Bu Değişiklikler Bir Boşlukta Gerçekleşmiyor…

21:13:07

Gezegen ısındıkça, bunun bulaşıcı hastalıklar üzerindeki etkisine ilişkin endişeler de artıyor…

Dünyanın dört bir yanındaki insanlar, sadece yarım yüzyıl öncesine kıyasla daha uzun ve sağlıklı bir yaşam sürüyor. İklim değişikliği bunu geri almakla tehdit ediyor…

Gezegenin dört bir yanında hayvanlar – ve taşıdıkları hastalıklar – bozulan dünyaya uyum sağlamak için yer değiştiriyor. Ve yalnız da değiller: Keneler, sivrisinekler, bakteriler, algler, hatta mantarlar bile hareket halinde, daha önce görülmemiş bir hızla gelişen iklim koşullarına uyum sağlamak için tarihsel menzillerini değiştiriyor veya genişletiyorlar.

Bu değişiklikler bir boşlukta gerçekleşmiyor. Ormansızlaşma, madencilik, tarım ve kentsel yayılma, dünyanın kalan vahşi alanlarından ısırıklar alıyor ve her yıl yaklaşık 20 milyon insanı yerinden eden biyolojik çeşitlilik kaybına katkıda bulunuyor – barınma, tıbbi bakım, gıda ve diğer temel ihtiyaçlara ihtiyaç duyan insanlar, zaten kırılgan olan ve giderek daha da stresli hale gelen sistemleri zorluyor.

Tüm bu faktörler insan hastalıkları için olgunlaşmış koşullar yaratıyor. Eski ve yeni hastalıklar daha yaygın hale geliyor ve hatta daha önce hiç bulunmadıkları yerlerde ortaya çıkıyor. Araştırmacılar, iklim kaynaklı hastalıkların şu anda insan sağlığı için oluşturduğu korkunç tehdidi ve gelecekteki tehlikelerin kapsamını aydınlatan bir dizi kanıtı bir araya getirmeye başladılar.

Kâr amacı gütmeyen Conservation International'da doktor olan Neil Vora, “Bu sadece gelecekte olacak bir şey değil” dedi. “İklim değişikliği burada. İnsanlar şu anda acı çekiyor ve ölüyor.”

Araştırmalar iklim değişikliğinin hastalıkların yayılmasını birkaç ana yoldan etkilediğini gösteriyor.

Hayvanlar, doğal yaşam alanlarında artan sıcaklıklardan kaçmak için daha yüksek, daha serin bölgelere taşınmaya başlıyor ve hastalıkları da beraberlerinde getiriyorlar. Bu, o bölgelerde yaşayan insanlar için bir tehdit oluşturuyor ve aynı zamanda yeni gelen hayvanlarla mevcut türler arasında tehlikeli karışmalara yol açıyor. Örneğin kuş gribi, yükselen denizler ve diğer faktörler yuva yapan kuş türlerini diğer türlerle karşılaşma ihtimallerinin daha yüksek olduğu iç bölgelere ittikçe vahşi hayvanlar arasında daha kolay yayılmaktadır. Türler arasında sıçrama yapan hastalıklar, sonunda insanlara sıçrama yapmak için daha kolay bir zaman geçirme eğilimindedir.

Daha sıcak kışlar ve daha ılıman sonbahar ve ilkbaharlar, patojen taşıyıcılarının – örneğin keneler, sivrisinekler ve pireler – yılın daha uzun bir bölümünde aktif kalmasına izin verir. Aktif dönemlerin uzaması, daha yoğun çiftleşme sezonları ve soğuk kış aylarında daha az can kaybı anlamına gelmektedir. Kuzeydoğu Amerika Birleşik Devletleri, son on yılda Lyme hastalığı taşıyan siyah bacaklı kenelerin büyük bir çoğalmasına tanık oldu ve daha sıcak kışlar bu eğilimde belirleyici bir rol oynadı.

Aşırı kuraklık ve sel dönemleri gibi düzensiz hava koşulları, hastalıkların yayılması için gerekli koşulları yaratmaktadır. Su yoluyla bulaşan bir bakteri olan kolera, Güney Asya ülkelerinde muson mevsiminde, sellerin içme suyunu kirlettiği zamanlarda, özellikle de kaliteli sanitasyon altyapısının olmadığı yerlerde gelişmektedir. Batı ABD'de toprakta yetişen mantar kaynaklı bir patojen olan vadi humması, yağmur dönemlerinde gelişir. Dünyanın bu bölgesinde yağmuru takip etme eğiliminde olan şiddetli kuraklık, mantar sporlarını pörsütür, bu da en ufak bir rahatsızlıkta – örneğin bir yürüyüşçünün botu veya bir bahçe tırmığı – havaya daha kolay dağılmalarını ve insan solunum sistemine girmelerini sağlar.

İklim kaynaklı bu etkiler insan sağlığına ciddi zararlar veriyor. Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezlerine göre, ABD'de sivrisinek, kene ve pirelerle bağlantılı hastalık vakaları 2004-2016 yılları arasında üç katına çıktı. Tehdit, yaygın olarak bilinen vektör kaynaklı hastalıkların ötesine uzanmaktadır. Araştırmalar, insanlarda hastalığa neden olduğu bilinen tüm patojenlerin yarısından fazlasının iklim değişikliği nedeniyle daha kötü hale gelebileceğini gösteriyor. Zaman geçtikçe sorun daha da büyüyor. Dünya Sağlık Örgütü, 2030 ile 2050 yılları arasında sıtma ve su güvensizliği gibi iklimle ilgili sadece bir avuç tehdidin her yıl çeyrek milyon ek can alacağını tahmin ediyor.

Georgetown Üniversitesi'nde küresel değişim biyoloğu olan Colin Carlson, “Bence iklim değişikliğinin hastalık risklerini ne kadar değiştirdiğini değil, aynı zamanda ne kadar çok risk türünün değiştiğini de büyük ölçüde hafife aldık” dedi.

Örneğin kene kaynaklı hastalıklar ve iklim değişikliği arasındaki noktaları birleştirmek nispeten basit bir bilimsel çaba olsa da, bilim camiasının ve genel kamuoyunun küresel ısınmanın hastalıklar üzerindeki etkilerinin daha az belirgin birçok başka şekilde de ortaya çıkabileceğinin farkında olması gerektiğini belirtti. COVID-19 salgını, hastalığın küresel popülasyonlarda ne kadar hızlı hareket edebileceğinin ve bu tür tehditlere karşı halk sağlığı müdahalesinin ne kadar karmaşık hale gelebileceğinin bir örneğidir.

“Bence salgın ve pandemi tehditleri açısından endişelenecek daha çok şey var” dedi.

Dünya, iklim kaynaklı hastalıkların etkilerini azaltmak için ihtiyaç duyduğu araçlara – yaban hayatı gözetim ağları, aşılar, erken uyarı sistemleri – sahiptir. Bu araçlardan bazıları yerel ölçekte büyük bir etki yaratacak şekilde kullanılmaya başlandı bile. Geriye, hükûmetlerin, STK'ların, tıbbi sağlayıcıların, doktorların ve halkın küresel bir eylem planı geliştirmek ve uygulamak için sınırların ötesinde ne kadar hızlı çalışabilecekleri kalıyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…