanmasından kırk iki gün sonra Moderna‘nın CEO’su Bancel, 24 Şubat’ta cep telefonundan bir e-posta yayımladı ve gülümsedi. Soğutmalı bir kamyonun içine yerleştirilmiş ve Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü‘ne giden bir kutunun fotoğrafını görülüyordu e-postada. Kutuda, her biri deneysel aşı içeren birkaç yüz şişe vardı.

Moderna, klinik deneyler için potansiyel bir aşı sunan ilk ilaç üreticisiydi. Kısa süre sonra aşısı, küçük bir erken aşama denemesinde insanlar üzerinde test edilen ilk aşı oldu. Ve 28 Temmuz’da, firmanın basın haberlerine yansıyan geç aşamadaki bir denemede insan üstünde ilk olarak test edilmeye başlandı.

Moderna‘nın son aşamadaki denemesinde aşı olan ilk gönüllü, CNN‘deki bir televizyon sunucusuydu ve bu, rakip aşı üreticilerinin kaşlarını çatmasına neden olmuştu.

Bu başarıların yanı sıra, Moderna defalarca başka tartışmalara yol açacaktı.

18 Mayıs’ta Moderna, “olumlu geçici klinik veriler” lehinde bir basın açıklaması yayımladı. Firma, aşısının erken aşamadaki ilk sekiz gönüllüde küçük bir örnekte nötralize edici antikorlar ürettiğini söyledi.

Ancak Moderna herhangi bir yedek veri sağlamadı ve sonuçların ne kadar cesaret verici olduğunu değerlendirmeyi zorlaştırdı. Bununla birlikte, Moderna‘nın hisse fiyatı o gün anında %20 arttı.

Bazı üst düzey Moderna yöneticileri, Bancel ve firmanın baş sağlık görevlisi Tal Zaks da dahil olmak üzere milyonlarca değerinde hisse sattıkları için eleştiri aldılar.

Buna ek olarak, bazı eleştirmenler hükûmetin Moderna‘ya aşı geliştirme maliyetlerini finanse ederek ve tümü 2.48 milyar dolara en az 100 milyon doz satın alma sözü vererek tatlı bir anlaşma yapılmasını eleştirdi.

Bu, Moderna‘nın bir kâr içerdiğini kabul ettiği gibi kabaca 25 dolarlık bir doz fiyatı anlamına geliyordu.

Buna karşılık hükûmet, Johnson & Johnson’a mRNA’dan farklı bir teknoloji kullanan aşısının en az 100 milyon dozunu üretmesi ve sağlaması için 1 milyar dolardan fazla taahhütte bulundu. Ancak Beth Israel Deaconess Tıp Merkezi‘nin Viroloji ve Aşı Araştırma Merkezi ile işbirliği yapan ve aynı zamanda son aşamadaki bir denemede olan J&J, pandemi sırasında aşı satışlarından kâr etmeyeceğine söz verdi.

Almanya’da, BioNTech başkanı Şahin, Ocak ayında Lancet‘in uluslararası bir merkez olan Wuhan’daki salgınla ilgili bir makalesinin kendisini harekete geçirdiğini söyledi.

“Bunun bir salgın olacağını anladık” dedi.
Ertesi gün, ekibiyle bir araya geldi.
Şahin, “Onlara Almanya’ya gelen bir salgınla uğraşmamız gerektiğini söyledim” dedi.

Ayrıca aşıyı üretmek için güçlü bir ortağa ihtiyacı olduğunu fark etti ve Pfizer‘i düşündü. İki şirket daha önce mRNA influenza aşıları geliştirmek için birlikte çalışmıştı. Mart ayında Pfizer’in en iyi aşı uzmanı Kathrin Jansen‘i aradı .

Şahin, “Ona Pfizer’in bizimle takım kurmakla ilgilenip ilgilenmediğini sordum ve hiç tartışmadan ‘Evet, bunu yapmayı çok isteriz’” dediğini söylüyor.

Pfizer‘in viral aşılardan sorumlu baş bilim sorumlusu Philip Dormitzer, bir koronavirüs aşısı geliştirmenin “birden fazla aşı ürünü olan bir aşı şirketi olarak Pfizer’in ilgi alanında olduğunu” söyledi.

Pfizer‘in Massachusetts’te yaklaşık 1.400’ü Andover fabrikasında olmak üzere yaklaşık 2.400 çalışanı var ve bu üç kişiden biri New York merkezli şirket için ABD’de aşı üretiyor.

Pfizer, BioNTech ile olan ortaklığı aracılığıyla hükûmetten önceden herhangi bir para almadı. Bunun yerine, aşı onaylandığında federal hükûmet ortaklara en az 100 milyon doz için 1,95 milyar dolar ödeyecekti.

Şirkette 25 yılı aşkın bir sürenin ardından Pfizer CEO’su Albert Bourla, Eylül ayında “Face the Nation” ile yaptığı röportajda, Pfizer-BioNTech aşısının başarısız olması durumunda şirketinin mali kaybı karşılayacağını söyledi. Pfizer‘in ilaç devini siyasetten korumak için hükûmet fonlarını önceden almamayı tercih ettiğini söyledi.

“Bilim insanlarımızı her türlü bürokrasiden kurtarmak istedim” dedi. “Birinden para aldığınızda, bu her zaman iplerle birlikte gelir.”

Pfizer‘deki üst düzey yöneticiler de pandemi başladığından beri Moderna‘ya kıyasla çok daha az hisse sattı.

Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu kayıtlarına göre BioNTech yöneticileri, şirketin geçen yıl halka açılmasından bu yana herhangi bir hisse satmadı. Yine de Forbes‘a göre BioNTech ve Moderna‘nın yükselen hisse fiyatları hem Şahin hem de Bancel‘i milyarder yaptı.

<iframe src=”//cdn.jwplayer.com/players/9qNGS0CK-jEuQjxp9.html” width=”820″ height=”465″ frameborder=”0″ scrolling=”auto”></iframe>

Okuduğunuz için teşekkürler. Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…