18:13:41

Sardinya'nın Geleneksel Bir Ürünü Olarak Kaydedilmiştir

Casu Marzu (Çürük Peynir), koyun sütüyle yapılan ve peynirin fermantasyonundan sorumlu olan canlı kurtçuklar içeren geleneksel bir Sardinya peyniridir. Peynirle ilgili sağlık endişeleri nedeniyle, İtalya'da ticari satışları yasaktır. Ayrıca, peynir birkaç ülkede yasaklanmıştır, bunlar arasında Amerika Birleşik Devletleri de bulunmaktadır.

2009 yılında, Guinness Dünya Rekorları Kitabı, casu marzu’yu “en tehlikeli peynir” olarak ilan etmiştir çünkü “kurtçuklar, bir kez yendikten sonra mide asidine karşı hayatta kalabilir, bağırsak duvarlarından geçebilir ve kusma, karın ağrısı ve kanlı ishal gibi problemlere yol açabilir.”

CNN için bir İtalyan gazetecisi, casu marzu'nun kültürel statüsünü “saygı gösterilen” olarak tanımlamış ve peynirin benzersiz yapım süreci ile güçlü ve nadir tadının, geleneksel Sardinya çoban yaşam tarzının simgeleri olarak tanımlanmıştır. Fancello'ya göre, Sardinya tarifleri 1909 yılına kadar yazılı olarak kaydedilmemiştir. O yıl, Modena’dan bir doktor olan Vittorio Agnetti, Sardinya'ya seyahat edip “La nuova cucina delle specialità regionali” (Bölgesel Uzmanlıkların Yeni Mutfağı) adlı bir kitapta altı tarif derlemiştir.

Yerel gastronom Giovanni Fancello, Sardinya mutfağının tarihini adanın Roma İmparatorluğu dönemine kadar takip etmiştir ve “Biz her zaman kurtçuk yemişizdir, Plinius yaşlı ve Aristoteles bunun hakkında konuşmuştur… Bu bizim tarihimizin bir parçasıdır. Biz bu yiyeceklerin çocuklarıyız” demiştir. Casu marzu’nun, geleneksel olarak Sardinyalılar tarafından bir afrodizyak olarak kabul edildiği düşünülmektedir ve peynirin yapımı için gereken çobanlık, sağım ve fermantasyon, adanın batıl inançları ve mistisizminde büyük bir yer tutar.

Diğer on İtalyan bölgesinde de kurtçuk içeren peynirlerin çeşitleri bulunmaktadır, ancak diğer bölgelerdeki ürünler genellikle birer istisna olarak kabul edilirken, casu marzu, Sardinya mutfak kültürünün ayrılmaz bir parçasıdır. Peynirin birkaç farklı adı vardır, bunlar arasında casu becciu, casu fattittu, hasu muhidu, formaggio marcio yer alır. Adanın her alt bölgesi, farklı süt türleri kullanarak kendi üretim yöntemlerine sahiptir.

Casu marzu genellikle Sardinya ekmeği (pane carasau) ile ve Cannonau adında güçlü bir kırmızı şarapla birlikte yenir. Peynirin içinde bulunan, yenildiğinde canlı olması gereken şeffaf kurtçuklar 8 mm uzunluğundadır. Eğer kurtçuklar hareket etmiyorsa, peynir toksik hale gelmiş demektir. Bazı insanlar, yemeden önce kurtçukları çıkarmayı tercih eder; diğerleri ise onları yer. Casu marzu'nun tadı, en iyi şekilde yoğun (keskin) olarak tanımlanabilir.

Casu marzu, Sardinya'nın geleneksel bir ürünü olarak kaydedilmiştir ve bu nedenle yerel olarak korunmaktadır. Yine de, 1962 yılından bu yana, parazitlerle enfekte olmuş yiyeceklerin tüketimini yasaklayan yasalar nedeniyle İtalya hükûmeti tarafından yasadışı kabul edilmiştir. Geleneksel formunda satışı 1962'den bu yana yasaklanan casu marzu, genellikle gizlice satılmaktadır. Peynirin ticareti için büyük bir kara pazar vardır ve çobanlar, niş pazarlar için küçük miktarlarda üretim yapar ve ayrıca isteyen kişilere de satar. Peynir satanlar, 50.000 Euro'ya kadar (yaklaşık 60.000 dolar) yüksek para cezalarıyla karşı karşıya kalabilirler, Sardinyalılar, sevdikleri peynirlerinin yasaklanması hakkında soru sorulduğunda gülüp geçmektedirler. Ancak, son zamanlarda böceklerin protein kaynağı olarak kullanılmasının artan bir şekilde gündeme gelmesiyle, yerel gastronomlar resmi kısıtlamaların kaldırılmasını umut etmektedirler.

