09:41:17

“Oğlum bir NHS Koğuşunda Susuzluktan Öldü”

Susuzluktan ölmeden önceki öğleden sonra Kane Gorny o kadar acı çekiyordu ki 999’u aradı. Annesi 65 yaşındaki Rita Cronin, “Polis hastaneye geldi, ancak personel Kane’in bir baş belası olduğunu söyledi” diyor. “O sırada Kane saatlerdir su için yalvarıyordu. Susuzluktan öylesine sayıklıyordu ki kabinin perdelerini çekmiş ve ‘beni buradan çıkarın’ diye bağırıyordu. Hastaneye vardığımda iki güvenlik görevlisi Kane’i tutuyordu ve hemşireler yatağının ucunda durmuş ona gülüyorlardı.”

Ancak 22 yaşındaki Kane bir “baş belası” değildi. Öğrenci ve hevesli amatör boksör, vücudunun su tutamadığı ve vücudunda tehlikeli derecede yüksek sodyum bulunduğu anlamına gelen nadir bir tıbbi durumdan muzdaripti. Kane‘in hastaneye yatırılmadan önce aldığı desmopressin ilacından oluşan basit bir günlük tablet ve yeterli miktarda sıvı onu hayatta tutabilirdi. Ancak Güney Londra’daki St George’s Hastanesi‘nde Kane‘i tedavi eden personel onun durumunu anlamamıştı.

Westminster Adli Tıp Mahkemesi‘nde 2012 yılında yapılan bir soruşturma, Kane‘in ölümüne “bireysel hatalar silsilesinin” neden olduğunu ortaya koydu. Şimdi, Birleşik Krallık’ın en iyi hormon doktorları tarafından başlatılan yeni bir girişim, bu tür ölümcül hataların tekrarlanma olasılığını önemli ölçüde azaltıyor.

Miles Levy, University Hospitals of Leicester Hospital Trust‘ta danışman endokrinolog ve Leicester Üniversitesi‘nde fahri profesördür. “Dehidrasyondan ölen insanları düşündüğünüzde aklınıza üçüncü dünya ülkeleri gelir, insanlar umutsuzca su bulmaya çalışırlar” diyor. “Ama bu durum NHS hastanelerinde de yaşanıyor.”

2009 ve 2016 yılları arasında İngiltere’de desmopressinin atlanmasından kaynaklanan dört ölüm vakası ve dozaj hatalarının hastalara zarar verdiği 56 vaka daha rapor edilmiştir. Bir başka çalışma, tüm hastane tröstlerinin yarısının bu alanda hata yaptığını göstermiştir.

Sorun, durumun adından kaynaklanan kafa karışıklığı olmuştur.

Yakın zamana kadar, bu nadir görülen ancak tamamen tedavi edilebilir bozukluk diabetes insipidus adıyla biliniyordu. Prof Levy, “Diyabet denince insanların aklına şeker diyabetinin gelmesi şaşırtıcı değil -muhtemelen obezite salgını nedeniyle” diyor.

“Şeker” diyabeti ve prediyabet her beş kişiden birini etkiliyor -obeziteyle bağlantılı olan Tip 2 diyabet giderek yaygınlaşıyor. Ancak Kane‘in yaşadığı durum 25.000 kişiden yalnızca birini etkilemektedir. Bu iki hastalık susuzluk ve çok miktarda idrar çıkarma gibi belirli semptomları paylaşıyor, ancak tek ortak noktaları bu.

Prof Levy ve meslektaşlarının yürüttüğü kampanya sayesinde diabetes insipidus, arginin vazopressin eksikliği ya da AVP-D olarak yeniden adlandırıldı. Ancak isim değişikliği Kane için çok geç oldu.

Güney Londra’da yaşayan bir NHS yöneticisi olan Cronin, “Kane zinde, sağlıklı, sevimli bir çocuktu -egzersize çok düşkündü ve amatör bir boksördü” diyor. Kane üç çocuğun en küçüğüydü: Cronin aynı zamanda 41 yaşında bir erkek ve 42 yaşında bir kız çocuk annesi.

