20:54:16

Dinozorların Kralı Yalnız Değildi: Yeni Fosiller Geç Kretase Avcılarını Ortaya Koydu

Çığır açan yeni araştırmalar, Tyrannosaurus rex hakkında onlarca yıldır kabul edilen temel varsayımları kökten değiştiriyor. Popüler kültürde genellikle genç yaşta devasa boyutlara ulaşan, kısa sürede zirve avcıya dönüşen bir tür olarak tasvir edilen T. rex’in, gerçekte çok daha yavaş büyüyen ve olgunluğa sanılandan çok daha geç ulaşan bir dinozor olduğu ortaya kondu. Bu bulgular, yalnızca türün biyolojisini değil, Geç Kretase ekosistemlerindeki rolünü de yeniden değerlendirmeyi zorunlu kılıyor…

Yeni çalışmaya göre T. rex’in tam yetişkin boyutuna ulaşması 35 ila 40 yıl sürüyordu. Bu süre, önceki araştırmalarda genel kabul gören 20–25 yıllık büyüme tahminlerinden belirgin biçimde daha uzun. Araştırmacılar, bu sonuca 17 farklı T. rex fosil örneğinden elde edilen kemik verilerinin ayrıntılı analiziyle ulaştı. Özellikle bacak kemiklerinde yer alan ve ağaç halkalarına benzer biçimde her yıl oluşan büyüme çizgileri, türün yaşam öyküsünü daha net biçimde ortaya koydu.

Bulgular, T. rex’in yaşamının erken dönemlerinde görece yavaş bir büyüme sergilediğini, 14 ile 29 yaşları arasında ise belirgin bir büyüme atılımı yaşadığını gösteriyor. Bu dönem, bireyin hem boy hem de kütle açısından hızla arttığı, ancak henüz tam anlamıyla yetişkin özellikler kazanmadığı bir evreye karşılık geliyor. Asıl dikkat çekici olan nokta ise bu büyüme patlamasından sonra gelen uzun subadult aşama. T. rex, hızlı büyüme döneminin ardından on yılı aşkın bir süre boyunca boyutunu kademeli biçimde artırarak nihai yetişkin formuna ulaşıyordu.

Bu uzun büyüme süreci, türün ekolojik rolü açısından da önemli sonuçlar doğuruyor. Araştırma, T. rex’in yaşamının büyük bölümünde ekosistemin mutlak tepe avcısı olmadığını, bunun yerine orta boylu ve daha çevik bir etobur olarak varlık gösterdiğini ortaya koyuyor. Yani bireyler, devasa boyutlarına ulaşmadan önce uzun yıllar boyunca farklı av türlerine yönelen, daha sınırlı bir av baskısı uygulayan bir avcı profiline sahipti. Bu durum, Geç Kretase dönemindeki besin ağlarının ve avcı–av ilişkilerinin daha karmaşık olduğunu düşündürüyor.

Çalışmanın başyazarı, Oklahoma State University’den Holly Woodward, elde edilen verilerin T. rex için bugüne kadar oluşturulmuş en kapsamlı büyüme veri setini temsil ettiğini vurguluyor. Araştırma, PeerJ dergisinde yayımlandı ve metodolojik açıdan da önemli yenilikler içeriyor. Ekip, kemik örneklerini polarize ışık mikroskobu altında inceleyerek, önceki çalışmalarda gözden kaçmış son derece ince büyüme halkalarını tespit etmeyi başardı. Buna ek olarak geliştirilen yeni istatistiksel model, farklı bireylerden elde edilen verilerin daha güvenilir biçimde karşılaştırılmasını sağladı.

Bu bulgular, paleontolojide uzun süredir tartışılan “hızlı büyüyen dev yırtıcı” anlatısını sorgulatıyor. T. rex’in yavaş ama istikrarlı büyümesi, yüksek metabolik maliyetleri dengeleyen bir yaşam stratejisine işaret ediyor olabilir. Ayrıca uzun subadult evre, tür içi rekabeti azaltan ve farklı yaş gruplarının farklı ekolojik nişleri doldurmasına olanak tanıyan bir yapı sunmuş olabilir.

Araştırmalar bununla da sınırlı değil. Aynı dönemde Nature dergisinde yayımlanan ayrı bir çalışma, T. rex’in ekosistemindeki tür çeşitliliğine dair önemli bir tartışmayı da netliğe kavuşturdu. Uzun süredir paleontoloji dünyasında tartışılan Nanotyrannus lancensis’in, genç bir T. rex bireyi mi yoksa ayrı bir tür mü olduğu sorusu, yeni fosil verileriyle yeniden ele alındı.