Son birkaç yılda, AB, böcek tüketimi kavramını “yenilikçi gıda” kapsamında incelemeye başlamıştır. Bu, böceklerin yenmesi için özel olarak yetiştirildiği anlamına gelir. Araştırmalar, böceklerin tüketiminin, hayvancılıkla ilgili karbon dioksit emisyonlarını azaltmaya yardımcı olabileceğini ve iklim krizini hafifletmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir.

Danmark Teknik Üniversitesi’nin Skylab FoodLab laboratuvarının başında yer alan ve Sardinyalı olan Roberto Flore, böcek tüketimi kavramını uzun süredir incelemektedir. Birkaç yıl boyunca, üç Michelin yıldızlı NOMA restoranının bir parçası olan Kuzey Mutfak Laboratuvarı araştırma ve geliştirme ekibinin başkanlığını yapmış ve böceklerin diyete nasıl dahil edileceği üzerinde çalışmalar yapmıştır.

Flore, “Pek çok kültür böceği bir bileşen olarak kabul eder,” diyor. Ancak Sardinyalılar, kurtçuğu peynir yerine tercih ederler ve genellikle Tayland’da akrepler veya cırcır böcekleri yemek fikrinden korkarlar.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

23:25:30

Bilim İnsanları Bu 9 Metrelik Böceğin Kafasını Yeniden Oluşturdu

Bilim insanları artık dünyada yürüyen en büyük böceğin kafasının nasıl göründüğünü biliyorlar. Neredeyse 9 metre uzunluğundaki ve onlarca bacağa sahip devasa bir böcek yeterince korkutucu değilmiş gibi, bilim insanları sadece bu soyu tükenmiş canavarın kafasının nasıl göründüğünü hayal edebiliyorlardı…

Bu, bu yaratıkların birçok fosilinin kafasız kabuklardan oluştuğu için böyleydi; büyüdükçe başlarındaki açıklıktan dış iskeletlerinden sıyrılarak çıkan bu böcekler, 2,6 metre uzunluğa ve 50 kilogramdan fazla bir ağırlığa kadar büyüyordu.

Ancak şimdi bilim insanları, tam ve çok iyi korunmuş genç fosillerini inceleyerek bir model oluşturdular. Devasa böceğin kafası, kısa çan şeklindeki iki anteni, bir yengeç gibi dışarıya çıkıntı yapan iki gözü ve yaprakları ve kabukları öğütmeye adapte olmuş küçük bir ağzı olan yuvarlak bir kubbe şeklindeydi. Bu, Çarşamba günü 'Science Advances' dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre böyle.

Bu yaratığa 'Arthropleura' deniyor; bu grup, yengeçler, örümcekler ve böcekleri içeren eklembacaklılar grubuna aitti. Modern kırkayak ve çıyanların özelliklerini taşıyorlardı, ancak bazıları çok daha büyüktü ve bu birey şaşırtıcı bir karışımdı.

Araştırmanın ortak yazarı ve Fransa, Villeurbanne'deki Claude Bernard Lyon Üniversitesi'nden paleobiyolog Mickael Lheritier, “Bu yaratığın kırkayak gövdesine, ancak çıyan kafasına sahip olduğunu keşfettik” dedi.

En büyük Arthropleura, dünyanın yaşamış en büyük böceklerinden biri olabilir, ancak bu konuda hâlâ bir tartışma var. Devasa bir deniz akrebi, en büyük böcek unvanına daha yakın olabilir.

Avrupa ve Kuzey Amerika'daki araştırmacılar, 1800'lerin sonlarından bu yana bu devasa böceklerin parçalarını ve ayak izlerini topluyorlar.

West Virginia Üniversitesi'nden ve çalışmaya dahil olmayan paleobiyolog James Lamsdell, “Bu hayvanın kafasının nasıl göründüğünü uzun zamandır görmek istiyorduk,” dedi.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

12:25:51

Uzmanlar, Böceklerin ve Diğer Hayvanların Bilinçli Olduğunu Açıkladı

Bir grup önde gelen biyolog ve filozof yeni bir fikir birliğine vardıklarını duyurdu: Böceklerin, ahtapotların, kabukluların, balıkların ve gözden kaçan diğer hayvanların bilinç deneyimlemesi ‘gerçekçi bir olasılık’. 2022 yılında, Londra Queen Mary Üniversitesi Arı Duyusal ve Davranışsal Ekoloji Laboratuvarı’ndaki araştırmacılar yaban arılarının dikkat çekici bir şey yaptığını gözlemledi: Küçücük, tüylü yaratıklar sadece oyun olarak tanımlanabilecek bir faaliyette bulunuyorlardı. Küçük tahta toplar verilen arılar, onları itiyor ve döndürüyorlardı. Bu davranışın çiftleşme ya da hayatta kalma ile belirgin bir bağlantısı olmadığı gibi bilim insanları tarafından da ödüllendirilmedi. Görünüşe göre, sadece eğlence içindi.