Kane‘in sağlık sorunları 2008 yılında, üniversitede sosyal hizmetlere giriş kursuna devam ederken ve ekstra para kazanmak için Waitrose’da vardiyalı çalışırken başlamış. O sırada Kane‘in babasından ayrı olan ve şimdi yeni bir ilişkisi olan Cronin, “Tuhaf davranmaya başladı” diyor. “Kane aniden tüm gücünün gittiğini hissetti: koşmaya ya da spor salonuna gidemeyecek kadar yorgundu. Bu hiç onun yapacağı bir şey değildi -ama o yaştaki tipik bir çocuk gibi, doktora gitme önerilerimizi elinin tersiyle itti.”

Ağustos 2009’daki Babalar Günü’nde Kane “siyah şeyler kusmaya başladı” ve ambulansla St George’s‘a götürüldü.

Kane‘in ölümünden sorumlu olacak hastane, başlangıçta onun hayatını kurtardı. Cronin, “Kane’in hipofiz bezine baskı yapan iyi huylu bir beyin tümörü vardı” diyor. Hipofiz, beynin tabanında yer alan ve yaşamı koruyan hormonları salgılayan ve vücuttaki diğer bezlerin işlevini kontrol eden bezelye büyüklüğünde bir bezdir. “Tümörün çıkarılması için derhal ameliyata alındı ve ardından bir radyoterapi süreci izledi.”

Kane ‘zinde, sağlıklı, sevimli bir çocuktu’

Güçlü bir genç adam olan Kane tamamen iyileşmeye başladı, ancak hayat boyu sürecek ciddi sonuçlarla baş başa kaldı. Hipofiz bezindeki hasar, artık AVP-D hastası olduğu anlamına geliyordu; bu da vücudunun artık çok fazla idrar ürettiği ve su tutamadığı anlamına geliyordu.

“Kane’in durumunu kontrol altına almanın çözümü çok basitti,” diyor annesi. “Tek yapması gereken günde bir tablet almaktı.” Vazopressin hormonunun sentetik bir formu olan desmopressin, Kane‘in böbreklerine etki ederek suyu muhafaza edecek ve susuz kalmasını önleyecekti. Cronin, “Doktor, Kane’e günlük desmopressin almasının ne kadar hayati olduğunu anlattı” diyor. “Kane aynı zamanda bunu kaçırmanın ne kadar yıkıcı olacağını, kaçırırsa hayatının tehlikeye gireceğini de biliyordu.”

Kane‘in ameliyatından üç ay sonra kalçasında ağrı hissetmeye başladı: tümörüne yönelik tedavinin bir yan etkisi. Sağlık ekibi kalça ameliyatı olması gerektiğine karar verdi ve Kane St George’s‘a geri döndü. Cronin, “Bu tamamen rutindi ve bu konuda hiç endişelenmedik,” diye açıklıyor. “Elbette Kane’in desmopressin almaya devam etmesinin hayati önem taşıdığını biliyorduk. Aslında her sabah ona kendimiz vermeyi teklif ettik ama hemşireler buna izin verilmediğini, ilaçları kendilerinin vermesi gerektiğini söylediler.”

Ameliyat iyi geçti. Cronin, “Kendine geldikten sonraki gece Kane arkadaşını aradı ve ona Britain’s Got Talent ve Man United’ı izleyerek rahat bir gece geçirdiğini söyledi” diyor. “İyileştiğini ve emin ellerde olduğunu düşünerek mutlu bir şekilde yattım. Ancak ertesi sabah Kane‘den çılgınca bir telefon aldım: ‘Anne -bir içeceğe ihtiyacım var, gerçekten bir içeceğe ihtiyacım var! Kane geçirdiği ameliyat nedeniyle yatalak olduğu için yataktan kendisi kalkamıyordu ama hemşirelerin ona su getirmek istemediklerini söyledi.”