Bu çalışmanın merkezinde, “Dueling Dinosaurs” olarak bilinen ve Triceratops ile mücadele hâlinde korunmuş son derece nadir bir fosil örneği yer alıyor. İncelemeler, bu fosilin yaklaşık 20 yaşında, tam yetişkin özellikler sergileyen bir Nanotyrannus bireyine ait olduğunu ortaya koydu. Kemik yapısı, kafatası oranları ve büyüme halkaları, bu hayvanın genç bir T. rex olmadığını, kendine özgü anatomik ve gelişimsel özelliklere sahip bağımsız bir tür olduğunu gösteriyor.

Bu sonuç, T. rex’in yaşadığı ekosistemde yalnız olmadığını ve daha küçük, daha hızlı bir rakiple aynı av alanlarını paylaştığını düşündürüyor. Nanotyrannus gibi nispeten daha çevik avcıların varlığı, av üzerindeki baskının farklı boyut ve stratejilerdeki yırtıcılar arasında paylaşıldığını gösteriyor. Bu da Geç Kretase döneminin sonlarında, yırtıcı dinozor çeşitliliğinin daha önce varsayılandan yüksek olduğunu ortaya koyuyor.

Bir arada değerlendirildiğinde bu iki çalışma, T. rex’i yalnızca devasa boyutlarıyla tanımlanan tekil bir ikon olmaktan çıkarıp, karmaşık bir yaşam döngüsüne ve çok katmanlı bir ekosisteme sahip bir tür olarak yeniden konumlandırıyor. Uzun süren büyüme, geç gelen olgunluk ve farklı avcı türleriyle paylaşılan yaşam alanları, Geç Kretase dünyasının düşündüğümüzden çok daha dinamik ve rekabetçi olduğunu gösteriyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

11:24:56

Dünyanın En İyi Korunmuş Dinozorları Gerçekten ‘Pompeii’ Olaylarında mı Öldü?

Yeni bir çalışma, Çin’de bulunan mükemmel korunmuş fosillerin dehşet verici volkanik patlamaların sonucu olduğuna dair uzun süredir kabul gören dogmanın üzerine soğuk su döküyor. Yaklaşık 120 milyon ila 130 milyon yıl önce, dinozorlar çağında, ılıman ormanlar ve göller bugün Çin’in kuzeydoğusunda canlı bir ekosisteme ev sahipliği yapıyordu. O döneme ait çeşitli fosiller, 1980’lerde köylülerin koleksiyoncular ve müzelerden yüksek fiyatlar getiren olağanüstü korunmuş canlılar bulmaya başlamasına kadar neredeyse hiç bozulmadan kaldı…

Bu da fosil altınına hücumu başlattı. Hem yerel halk hem de bilim insanları o kadar çok kazı yaptı ki, çalışmaları uzaydan görülebiliyor -belki de herhangi bir yerdeki en kapsamlı paleontolojik kazılar.

1990’lara gelindiğinde, Yixian Formasyonu olarak adlandırılan bölgenin dinozorların, kuşların, memelilerin, böceklerin, kurbağaların, kaplumbağaların ve diğer canlıların eşsiz derecede iyi korunmuş kalıntılarını içerdiği anlaşıldı. Diğer birçok yerde ortaya çıkarılan iskeletsel ve genellikle parçalı fosillerin aksine, birçok hayvan iç organları, tüyleri, pulları, kürkü ve mide içeriğiyle birlikte eksiksizdi. Bu da bir tür ani, alışılmadık koruma sürecinin iş başında olduğunu gösteriyordu. Buluntular arasında kedi büyüklüğünde bir memeli ile küçük bir dinozorun ölümcül bir mücadeleye girdiği ve öldüklerinde hareketin ortasında durdukları bile görülmüştür. Dünyanın bilinen ilk kuş tüyü olmayan dinozorları ortaya çıktı -bazıları o kadar sağlamdı ki bilim insanları tüylerin renklerini çözdü. Bu keşifler paleontolojide devrim yaratarak tüylü dinozorların evrimine açıklık getirdi ve modern kuşların onlardan türediğini şüpheye yer bırakmayacak şekilde kanıtladı.

Bu fosiller nasıl bu kadar mükemmel hale geldi? Şimdiye kadar öne çıkan hipotez, volkanizma tarafından ani bir şekilde gömülmeleriydi, belki de Vezüv Dağı’ndan gelen sıcak kül dalgalarının M.S. 79 yılında Pompeii’deki birçok vatandaşa mezar olması gibi. Yixian yatakları popüler olarak “Çin Pompeisi” olarak adlandırılmıştır.