Oyuncu arılar üzerine yapılan çalışma, hayvan zihinleri konusunda önde gelen bir grup akademisyenin bugün atıfta bulunduğu ve bilince yönelik bilimsel desteği daha önce resmi olarak kabul edilenden daha geniş hayvan grubuna genişleten yeni bildiriyi destekleyen bir araştırma grubunun bir parçasıdır. On yıllardır bilim insanları arasında bize benzer hayvanların – örneğin büyük maymunların – bilinçleri bizimkinden farklı olsa bile bilinçli deneyime sahip oldukları konusunda geniş bir mutabakat vardı. Ancak son yıllarda araştırmacılar, tamamen farklı ve çok daha basit sinir sistemlerine sahip omurgasızlar da dahil olmak üzere bizden çok farklı hayvanlar arasında da bilincin yaygın olabileceğini kabul etmeye başladılar.

Biyologlar ve filozoflar tarafından imzalanan yeni bildirge bu görüşü resmen benimsiyor. Kısmen şöyle diyor: “Ampirik kanıtlar, en azından tüm omurgalılarda – tüm sürüngenler, amfibiler ve balıklar dahil – ve birçok omurgasızda – en azından kafadanbacaklı yumuşakçalar, dekapod kabuklular ve böcekler dahil – bilinçli deneyimin gerçekçi bir olasılık olduğunu göstermektedir.” Bu ve diğer hayvanlardaki karmaşık bilişsel davranışları tanımlayan son araştırma bulgularından esinlenen belge, yeni bir fikir birliğini temsil etmekte ve araştırmacıların bilinç için gereken sinirsel karmaşıklık derecesini abartmış olabileceklerini öne sürmektedir.

Dört paragraftan oluşan New York Hayvan Bilinci Deklarasyonu 19 Nisan New York Üniversitesi‘nde düzenlenen “Hayvan Bilincinin Gelişen Bilimi” başlıklı bir günlük konferansta açıklandı. Ontario’daki York Üniversitesi‘nden filozof ve bilişsel bilimci Kristin Andrews, New York Üniversitesi‘nden filozof ve çevre bilimci Jeff Sebo ve London School of Economics and Political Science‘tan filozof Jonathan Birch‘ün öncülüğünde hazırlanan bildirge şu ana kadar aralarında psikolog Nicola Clayton ve Irene Pepperberg, nörobilimci Anil Seth ve Christof Koch, zoolog Lars Chittka ve filozof David Chalmers ve Peter Godfrey-Smith‘in de bulunduğu 39 araştırmacı tarafından imzalandı.

Bildiri, fenomenal bilinç olarak bilinen en temel bilinç türüne odaklanmaktadır. Kabaca ifade etmek gerekirse, eğer bir canlı olgusal bilince sahipse, o zaman o canlı olmak “bir şey gibidir” – filozof Thomas Nagel‘in 1974 tarihli önemli makalesi “Yarasa olmak nasıl bir şeydir?” ile ortaya koyduğu bir fikir. Nagel, bir canlı bizden çok farklı olsa bile, “temelde bir organizma, ancak ve ancak o organizma olmak gibi bir şey varsa bilinçli zihinsel durumlara sahiptir. Buna deneyimin öznel karakteri diyebiliriz.” Eğer bir canlı olgusal olarak bilinçliyse, acı, zevk ya da açlık gibi duyguları deneyimleme kapasitesine sahiptir, ancak öz farkındalık gibi daha karmaşık zihinsel durumları deneyimlemesi gerekmez.

Sussex Üniversitesi‘nde sinirbilimci olan Seth bir e-postasında, “Umarım bu bildirge insan dışı bilinç konularına ve insanın çok ötesinde bilinçli deneyimler olasılığına eşlik eden etik zorluklara daha fazla dikkat çeker” diye yazdı. “Umarım bu çalışma tartışmaları alevlendirir, hayvan refahı konusundaki politika ve uygulamaları bilgilendirir ve diğer hayvanlarla ChatGPT gibi şeylerle olduğundan çok daha fazla ortak noktamız olduğuna dair bir anlayış ve takdir uyandırır.”