Cronin hastaneye vardığında, oğlunun yatağının etrafında kıkırdayan bir personel kalabalığıyla karşılaştı. “Kane kesinlikle karakterinin dışında davranıyor, bağırıyor ve saçmalıyordu,” diyor. “İlaçlarını almadığı aklıma bile gelmemişti. Davranışlarının dehidrasyon belirtisi olduğunu bilmiyordum ve aslında beyin tümörünün geri gelmesinden endişe ediyordum.” Kane‘in kalça uzmanı o gün izinliydi ve hipofiz sorunlarını bilen endokrinolog tatildeydi -kıdemsiz doktorlar sorunun ne olduğunu açıklayamıyor ya da açıklamak istemiyor gibiydi.

Servis bakım asistanı Cronin‘e oğlunun az miktarda su içtiği konusunda güvence verdi ve o da işine döndü. “Birkaç saat sonra Kane’den çok susadığını ve 999’u aradığını söyleyen bir telefon daha aldım” diyor. “Hastaneye doğru yola çıktım, polis ben oraya varmadan gelip gitti ve nöbetçi ekip tavsiye için psikiyatri ve nöroloji bölümlerini aradı.”

İkincisi gelmedi ama nöbetçi psikiyatrist geldi ve Kane‘e güçlü bir yatıştırıcı olan yüksek dozda diazepam verdi.

Cronin, “Uykuya dalmadan önce Kane bir şişeye muazzam bir işeme yaptı: o kadar çok sıvı vardı ki şişeden taşıyordu,” diyor. “Sıvı sade su rengindeydi. Bunu iyi bir işaret olarak aldım -muhtemelen yeterince içiyordu. Ancak tıbbi eğitim almadım ve o zamandan beri bunun onunla ilgilenen ekip için büyük bir uyarı olması gerektiğini öğrendim.”

Kane yan odada “uyuması” için bırakıldı ve hiçbir personel onu görmeye gelmedi. Ertesi sabah Cronin oğlunun görünüşü karşısında alarma geçti. “Tavana bakıyordu, dudakları ve dili endişe verici derecede şişmişti” diyor. “Nöbetçi hemşireye ‘iyi mi?’ diye sordum. Sadece dudak büktü ve ‘Kahvaltısını yaptı’ dedi. Daha sonra bunun yalan olduğunu anladım. Odaya geri döndüm ve ağlayarak Kane‘in elini tuttum.”

Sonunda Cronin‘in kafasına oğlunun ilaçlarını almamış olabileceği dank etti. Ekip onu başından savdı ve sonunda kıdemli bir doktoru Kane‘e bakmaya ikna etmeyi başardı. Cronin, “Bildiğim bir sonraki şey, insanların odaya hücum ettiği ve bana dışarıda beklememin söylendiği oldu” diyor. Kimse oğlunun hayatını kurtarmak için gelenlerin resüsitasyon ekibi olduğunu açıklamak için zaman ayırmadı.

Sonunda Cronin, Kane‘in hipofiz rahatsızlığı konusunda uzman olan bir endokrinoloji danışmanının sesini duydu. “Bana ‘İçeri girip oğlunuzu görseniz iyi olur, ölüyor’ dedi. Doktorun sesi kesinlikle öfkeli geliyordu diye hatırlıyor. Danışmanın öfkesi görevli sağlık ekibine yönelikti ama o anda Cronin‘e öfkesinin kendisine yönelik olduğu hissi geldi.

Cronin odaya girdiğinde Kane artık hayatta değildi. “O kadar şoktaydım ki patronumu aradım ve ‘Ne olduğunu asla tahmin edemezsiniz, oğlumu öldürdüler’ dedim” diyor. Aile tamamen şok olmuş ve yıkılmıştı. Bu, 21. yüzyılda bir İngiliz hastane koğuşunda nasıl olabilirdi?

Kane‘in ölüm belgesinde “su eksikliği” ve “hipernatraemi” -genellikle dehidrasyonun neden olduğu yüksek sodyum seviyeleri için kullanılan tıbbi bir terim -sonucu öldüğü belirtildi. Olay, adli tabibin Cronin‘e polise haber vermesini önerecek kadar ciddi bulunmuştur. Üç yıl sonra yapılan soruşturmada, “Kane şüphesiz personelin yetersizliği, zayıf iletişim, hem tıbbi hem de hemşirelik alanında liderlik eksikliği ve bir varsayım kültürü nedeniyle hayal kırıklığına uğradı” denildi. Hastane ihmali kabul etti ve özür diledi.