Yeni bir çalışma Pompeii fikrinin oldukça çekici ve tamamen yanlış olduğunu söylüyor. Bunun yerine canlılar, yuvaların çökmesi ve ölüleri oksijensiz ceplere gömen tortuları biriktiren yağmur dönemleri gibi daha sıradan olaylarla korunmuştur. Daha önceki çalışmalar, Pompei tipi çoklu olayların yaklaşık bir milyon yıl boyunca darbeler halinde gerçekleştiğini öne sürmüştü. Mevcut çalışma, fosilleri 93.000 yıldan daha kısa bir süreye tarihlemek için yeni sofistike bir teknoloji kullanıyor.

Çalışma Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlandı.

Columbia İklim Okulu Lamont-Doherty Dünya Gözlemevi‘nde paleontolog olan çalışmanın yazarlarından Paul Olsen, “Bunlar muhtemelen son 120 yılın en önemli dinozor keşifleri” dedi. “Ancak korunma yöntemleri hakkında söylenenler, önemli bir insan önyargısını vurguluyor. Yani, kökenlerini anlamadığımız sıradan olaylara olağanüstü nedenler, yani mucizeler atfetmek. Bunlar (fosiller), nispeten kısa bir süre içinde normal koşullarda gerçekleşen günlük ölümlerin anlık bir görüntüsüdür.”

Yixian Formasyonu fosillerinin iki temel çeşidi vardır: çoğunlukla karada oluşan tortulardan elde edilen bozulmamış, mükemmel eklemli 3D iskeletler ve göl tortularında bulunan, bazıları yumuşak dokular içeren düzleştirilmiş ancak oldukça ayrıntılı karkaslar.

Fosil yaşlarını bulmak için, çalışmanın baş yazarı Güney Afrika Witwatersrand Üniversitesi‘nden Scott MacLennan, hem çevredeki kayalardan hem de fosillerin kendilerinden alınan küçük zirkon minerali tanelerini analiz etti. Bunların içinde, kimyasal aşınma izotop seyreltme termal iyonizasyon kütle spektroskopisi veya CA-ID-TIMS adı verilen yeni ve son derece hassas bir yöntem kullanarak radyoaktif uranyumun kurşuna karşı oranlarını ölçtü. Fosiller ve çevresindeki materyaller tutarlı bir şekilde 125,8 milyon yıl öncesine tarihlendirilmiş olup, kesin sayı net olmamakla birlikte 93.000 yıldan daha kısa bir süreyi merkez almaktadır.

Daha ileri hesaplamalar, bu zaman diliminin, havanın nispeten yağışlı olduğu zamanlarda Dünya’nın yörüngesindeki değişimler tarafından kontrol edilen üç dönem içerdiğini göstermiştir. Bu durum, göllerde ve karada daha önce düşünülenden çok daha hızlı bir şekilde tortu birikmesine neden oldu. Ölen birçok canlı hızla gömüldü ve normalde ayrışmayı hızlandıracak olan oksijen dışarıda kaldı. Sızdırmazlık etkisi en hızlı göllerde görüldü ve yumuşak dokuların korunmasına neden oldu.

Araştırmacılar birçok açıdan volkanizmayı dışlıyor. Daha önce yapılan bazı çalışmalar, canlıların, patlamaların ardından yanardağlardan akan hızlı hareket eden beton benzeri çamur bulamaçları olan laharlar tarafından kaplandığını öne sürmüştü. Ancak Olsen, laharların son derece şiddetli olduğunu ve karşılaştıkları canlı ya da ölü her şeyi parçalamaya eğilimli olduklarını, dolayısıyla bu açıklamanın işe yaramadığını söyledi.

Bazıları ise piroklastik akıntıların (Vezüv Yanardağı gibi yakıcı kül ve zehirli gazlardan oluşan hızlı hareket eden dalgalar) sorumlu olduğunu söylemiştir. Bunlar Pompeii sakinlerini vurmuş, ardından cesetleri ölüm anındaki halleriyle koruyan koruyucu malzeme katmanlarıyla sarmıştır. Kalıntılar çürüdüğünde bile küllerin içinde, araştırmacıların gerçeğe yakın alçı kalıplar yaptığı boşluklar kalmıştır. Kalıntılar karakteristik olarak boksör pozisyonunda kıvrılmış, işkenceyle iki büklüm olmuş ve patlayıcı sıcakta kan kaynarken ve vücutlar buruşurken uzuvlar ciddi şekilde yukarı çekilmiştir. Modern yangınların kurbanları da benzer pozlar sergilemektedir.