Büyüyen Bir Farkındalık
Bildirge geçen sonbaharda Sebo, Andrews ve Birch arasında yapılan konuşmaların ardından şekillenmeye başladı. Sebo, “Üçümüz son 10 yılda, son 15 yılda hayvan bilinci biliminde ne kadar çok şey olduğunu konuşuyorduk,” diye hatırlıyor. Örneğin artık ahtapotların acı hissettiğini ve mürekkep balıklarının geçmişteki belirli olayların ayrıntılarını hatırladığını biliyoruz. Balıklar üzerinde yapılan çalışmalar, temizleyici wrasse’nin bir dereceye kadar kendini tanıdığını gösteren “ayna testi“nin bir versiyonunu geçtiğini ve zebra balıklarının merak belirtileri gösterdiğini ortaya koymuştur. Böcek dünyasında, arılar belirgin oyun davranışı gösterirken, Drosophila meyve sinekleri sosyal çevrelerinden etkilenen farklı uyku düzenlerine sahiptir. Bu arada kerevitler kaygı benzeri durumlar sergiler ve bu durumlar kaygı giderici ilaçlarla değiştirilebilir.

Uzun zamandır bilinçli olmadığı düşünülen hayvanlardaki bu ve diğer bilinçli durum belirtileri biyologları, bilişsel bilimcileri ve zihin felsefecilerini heyecanlandırmış ve zorlamıştır. Sebo, “Pek çok insan, örneğin memelilerin ve kuşların bilinçli olduğunu ya da bilinçli olma ihtimalinin çok yüksek olduğunu bir süredir kabul ediyor, ancak diğer omurgalı ve özellikle omurgasız taksonlara daha az ilgi gösterildi” dedi. Konuşmalarda ve toplantılarda uzmanlar bu hayvanların bilince sahip olması gerektiği konusunda büyük ölçüde hemfikirdi. Ancak yeni oluşan bu fikir birliği, diğer bilim insanları ve politika yapıcılar da dahil olmak üzere daha geniş kitlelere iletilmiyordu. Bu yüzden üç araştırmacı açık ve özlü bir bildiri taslağı hazırlamaya ve onay için meslektaşları arasında dağıtmaya karar verdi. Sebo, bildirgenin kapsamlı olmaktan ziyade “alanın şu anda nerede olduğunu ve nereye doğru gittiğini düşündüklerine işaret etmek” amacını taşıdığını söyledi.

Yeni bildirge, hayvan bilinci konusunda bilimsel fikir birliği sağlamaya yönelik en son çabayı güncelliyor. Araştırmacılar 2012 yılında, memeliler ve kuşlar dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere bir dizi hayvanın “kasıtlı davranışlar sergileme kapasitesine” sahip olduğunu ve “insanların bilinç oluşturan nörolojik alt tabakalara sahip olma konusunda benzersiz olmadığını” söyleyen Cambridge Bilinç Bildirgesi‘ni yayımladılar.

Seth, yeni bildirgenin bir öncekinin kapsamını genişlettiğini ve daha dikkatli bir şekilde ifade edildiğini yazdı. “Bilimi diktayla yapmaya çalışmıyor, daha ziyade elimizdeki kanıtlar ve teoriler göz önüne alındığında hayvan bilinci ve ilgili etik konusunda neleri ciddiye almamız gerektiğini vurguluyor.” “Açık mektup ve benzerlerinin çığ gibi büyümesinden ummadığını”, ancak nihayetinde “bu bildirinin desteklenmeye değer olduğu sonucuna vardığını” yazdı.

Sydney Üniversitesi‘nde bilim felsefecisi olan ve ahtapotlarla yoğun bir şekilde çalışan Godfrey-Smith, bu canlıların sergilediği karmaşık davranışların – problem çözme, alet kullanımı ve oyun davranışı dahil – ancak bilincin göstergeleri olarak yorumlanabileceğine inanıyor. “Nesnelerle, bizimle ve yeni nesnelerle olan bu dikkatli etkileşimleri, içlerinde oldukça fazla şey olduğunu düşünmemeyi çok zorlaştırıyor” dedi. Ahtapotlarda ve mürekkep balıklarında acı ve rüya benzeri durumları inceleyen son makalelerin “aynı yöne işaret ettiğini, deneyimin yaşamlarının gerçek bir parçası olduğuna” dikkat çekti.