Soruşturmada gündeme gelen konular arasında diabetes insipidus adının uygunluğu tartışması da vardı. Bunu benzer vakalar takip etti: 2018’de 48 yaşındaki Charlie Edwards İngiltere’nin güneybatısındaki bir hastanede, personelin bir danışmanın okunaksız notlarını okuyamaması ve desmopressini azaltması üzerine komaya girdi: Edwards‘ın bilinci bir daha yerine gelmedi. Hastane “bakımdaki başarısızlık” nedeniyle özür diledi ve adli tıp davası yakında açılacak.

Son olarak, 2022 yılında, aralarında Prof Levy‘nin de bulunduğu bir grup uluslararası uzman, diabetes insipidus için yeni bir isim önerisini yayımladı. AVP-D olarak yapılan değişiklik geçen yıl klinik terminoloji kaydı ve ardından Dünya Sağlık Örgütü‘nün tanı kitabı tarafından duyuruldu. Tıp ders kitapları ve online aramalar da yeni ismi yansıtacak şekilde değiştiriliyor.

Bir sonraki adım, daha az ölümcül hata yapılması için AVP-D konusunda kamuoyunda daha fazla farkındalık yaratmaktır. Prof Levy, “Kane’in olması gerektiği gibi tedavi edilmemesi ve desmopressin ve sıvı vermek gibi çok basit bir şey yardımcı olabilecekken hayatını kaybetmesi trajik” diyor.

Cronin değişikliği görmekten mutlu. “Umarım AVP-D harfleri doktorların durup düşünecekleri ve bu alışılmadık durumu araştıracakları anlamına gelir” diyor. “Oğlumu kaybetmenin üstesinden asla gelemeyeceğim ama bu hastalığın tedavi edilme şeklini değiştirmek için bir başlangıç yaptığımız için mutluyum. Bu, onun ölümünün tamamen boşuna olmadığı anlamına gelecektir.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

21:51:56

Sıcak Hava Dalgasında Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler…
Sıcak hava dalgasında nemlendirmenin yapılması ve yapılmaması gerekenler…

Korkunç ve bunaltıcı sıcaklar azalmıyor. Bugün, sıcaklıklar rekor kırmaya devam ederken Amerikalıların üçte biri sıcak alarmı altında: Phoenix iki hafta üst üste 43 dereceye ulaşırken, bu hafta sonu Kaliforniya'daki Ölüm Vadisi tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 54 dereceyi aşabilir.

Bundan daha az aşırı sıcaklar bile tehlikeli olabilir. Son zamanlarda Teksas, Louisiana, Arizona'nın bir kısmı ve Florida'da sıcaktan ölümler ve çok daha fazla sayıda hastaneye yatış rapor edilmiştir. Sıcak hava dalgasının bilançosu o an için her zaman net değildir: Yeni bir rapor, geçen yaz Avrupa'da yaşanan tarihi sıcak hava dalgasının 60.000'den fazla insanın ölümüne yol açtığını gösteriyor.

İdeal olan, mümkün olduğunca klimalı iç mekânlarda kalmaktır. Bu herkes için geçerli bir seçenek değil. Yapılması gereken bir diğer şey de susuz kalmamaktır. Yeterli sıvı almanın önemini abartmak zordur ve genellikle yeterince takdir edilmez: Geçtiğimiz ay Teksas eyalet yasama meclisi, yerel yönetimlerin inşaat işçileri için su molası vermesini yasakladı. Phoenix'teki Arizona Eyalet Üniversitesi Hidrasyon Bilimi Laboratuvarı Direktörü Stavros Kavouras, sıcakta hidrasyonun “her şeyi etkilediğini” söyledi. Ve sıcaklıklar artmaya devam ederken, bunu doğru yapmak çok önemlidir.