Aslında Yixian Formasyonu‘nda volkanik kül, lav ve magma girintilerinden oluşan katmanlar bulunsa da, buradaki kalıntılar talihsiz Pompeililerinkiyle uyuşmamaktadır. Bir kere, tüyler, kürkler ve diğer her şey piroklastik bir akıntıda neredeyse kesinlikle yanmış olacaktır. Diğer bir husus ise, dinozorlar ve diğer hayvanlar dövüşür pozisyonda değiller; aksine, birçoğu kollarını ve kuyruklarını vücutlarının etrafına rahatça dolamış halde bulunuyorlar, sanki ölüm onları bulduğunda uyuyorlarmış, belki de dinozor rüyaları görüyorlarmış gibi.

Araştırmacılar, kanıtların bunun yerine ani yuva çökmelerine işaret ettiğini söylüyor. İskeletleşmiş fosilleri çevreleyen kaya çekirdekleri genellikle kaba tanelerden oluşuyor, ancak iskeletlerin hemen etrafındaki ve içindeki taneler çok daha ince olma eğiliminde. Araştırmacılar bu durumu, bakteri veya böceklerin en azından hayvanların deri ve organlarını bozması için bir süre yeterli oksijen olduğu ve bu gerçekleşirken, çevredeki malzemede bulunan ince tanelerin tercihen içeri sızdığı ve boşlukları doldurduğu; çürümeye daha dayanıklı kemiklerin sağlam kaldığı şeklinde yorumluyor. Olsen, bugün bile yuva çökmelerinin penguenler gibi kuşlar için yaygın bir ölüm nedeni olduğunu söyledi. Olsen, donmuş memeli-dinozor savaşının, memelinin dinozoru ya da yavrularını yemek için yuvasını işgal etmesiyle gerçekleşmiş olabileceğini söyledi.

Yuva çökmelerine neyin sebep olduğuna gelince, bunun bir spekülasyon olduğunu söyledi. Bir düşünce: daha büyük dinozorlar (kalıntıları burada görünmeyen ancak neredeyse kesinlikle etrafta olan) sadece etrafta dolaşarak yuvaları ezmiş olabilir. İstisnai yağmurlu zamanlar zeminin dengesinin bozulmasına neden olmuş olabilir.

Olsen, Yixian Oluşumu‘nun benzersiz olmadığına inanıyor. “Sadece bu tür bir ortamda bu kadar yoğun toplama yapılan başka bir yer yok” dedi. Çin kâr amaçlı fosil satışlarını sınırlamaya çalışsa da pazar hâlâ gelişiyor ve fosil alanlarının etrafında turizmin gelişmesi için büyük devlet kaynakları kullanılıyor.

Olsen‘in kişisel Kutsal Kase’si tüylü dinozorlar, ancak bunların en zengin yataklarda bile son derece nadir olduğunu belirtti. “Bir tüylü dinozor bulmak için 100.000 balık çıkarmanız gerekiyor ve kimse Yixian ölçeğinde kazı yapmıyor” dedi. Olsen, sadece Amerika Birleşik Devletleri’nin doğusunda, bir zamanlar Yixian’a benzer ortamlara sahip olan birkaç yerde bu tür fosiller bulunabileceğini söyledi. Bunlar arasında Kuzey Carolina-Virginia sınırında binlerce mükemmel korunmuş böcek bulduğu bir taş ocağı; Connecticut’ta küçük kazıların umut vaat ettiği yerler ve Kuzey Bergen, NJ’de şimdi bir otoyol ile bir alışveriş merkezi arasında sıkışmış olan ve geçmişte inanılmaz derecede korunmuş balık ve sürüngenler veren eski bir taş ocağı yer alıyor. Bu tür noktalarda yapılan sistematik kazıların aşağı yukarı bir banyo büyüklüğünde olduğunu söyledi.

“Çok büyük çaba gerektiriyor ve bu da pahalı. Ve bu bölgelerde arazi çok değerli” dedi. “Bu yüzden kimse bunu yapmıyor. En azından şimdilik.”