Bildiride adı geçen hayvanların birçoğunun beyinleri ve sinir sistemleri insanlarınkinden çok farklı olsa da, araştırmacılar bunun bilinç için bir engel teşkil etmemesi gerektiğini söylüyorlar. Örneğin, bir arının beyninde sadece bir milyon nöron bulunurken, bu sayı insanlarda 86 milyar civarındadır. Ancak bu arı nöronlarının her biri yapısal olarak bir meşe ağacı kadar karmaşık olabilir. Oluşturdukları bağlantı ağı da inanılmaz derecede yoğundur; her nöron belki de 10.000 ya da 100.000 nöronla temas halindedir. Buna karşın bir ahtapotun sinir sistemi başka şekillerde de karmaşıktır. Organizasyonu merkezi olmaktan ziyade oldukça dağınıktır; kopmuş bir kol, sağlam hayvanın davranışlarının çoğunu sergileyebilir.

Andrews‘a göre sonuç, bilince ulaşmak için “düşündüğümüz kadar çok donanıma ihtiyacımız olmayabileceği”. Örneğin, dikkat, algı, hafıza ve bilincin diğer önemli yönlerinde rol oynadığına inanılan memeli beyninin dış katmanı olan serebral korteksin bile bildiride hedeflenen daha basit olağanüstü bilinç için gerekli olmayabileceğini belirtti.

“Balıkların bilinçli olup olmadığı konusunda büyük bir tartışma vardı ve bunun büyük bir kısmı memelilerde gördüğümüz beyin yapılarından yoksun olmalarıyla ilgiliydi” dedi. “Ancak kuşlara, sürüngenlere ve amfibilere baktığınızda, çok farklı beyin yapılarına ve farklı evrimsel baskılara sahip olduklarını görüyorsunuz – ve yine de bu beyin yapılarından bazılarının, insanlarda serebral korteksin yaptığı işin aynısını yaptığını görüyoruz.”

Godfrey-Smith, bilincin göstergesi olan davranışların “omurgalı veya insan mimarisine tamamen yabancı görünen bir mimaride var olabileceğini” belirterek aynı fikirdeydi.

Dikkatli İlişkiler
Sebo, bildirgenin hayvanlara yönelik muamele ve özellikle de hayvanların acı çekmesinin önlenmesine yönelik etkileri olsa da, odak noktasının acının ötesine geçmesi gerektiğini belirtti. Sebo, insanların esaret altındaki hayvanların bedensel acı ve rahatsızlık yaşamasını önlemesinin yeterli olmadığını söyledi. “Onlara aynı zamanda içgüdülerini ifade etmelerine, çevrelerini keşfetmelerine, sosyal sistemlere dahil olmalarına ve diğer türlü oldukları gibi karmaşık aktörler olmalarına olanak tanıyacak türden zenginleştirme ve fırsatlar da sağlamalıyız.”

Ancak “bilinçli” etiketini daha geniş bir hayvan yelpazesine – özellikle de çıkarlarını dikkate almaya alışık olmadığımız hayvanlara – vermenin sonuçları açık değildir. Godfrey-Smith, örneğin böceklerle olan ilişkimizin “kaçınılmaz olarak biraz düşmanca” olabileceğini söyledi. Bazı haşereler ekinleri yer ve sivrisinekler hastalık taşıyabilir. “Sivrisineklerle bir şekilde barış yapabileceğimiz fikri, balıklarla ve ahtapotlarla barış yapabileceğimiz fikrinden çok farklı bir düşünce” dedi.

Benzer şekilde, biyoloji araştırmalarında yaygın olarak kullanılan Drosophila gibi böceklerin refahına da çok az önem veriliyor. Pennsylvania Üniversitesi‘nde bilincin sinirsel temellerini araştıran ve bildirgeyi imzalayan Matilda Gibbons, “Araştırmalarda çiftlik hayvanlarının ve farelerin refahını düşünüyoruz, ancak böceklerin refahını hiç düşünmüyoruz” dedi.

Bilimsel kuruluşlar laboratuvar farelerine yönelik muamele için bazı standartlar oluşturmuş olsa da, yeni bildirgenin böceklere yönelik muamele için yeni standartlara yol açıp açmayacağı belli değil. Ancak yeni bilimsel bulgular bazen yeni politikaları tetikleyebiliyor. Örneğin İngiltere, London School of Economics‘in bir raporunda bu hayvanların acı, sıkıntı veya zarar görebileceğinin belirtilmesinin ardından ahtapot, yengeç ve ıstakozlara yönelik korumayı arttırmak üzere bir yasa çıkarmıştır.