Ciddi dehidrasyon sizin için gerçekten çok kötüdür. Kan hacminiz azalır, bu da kalbinizin daha az etkili çalışmasına neden olur. Kavouras, “Termoregülasyon yeteneğiniz azalır,” dedi, “bu yüzden vücut ısınız gittikçe yükselir.” Halsiz veya baş dönmesi hissedebilirsiniz. Kalp atış hızınız yükselir; odaklanmak zorlaşır. En kötü senaryo, vücudunuzun kendini soğutmayı bıraktığı sıcak çarpmasıdır – potansiyel olarak ölümcül bir tıbbi acil durum.

Aşırı sıcaklarda, sıcak çarpmaları düşündüğünüzden daha hızlı gerçekleşebilir. İnsan vücudunun büyük bir kısmının sudan oluştuğu göz önünde bulundurulduğunda, vücudunuzda bir miktar su kaldığını varsayabilirsiniz, ancak durum pek de öyle değildir. Kavouras, “Vücudunuzun sahip olduğu suyun yüzde 10'unu bile kaybederseniz, ciddi klinik dehidrasyon bölgesine girmiş olursunuz” dedi. “Optimal sağlığa bakarsanız, vücut ağırlığınızın sadece yüzde 1'ini kaybetmek bile işlev görme yeteneğinizi etkiler.” Vücudunuzun ısındığında kendini soğutmasının iki temel yolu vardır. Birincisi, cildinize daha fazla kan göndermektir; bu da vücudunuzun çekirdeğindeki ısıyı serbest bırakır ve aşırı ısındığınızda kırmızıya dönmenizin nedenidir. Diğeri ise terlemektir. Vücudunuzdan buharlaşır ve bu süreçte vücudunuz fazla ısıyı kaybeder. Yeterince sıvı almazsanız kendinizi etkili bir şekilde soğutamazsınız. Aynı zamanda, ana soğutma mekanizmalarınızdan biri aktif olarak dehidrasyondur, yani hedef sadece hidratlı olmak değil, aynı zamanda bu şekilde kalmaktır.

Kavouras, bunun için ne yapılması gerektiğinin tek bir evrensel kuraldan ziyade birçok faktöre bağlı olduğunu, ancak genel olarak tehlike bölgesinin “32 derecenin üzerindeki herhangi bir şeyle birlikte yüksek nem” olduğunu ve bu noktada sadece dışarıda olmanın “aslında tehlikeli” olduğunu söyledi. Sıcakta ne kadar aktif olursanız ve hava ne kadar sıcak ve nemli olursa, risk o kadar artar ve uygun hidrasyon o kadar önemli hale gelir. ABD'de sıcak hava dalgası olmayan zamanlarda standart su hedefi erkekler için günde 3,7 litre, kadınlar için ise 2,7 litredir. Dışarısı çok ama çok sıcak olduğunda daha fazlasına ihtiyacınız olur. Günün çoğunu klimanın mutluluğu içinde geçirseniz bile, bir noktada mutlaka evden çıkarsınız.

Kavouras, bu kesin miktarın ne olması gerektiğini bulmaya çalışmak yerine iki şeye odaklanmanızı öneriyor. “Birincisi, suyu yakınınızda tutun. Eğer yakınınızda su ya da herhangi bir sağlıklı içecek varsa, sırf daha yakın olduğu için daha fazla içmeye başlayacaksınız” diyor. İkincisi: Ne sıklıkta işediğinize dikkat edin – günde altı ila yedi kez veya her iki ila üç saatte bir soluk idrar iyidir. Houston'daki UTHealth McGovern Tıp Fakültesi'nde spor kardiyoloğu olan John Higgins, “temel olarak Chablis, Riesling, Pinot Grigio veya şampanya renginde” olmasını istediğinizi söyledi. “Eğer idrarınızın koyulaştığını fark ederseniz, Chardonnay ya da Sauvignon Blanc gibi, bu genellikle susuz kaldığınız anlamına gelir.”

Bazı gruplar özellikle risk altındadır. Yaşlı yetişkinler, küçük çocuklar, hamile olanlar ve bazı ilaçları – örneğin kan basıncı ilaçları – kullananlar gibi dehidrasyona daha yatkındır. Bunların hiçbiri fazladan sıvı almanızı gerektirmez, sadece yeterince sıvı aldığınıza daha da dikkat etmeniz gerekir.