Çalışma, Lamont-Doherty Dünya Gözlemevi‘nden Sean Kinney ve Clara Chang ile Nanjing Jeoloji ve Paleontoloji Enstitüsü, Çin Bilimler Akademisi Paleontoloji ve Paleoantropoloji Enstitüsü ve Princeton Üniversitesi‘nden araştırmacılar tarafından ortaklaşa yazılmıştır.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

19:12:03

Brezilya'da Bulunan Yeni Sürüngen Türüne Ait Fosil Dinozorların Yükselişine Işık Tutuyor

Brezilya'daki bilim insanları, dinozorların yükselişini açıklamaya yardımcı olabilecek yaklaşık 237 milyon yıl öncesine ait eski bir sürüngene ait olduğu düşünülen dünyanın en eski fosillerinden birinin keşfedildiğini duyurdu…

Bilim insanları Pazartesi günü yaptıkları açıklamada, Gondwanax paraisensis olarak adlandırılan dört ayaklı sürüngen türünün kabaca uzun kuyruklu küçük bir köpek büyüklüğünde -yaklaşık 1 metre uzunluğunda- ve 3 ila 6 kg ağırlığında olduğunu söyledi.

Bu küçük sürüngen muhtemelen dünyanın çok daha sıcak olduğu zamanlarda, bugün Brezilya'nın güneyinde yer alan topraklarda dolaşıyordu.

Fosil, soyu tükenmiş bir sürüngen grubu olan yeni bir silesaurid olarak tanımlandı. Paleontologlar silesauridlerin gerçek dinozorlar mı yoksa bir zamanlar Dünya'ya hükmeden canlıların öncüleri mi olduğunu tartışıyor.

Açıklamada, “Bu öncüllerin özelliklerini anlamak, dinozorların evrimsel başarısı için neyin önemli olduğuna ışık tutabilir” denildi.

Trias dönemine, 252 milyon ila 201 milyon yıl öncesine tarihlenen bir kaya tabakasında bulunan Gondwanax paraisensis fosili, dinozorların yanı sıra memeliler, timsahlar, kaplumbağalar ve kurbağaların ilk ortaya çıktığı döneme ait.

Doktor Pedro Lucas Porcela Aurelio fosili 2014 yılında Brezilya'nın en güneyindeki Rio Grande do Sul eyaletinin Paraiso do Sul kasabasında buldu.

Fosili 2021 yılında yerel bir üniversiteye bağışlayarak üç yıl sürecek bir araştırmayı başlattı.

Basına konuşan Aurelio, “237 milyon yıl öncesine ait bir şeye dokunan ilk insan olmak olağanüstü bir şey,” dedi.

Kendisini çocukluğundan beri paleontoloji meraklısı olarak tanımlayan Aurelio, “Bu tarif edilemez bir duygu” dedi.

Keşif, paleontolog Rodrigo Temp Müller'in geçen ayın sonlarında Gondwana Research adlı bilimsel dergide yayımlanan bir makalesinde ayrıntılı olarak yer alıyor.

Müller verdiği bir röportajda “Bu bulgunun en önemli kısmı yaşı” dedi. “Çok eski olduğu için bize dinozorların nasıl ortaya çıktığına dair ipuçları veriyor.”

Aurelio tarafından bağışlandığında kalıntıların kalın bir kaya tabakasıyla kaplı olduğunu ve başlangıçta sadece omurların bir kısmının görülebildiğini de sözlerine ekledi.

Gondwanax, kıtalar ayrılmadan önce süper kıta Pangaea'nın güney bölgesindeki Gondwana kara kütlesine atıfta bulunarak “Gondwana'nın efendisi” anlamına gelirken, paraisensis ise Paraiso do Sul kasabasını onurlandırıyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

13:12:40

Volkanlar mı Asteroidler mi? Yapay Zeka Dinozor Yok Oluşu Tartışmalarına Son Veriyor

Özgür düşünebilen bilgisayarlar, bir felaketin nedenlerini belirlemek için fosil kayıtları üzerinde tersine mühendislik yaptı. Dartmouth College'dan bir ekip, 66 milyon yıl önce dinozorların ve çok sayıda başka türün yok olmasına büyük bir asteroid çarpmasının mı yoksa volkanik faaliyetlerin mi neden olduğuna dair uzun süredir devam eden tartışmayı ele almak için yenilikçi bir yaklaşım benimsedi – bilim insanlarını tartışmadan çıkardılar ve bilgisayarların karar vermesine izin verdiler.

Araştırmacılar Science dergisinde, insan girdisi olmadan yığınla jeolojik ve iklim verisi üzerinde çalışabilen, birbirine bağlı işlemcilerle desteklenen yeni bir modelleme yöntemini rapor ettiler. Yaklaşık 130 işlemciye fosil kayıtlarını tersten analiz etme görevi vererek, erken insanlara yol açacak primatlar da dahil olmak üzere memelilerin yükselişinin önünü açan Kretase-Paleojen (K-Pg) yok oluş olayına yol açan olayları ve koşulları saptadılar.