Bildirgede yapay zekâdan hiç bahsedilmese de, olası yapay zekâ bilinci konusu hayvan bilinci araştırmacılarının zihnini meşgul etmektedir. Sebo, “Mevcut yapay zeka sistemlerinin bilinçli olma ihtimali çok düşük,” dedi. Bununla birlikte, hayvan zihinleri hakkında öğrendikleri “beni duraklatıyor ve konuya daha dikkatle yaklaşmak istememe neden oluyor.”

Andrews, bu bildirinin genellikle göz ardı edilen hayvanlarla ilgili daha fazla araştırma yapılmasını tetikleyeceğini ve bu hareketin hayvanlar dünyasındaki bilincin kapsamına ilişkin farkındalığımızı daha da genişletme potansiyeline sahip olduğunu umuyor. “Neredeyse her üniversitede bulunan tüm bu nematod solucanları ve meyve sinekleri – onlardaki bilinci inceleyin” dedi. “Onlara zaten sahipsiniz. Laboratuvarınızdaki birinin bir projeye ihtiyacı olacak. O projeyi bir bilinç projesi haline getirin. Bunu düşünün!”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

11:43:44

Sivrisinekler Büyüyen Bir Halk Sağlığı Tehdidi ve Yıllar Süren İlerlemeyi Tersine Çeviriyor

İklim değişikliği ve böceğin hızlı evrimi, sıtma ölümlerinin artmasına yardımcı oldu ve dang ve diğer sivrisinek kaynaklı virüsleri, bu konuda hiç bir endişe duymayan yerlere getirdi. Kenya'daki Victoria Gölü'nün yüzlerce kilometrelik kıyı şeridi boyunca, genç bilim insanlarından oluşan bir filo ve gönüllülerden oluşan bir ordu, yeryüzündeki diğer canlılardan daha fazla insanın sağlığını tehdit eden bir canlıya karşı topyekûn bir savaş yürütüyor: Sivrisinek…

Yeni böcek ilaçlarını ve bunları dağıtmak için dahiyane yeni yolları test ediyorlar. Geceleri pencerelerden içeri bakarak uyuyan insanların üzerine konan sivrisinekleri izliyorlar. Sivrisineklerin taşıdığı parazitleri takip etmek için bebeklerden, moto-taksi sürücülerinden, keçi çobanlarından ve keçilerinden kan topluyorlar.

Ancak küresel halk sağlığının ön saflarında bu çabaya liderlik eden böcekbilimci Eric Ochomo, geçtiğimiz günlerde elinde dizüstü bilgisayarıyla bataklık çimenlerinde durdu ve acımasız bir gerçeği kabul etti: “Görünüşe göre sivrisinekler kazanıyor.”

On yıldan daha kısa bir süre öncesine kadar, sivrisineklere karşı yüzyılı aşkın bir süredir devam eden mücadelede üstünlüğü ele geçirmiş gibi görünen taraf insanlardı. Ancak son birkaç yıldır bu ilerleme sadece durmakla kalmadı, tersine döndü.

1970'lerden bu yana evlere ve uyuyan çocukları korumak için yatak ağlarına püskürtmek için kullanılan böcek ilaçları çok daha az etkili hale geldi; sivrisinekler bunlardan kurtulmak için evrimleşti. 2015'te tarihin en düşük seviyesine gerileyen sıtma vakaları ve ölümler artıyor.

İklim değişikliği, dayanılmaz ve bazen ölümcül ateşler olan dang ve chikungunya'ya neden olan virüsleri taşıyan sivrisinekleri daha önce hiç bulunmadıkları yerlere getirdi. Bir zamanlar tamamen tropikal bir hastalık olan dang humması artık örneğin Florida ve Fransa'da da görülüyor. Geçtiğimiz yaz Amerika Birleşik Devletleri'nde 20 yıl sonra ilk kez yerel olarak bulaşan sıtma vakaları görüldü ve Teksas, Florida ve Maryland'de dokuz vaka rapor edildi.

Dr. Ochomo, “Tarihsel olarak bu sivrisineklere sahip olan yerlerde durum yeni şekillerde zorlayıcı hale geldi ve aynı zamanda diğer yerler de iklim ve çevresel faktörler nedeniyle yeni tehditlerle karşı karşıya kalacak” dedi.

Dünyanın dört bir yanındaki bilim insanları, Dr. Ochomo'nun test ettiği yeni teknolojiler de dahil olmak üzere yeni çözümler için yoğun çaba sarf ediyor. Hastalığı engellemek için sivrisinekleri biyolojik ve genetik olarak değiştiren yeni nesil araçlar da dahil olmak üzere bazı umut verici yaklaşımlar geliştirdiler.