Ne içeceğinize gelince, içecek olarak sade sudan iyisi yoktur. İçinde meyve dilimleri yüzen su, lüks bir otelden alınmış gibi hissettirme avantajına sahiptir. Karbonatlı su da iyidir – çok fazla içemeyebilirsiniz, bu da potansiyel bir dezavantajdır, ancak Kavouras, “GI sisteminizde köpüklü suyun sizi nemlendirmede daha az etkili olmasını sağlayacak bir mekanizma yoktur” dedi. Büyük miktarlarda kafein idrar söktürücüdür ve Higgins de aynı nedenle şekerli içeceklere karşı uyarmaktadır – günlük buzlu kahve iyidir. Eğer saatlerce ağır terleme yapıyorsanız, o zaman bazı – daha az şekerli – spor içecekleri içebilirsiniz. Ancak insanların çoğu için su ideal olmaya devam etmektedir. Yiyecekler de sıvı kaynağı olabilir: Greensboro'daki Kuzey Carolina Üniversitesi Hidrasyon, Çevre ve Termal (H.E.A.T) Stres Laboratuvarı Direktörü William Adams, “Su içeriği yüksek sebze ve meyveler açısından zengin bir diyet uyguladığınızdan emin olun” tavsiyesinde bulundu. Sıvı kaybetmenize neden olan alkol kesinlikle yararlı değildir.

Ortalıkta pek çok su efsanesi var. Çok fazla zorlanabilir misiniz? Teknik olarak, elektrolit dengesizliğine neden olacak şekilde aşırı hidrat almak mümkündür, ancak üç uzman da çoğu insan için bunun gerçekten bir endişe kaynağı olmadığı konusunda hemfikirdir. Yaz aylarında sıcak içecekler içmek için argümanlar bulabilirsiniz – fikir, terleme miktarınızı artırdıkları ve böylece serinlemeyi teşvik ettikleri yönündedir. Ancak Kavouras, vücudunuzu serinleten soğuk içeceklerin daha iyi olduğunu vurguluyor. Maraton koşucuları yarıştan önceki anlarda bazen bir adım daha ileri giderek vücut ısılarını düşürmek için buzlu içecekleri höpürdeterek içiyorlar. Eski usul içme suyu için en iyisi, musluktan akan soğuk suyun sıcaklığı olan yaklaşık 10 derecedir.

Susuz kalmamanın son bir anahtarı: Erken başlayın. Higgins, sıcak hava dalgası olsun ya da olmasın, pek çok insanın her zaman hafif susuz kaldığını söyledi. “Özellikle sabahları ilk uyandığınızda, tipik olarak susuz bir durumdasınızdır.” Buna göre, insanların uyanır uyanmaz standart bir şişe su – yaklaşık 0,50 lt – içmelerini öneriyor. İnsanların unuttuğu bir diğer şeyin de, açık havaya çıktıktan sonra içeri döndüklerinde ne olduğu olduğunu söyledi. “Terlemeye devam ediyorsunuz” diye belirtti. Başka bir deyişle: sıvı alın ve sonra sıvı almaya devam edin.

Hidrasyon ne kadar önemli olsa da bir mucize değildir. Kavouras, “Bu, 'İyi sıvı alıyorum, bu yüzden 49 derece havada koşuya çıkacağım ve iyi olacağım çünkü çok içiyorum' diyebileceğiniz anlamına gelmez” dedi. “İşler bu şekilde yürümüyor.” Yine de basit ama etkili bir araç.

Bunun gibi sıcak hava dalgaları daha da sıklaştıkça, çok daha fazla insanın hidrasyonlarına nasıl dikkat edeceklerini öğrenmeleri gerekecek. Ve belki de yeterli su ters bir tür rahatlık olabilir: Amansız sıcağı kontrol edemezsiniz ama muhtemelen su alımınızı kontrol edebilirsiniz. Sıcak hava dalgasında, bardağın dolu tarafını görmek ve boş bir bardak su içmek işe yarayabilir.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…