Tarihsel Olaylara Yeni Bir Bakış Açısı
Çalışmanın ilk yazarı ve Dartmouth Yer Bilimleri Bölümü'nde yüksek lisans öğrencisi olan Alex Cox, “Motivasyonumuzun bir kısmı, bu soruyu önceden belirlenmiş bir hipotez veya önyargı olmadan değerlendirmekti” dedi. “Çoğu model ileri yönde hareket eder. Biz bir karbon döngüsü modelini diğer yönde çalışacak şekilde uyarladık, istatistikler aracılığıyla nedeni bulmak için etkiyi kullandık ve belirli bir sonuca doğru çalışırken ona yalnızca minimum ön bilgi verdik.

“Sonunda, ne düşündüğümüz ya da daha önce ne düşündüğümüz önemli değil – model bize jeolojik kayıtlarda gördüklerimize nasıl ulaştığımızı gösteriyor” dedi.

Model, K-Pg yok oluşundan önceki ve sonraki 1 milyon yıl içinde karbondioksit emisyonları, sülfür dioksit çıkışı ve biyolojik üretkenlikle ilgili 300.000'den fazla olası senaryoyu inceledi. Markov Zinciri Monte Carlo olarak bilinen bir tür makine öğrenimi yoluyla – bir akıllı telefonun bir sonraki adımda ne yazacağınızı tahmin etmesine benzemez – işlemciler, fosil kayıtlarında korunan sonuçla eşleşen bir senaryoya ulaşana kadar sonuçlarını karşılaştırmak, revize etmek ve yeniden hesaplamak için bağımsız olarak birlikte çalıştı.

Yok Oluşun Nedenlerini Ortaya Çıkarmak
Fosil kayıtlarındaki jeokimyasal ve organik kalıntılar, binlerce yıl süren felaketin her iki tarafındaki jeolojik dönemler için bu şekilde adlandırılan K-Pg yok oluşu sırasındaki felaket koşullarını açıkça ortaya koymaktadır. Besin ağları, güneşi engelleyen sülfür, havadaki mineraller ve ısıyı hapseden karbondioksitle yüklü, soğuktan kavurucu koşullara doğru çılgınca salınan dengesiz bir atmosfer altında çökerken, dünya çapında hayvanlar ve bitkiler kitlesel ölümlere maruz kalmıştır.

Etkisi açık olsa da, yok oluşun nedeni çözülememiştir. Olayı volkanik patlamalara bağlayan ilk teoriler, Meksika'da Chicxulub olarak bilinen ve şimdi yok oluş olayından birincil olarak sorumlu olduğu düşünülen kilometrelerce genişlikteki bir asteroidin neden olduğu bir çarpma kraterinin keşfedilmesiyle gölgede kaldı. Ancak fosil kanıtları, Dünya tarihindeki hiçbir şeye benzemeyen bir iki yumruk olduğunu gösterdiğinden teoriler birleşmeye başladı: Asteroit, Batı Hindistan'ın Deccan Tuzakları'ndaki volkanların devasa ve son derece şiddetli patlamalarıyla zaten sarsılmış olan bir gezegene çarpmış olabilir.

Ancak bilim insanları hâlâ her bir olayın kitlesel yok oluşa ne ölçüde katkıda bulunduğunu bilmiyor ve bu konuda hemfikir değiller. Bu nedenle Cox ve danışmanı, Dartmouth Yer bilimleri yardımcı doçenti ve çalışmanın ortak yazarı Brenhin Keller, “kodun karar vermesine izin verirseniz ne elde edeceğinizi görmeye” karar verdiler.

Modelleme Sonuçları ve Volkanik Etki
Geliştirdikleri model, Deccan Tuzaklarından çıkan ve iklimi değiştiren gazların küresel yok oluşu tetiklemek için tek başına yeterli olabileceğini öne sürdü. Tuzaklar Chicxulub asteroidinden yaklaşık 300.000 yıl önce püskürmeye başlamıştı. Yaklaşık 1 milyon yıllık patlamaları sırasında Deccan Tuzaklarının atmosfere 10,4 trilyon ton karbondioksit ve 9,3 trilyon ton sülfür pompaladığı tahmin ediliyor.

Geçen yıl Dünya'daki beş kitlesel yok oluştan dördünü volkanizmaya bağlayan bir makale yayınlayan Keller, “Tarihsel olarak volkanların büyük yok oluşlara neden olabileceğini biliyorduk, ancak bu, çevresel etkilerinin kanıtlarından elde edilen uçucu emisyonların ilk bağımsız tahminidir” dedi.