Ancak bu tür çabalar maliyet ve yasal engeller nedeniyle sekteye uğradı. Bu araçlardan herhangi birini, her yeni yağmur mevsiminde çocukların hastalandığı yerlere ulaştırma süreci, acı verici derecede yavaş ve kötü bir şekilde yetersiz finanse edilen yıllarca süren testler ve düzenleyici incelemeleri içermektedir.

Afrika, Asya ve Karayipler'de sivrisinek kaynaklı hastalıkları ortadan kaldırma projeleri yürüten Hollandalı vektör biyoloğu Bart Knols, “Sahaya inip gerçekten hayat kurtarmaya başlamadan önce bu kadar zaman kaybetmemiz çok saçma” dedi.

En büyük katil
Sıtma, insanlık tarihi boyunca diğer tüm hastalıklardan daha fazla insanın ölümüne neden olmuştur. Bu yüzyıla kadar parazite karşı verilen savaş tek taraflıydı. Daha sonra, 2000-2015 yılları arasında, evlerde yaygın böcek ilacı kullanımı, böcek ilacı kaplı yatak ağları ve daha iyi tedaviler sayesinde sıtma vakaları dünya genelinde üçte bir oranında azaldı ve ölüm oranı neredeyse yarı yarıya düştü. Klinik deneyler, sıtma ölümlerinin büyük kısmını oluşturan çocukları koruyabilecek sıtma aşılarının umut vaat ettiğini gösterdi.

Bu başarı yeni yatırımların yapılmasını ve hastalığın tamamen ortadan kaldırılmasının konuşulmasını sağladı.

Ancak 2019'da yaklaşık 575.000 ile tarihi düşük seviyeye gerileyen sıtma ölümleri, sonraki iki yılda önemli ölçüde arttı ve küresel verilerin bulunduğu son yıl olan 2021'de 620.000'e ulaştı.

Latin Amerika'da bu yılın ilk yarısında, 2022'nin tamamında görülenden daha fazla – üç milyondan fazla – dang vakası görüldü. Bangladeş, Ağustos sonu itibariyle 120.000 vaka ile şimdiye kadarki en büyük dang salgınının pençesinde. Dünyanın pek çok bölgesinde chikungunya ve diğer sivrisinek kaynaklı enfeksiyonların vakaları ve bunlardan kaynaklanan ölümler de artmaya başladı.

Bunun başlıca nedenlerinden biri sivrisineklerin son derece uyumlu olmaları. Giderek daha fazla insan evlerinde ağlar veya spreylerle korundukça, sivrisinekler Afrika'daki sıtma vektör türlerinin tarihi modeli olan iç mekânlarda ve geceleri yerine, dışarıda ve gündüzleri daha fazla ısırmaya başladı. Sivrisineklerin genetik yapısı değişen çevresel koşullara yanıt olarak hızla geliştiğinden, yaygın olarak kullanılan böcek ilaçlarına karşı direnç geliştirdiler – sıtma parazitinin kendisi de bir zamanlar onu tedavi etmek için kullanılan son derece etkili ilaçlara karşı giderek daha dirençli hale geliyor.

Ve kentsel alanlarda gelişen yeni bir sivrisinek, sıtmanın yayılmasının her zaman büyük ölçüde kırsal alanlarla sınırlı olduğu Asya'dan Afrika'ya geldi. Oxford Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, bu değişimin 100 milyondan fazla insanı daha sivrisinek kaynaklı enfeksiyonlara karşı savunmasız hale getirdiğini tahmin ediyor.

Uzmanlar, risklerin katlanarak artmasının, insanları tüm sivrisineklerden koruyacak bir yönteme acil ihtiyaç olduğu anlamına geldiğini söylüyor – sıtmanın yanı sıra dang, sarı humma ve köşede pusuda bekleyen her türlü patojene karşı savunmaya yardımcı olacak bir yöntem. (Sadece dişi sivrisinekler ısırır; yumurta üretmek için kandaki proteine ihtiyaç duyarlar).

Ancak yeni bir teknolojinin ya da müdahalenin tasarlanması, geliştirilmesi, test edilmesi ve üretilmesi on yıl ya da daha fazla zaman alır. Buna karşılık sivrisineklerin altı haftalık yaşam süreleri, onları öldürmeye çalıştığımız yöntemlerden kaçmak için sürekli evrim geçiriyor.

Bugüne kadar bu çabalar için harcanan paranın büyük kısmı yüksek gelirli ülkelerden ve özel hayırseverlerden geldi, ancak finansman seviyeleri durağanlaştı. Birçok araştırmacı, yeni yöntemlerin büyük ölçekli denemeleri için ihtiyaç duydukları yatırım türünü motive etmenin giderek zorlaştığını söyledi.