“Modelimiz, jeolojik kayıtlarda gördüğümüz iklim ve karbon döngüsü bozulmalarını üretmek için gereken karbondioksit ve sülfür dioksit miktarını belirlemek için veriler üzerinde bağımsız olarak ve insan önyargısı olmadan çalıştı. Bu miktarların Deccan Tuzaklarından kaynaklanan emisyonlarda görmeyi beklediğimiz miktarlarla tutarlı olduğu ortaya çıktı” diyen Keller, Deccan volkanizması ile K-Pg yok oluşu arasındaki bağlantıyı incelemek için kapsamlı bir şekilde çalışmıştır.

Asteroid Çarpması ve Modern Bağlam
Model, Chicxulub çarpması sırasında derin okyanusta organik karbon birikiminde keskin bir düşüş olduğunu ortaya koymuştur ki bu da muhtemelen asteroidin çok sayıda hayvan ve bitki türünün yok olmasına neden olmasından kaynaklanmıştır. Kayıtlar, mamut meteorunun gezegenin o bölgesinde sülfür bakımından zengin yüzeye çarptığında havaya püskürttüğü büyük miktarda sülfürün (kısa süreli bir soğutucu madde) neden olabileceği aynı zaman diliminde sıcaklıkta bir düşüşün izlerini içeriyor.

Asteroid çarpması aynı zamanda hem karbon hem de sülfür dioksit yaymış olabilir. Ancak model, o dönemde her iki gazın emisyonunda da bir artış olmadığını tespit ederek, asteroidin yok oluşa katkısının gaz emisyonlarına bağlı olmadığını ortaya koydu.

Sonuç: Metodolojik Yenilik ve Gelecekteki Uygulamalar
Cox, modern bağlamda, 2000 yılından 2023 yılına kadar fosil yakıtların yakılmasının atmosfere yılda yaklaşık 16 milyar ton karbondioksit pompaladığını söyledi. Bu, bilim insanlarının Deccan Tuzaklarından öngördüğü en yüksek yıllık emisyon oranından 100 kat daha fazladır. Cox, tek başına endişe verici olsa da, mevcut karbondioksit emisyonlarının antik volkanlardan püsküren toplam miktara ulaşmasının yine de birkaç bin yıl alacağını söyledi.

Cox, “En yüreklendirici olan, elde ettiğimiz sonuçların fiziksel olarak akla yatkın olmasıdır; bu da modelin daha güçlü ön kısıtlamalar olmadan teknik olarak tamamen çalışabileceği düşünüldüğünde etkileyicidir” dedi.

Cox, işlemcilerin birbirine bağlanmasının, modelin bu kadar büyük bir veri setini analiz etme süresini aylar veya yıllardan saatlere indirdiğini söyledi. Cox ve Keller'ın yöntemi, sonuçları iyi bilinen ancak buna yol açan faktörlerin bilinmediği jeolojik olayları değerlendirmek için iklim veya karbon döngüsü gibi diğer yeryüzü sistemleri modellerini tersine çevirmek için kullanılabilir.

“Bu tür bir paralel ters çevirme işlemi daha önce yer bilimleri modellerinde yapılmamıştı. Yöntemimiz binlerce işlemciyi içerecek şekilde ölçeklendirilebilir, bu da bize keşfedilecek çok daha geniş bir çözüm alanı sağlar ve insan önyargısına karşı oldukça dirençlidir” dedi.

“Şimdiye kadar, alanımızdaki insanlar ulaştığımız sonuçtan çok yöntemin yeniliği karşısında büyülendiler” diyerek güldü. “Etkisini bildiğimiz ama nedenini bilmediğimiz herhangi bir yeryüzü sistemi tersine çevirme için olgunlaşmıştır. Çıktıyı ne kadar iyi bilirsek, ona neden olan girdiyi de o kadar iyi karakterize edebiliriz.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

21:41:17

Nadir bulunan fosil, memelilerin akşam yemeği için dinozorları avlamış olabileceğini gösteriyor…

Fosil, porsuk benzeri bir canlının küçük, gagalı bir dinozoru çiğnediğini ve iskeletlerinin iç içe geçtiğini gösteriyor. Bulgu, “Çin'in Pompeii'si” olarak bilinen ve uzun zaman önce yanardağlardan çıkan çamur ve molozların canlıları izlerine gömdüğü bir bölgeden geliyor.

Çalışmada yer almayan Edinburgh Üniversitesi paleontoloğu Steve Brusatte bir e-postada, “Bu, dondurulmuş bir kare gibi taşa yakalanmış tarih öncesi bir av gibi görünüyor” dedi.

Salı günü Scientific Reports dergisinde açıklanan fosil, yaklaşık 125 milyon yıl öncesine, Kretase dönemine ait iki canlıyı gösteriyor.

Kanada Doğa Müzesi'nde paleobiyolog olan çalışmanın yazarı Jordan Mallon, memelinin çok daha küçük olmasına rağmen, araştırmacıların her ikisi de volkanik akıntıya yakalandığında dinozora saldırdığını düşündüklerini söyledi. Memeli dinozorun üzerine tünemiş, pençeleri sürüngenin çenesini ve bir arka bacağını kavrarken dişleri göğüs kafesine dalmış.

Mallon, “Daha önce hiç böyle bir fosil görmemiştim,” dedi.

Memelilerin dinozor eti yediği daha önce de öne sürülmüştü: başka bir fosil, bir memelinin bağırsaklarında dinozor kalıntılarıyla öldüğünü göstermişti. Ancak Mallon, yeni buluntunun memelilerin kendilerinden birkaç kat büyük dinozorları gerçekten avlamış olabileceklerini ve sadece ölmüş olanları temizlemediklerini de gösterdiğini söyledi.

Brusatte, “Bu eski hikâyeyi tersine çeviriyor,” dedi. “Dinozorlar Çağı'nı, dinozorların dünyaya hükmettiği ve küçük memelilerin gölgelerde saklandığı bir dönem olarak düşünmeye alışkınız.”

Çalışmanın yazarları, dünyanın bu bölgesinden bilinen bazı fosil sahtecilikleri olduğunu kabul ettiler ve Mallon, araştırmalarına başladıklarında bunun bir endişe kaynağı olduğunu söyledi. Ancak iskeletler üzerinde kendi hazırlıklarını yaptıktan ve kaya örneklerini analiz ettikten sonra, 2012 yılında bir çiftçi tarafından bulunan fosilin gerçek olduğundan emin olduklarını ve diğer bilim insanlarının da fosili incelemesini memnuniyetle karşılayacaklarını söyledi.

Mallon, fosil ikilisindeki memelinin et yiyen Repenomamus robustus olduğunu ve yaklaşık bir ev kedisi büyüklüğünde olduğunu söyledi. Dinozor – Psittacosaurus lujiatunensis – papağan benzeri bir gagaya sahip orta boy bir köpek büyüklüğündeydi.

Bu tür bir bitki yiyiciydi, ancak diğer dinozorlar et yiyiciydi veya her ikisini de yiyordu. Mallon, sonuçta dinozorların muhtemelen memelileri daha sık yediğini söyledi.

“Yine de memelilerin en azından zaman zaman karşı koyabildiklerini artık biliyoruz” dedi.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

Bilim insanları Missouri'de bir dinozorun kemiklerini keşfettiler ve bu daha önce hiç keşfedilmemiş yeni bir cins. Paleontolog Guy Darrough, Show-Me Eyaletinde bir Parrosaurus Missouriensis'in genç iskeletini keşfetti. Bulgunun özel konumu, kazı alanı güvenli hale gelene kadar gizli tutuluyor.

“Burada keşfettiğimizden daha etkileyici bir şey hayal edemiyorum. Türler içinde yeni bir cins” dedi Darrough.

7.62 ila 9.14 metre uzunluğunda şaşırtıcı şekildeki ölçülere sahip ördek gagalı dinozorun kalıntıları, daha önce Amerika Birleşik Devletleri'nin başka hiçbir yerinde bulunamadı. Darrough genç dinozor iskeletini bulduğunda, onu Sainte Genevieve Müzesi Öğrenim Merkezine naklettirdi. Ardından, büyük haberi vermek için Chicago Field Museum'u aradı.

Darrough, “Sonunda Field Museum'daki dinozorların küratörü Pete Makovicky ile konuştum” dedi. “İndi ve baktı ve 'Evet, sizlerde dinozorlar var' dedi.”

Makovicky ve ekibi Missouri'de kazmaya başladıktan kısa bir süre sonra, gencin hemen yanında yetişkin bir Parrosaurus Missouriensis buldular.

Minnesota Üniversitesi'nde yer ve çevre bilimleri profesörü olan Makovicky, “Burası, Great Plains'in doğusundaki en iyi dinozor yerlilerinden birinde gerçekten dikkate değer bir bölge” dedi.

Makovicky, dünyanın her yerinde dinozorları kazdığını söyledi. Ancak, Missouri bölgesini en eşsiz yerlerden biri olarak adlandırıyor. Orada başka dinozorların bulunacağına inanıyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…