Dr. Knols, “Er ya da geç, fon veren kuruluşlar bu parayı başka şeylere yönlendirecek” dedi. “Bunu tarıma ya da eğitime yatırıyoruz diyecekler.”

Yeni bir sorun

Dr. Ochomo'nun araştırması, Anopheles funestus sivrisineğinin onlarla ziyafet çektiğini ortaya çıkardı: Bir zamanlar çoğunlukla geceleri yataklarında uyuyanları ısırdığı düşünülen bu tür, artık gündüzleri dışarıda ısırıyor.

Dr. Ochomo ve meslektaşlarının yaptığı araştırmalara göre, Afrika'nın kırmızı topraklı yollarındaki her 10 kişiden dördü, semptomları olmasa bile sıtma paraziti taşıyor. Açık havada ve gündüz vakti bazı ısırmalar muhtemelen başından beri oluyordu, ancak kimse bunu gerçekten takip etmiyordu çünkü odak noktası savunmasız uyuyanlardı.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri entomoloji şefi Audrey Lenhart, yirmi yıl önce, yatak cibinliklerinin toplu dağıtımının ilk günlerinde, sıtma vaka oranlarının hemen düştüğünü ve ağların yeterli olabileceğine dair bir iyimserlik olduğunu söyledi. Bunun yerine, yeni bir sorun yaratılmasına yardımcı olduklarını söyledi.

“Bir düşünün: Her yere yatak ağları koyuyorsunuz, o zaman içeride insanları ısıran sivrisinekler ölecek,” diye açıkladı Dr. Lenhart. “Hayatta kalacak olanlar dışarıda oturan insanları ısıranlar, çiftlik hayvanlarını ısıranlar, evlerde olmayanlar, değil mi? Dolayısıyla üreyen ve sivrisinek popülasyonunu orada tutanlar da bunlar oluyor.”

İşe yaramayan böcek ilaçları
Günümüzde kullanılan böcek öldürücülerin çoğu 1970'lerde geliştirilen ve aster çiçeklerinin ezilmesiyle elde edilen eski bir sivrisinek caydırıcıdaki kimyasal bileşiklerden türetilen piretroidlerdir. Yatak cibinlikleri ve duvarlara püskürtmek de dahil olmak üzere her şey için kullanılmışlardır.

Dünyanın dört bir yanındaki sivrisinekler artık bunlara karşı oldukça dirençli olduğundan, yeni bir şeyler bulmak için acil bir arayış var.

2005 yılında Bill & Melinda Gates Vakfı, etkili böcek ilacı bileşikleri aramak için Yenilikçi Vektör Kontrol Konsorsiyumu adlı bir projeye 50 milyon dolar yatırım yaptı. Konsorsiyum, büyük zirai ilaç şirketlerinden kimyasal kütüphanelerinde sivrisinekleri yeni yollarla etkileyebilecek ve yeterince güvenli ve dayanıklı moleküller aramalarını istedi.

Kısa bir süre önce konsorsiyumun genel müdürlüğünden emekli olan Nick Hamon, “Dört buçuk milyon bileşikle başladık ve şu anda dörde düştük” dedi.

Yeni bir böcek ilacı olarak işe yaraması için bileşiklerin insanlar için güvenli olması, katı formda olması ve suda çözünmemesi gerekiyor. Ayrıca sivrisinekleri piretroidlerden önemli ölçüde farklı bir şekilde öldürmeleri gerekiyor, çünkü sivrisinekler sadece tek bir kimyasala değil, kimyasalın onları öldürme şekline karşı da direnç geliştiriyor.

Şirketler şimdi tüm bu kutuları işaretleyen sadece dört bileşik üzerinde güvenlik ve test sürecini tamamlamak zorundadır. Alman kimya şirketi BASF'nin baş kimyageri Susanne Stutz, bunun son derece maliyetli ve yavaş olduğunu söylüyor.

“Bu her zaman sivrisinekle kimin daha hızlı olduğuna dair bir yarış: Genellikle sivrisinek kazanır çünkü yeni ürünler çıktığından çok daha hızlı direnç geliştirir” dedi.

Dünya Sağlık Örgütü, sivrisineklere karşı yeni bir müdahalenin kullanılmasını tavsiye etmeden önce, iki farklı coğrafi ve epidemiyolojik ortamda yürütülen ve her ikisinde de halk sağlığı üzerinde önemli bir olumlu etki gösteren iki büyük randomize klinik çalışma gerektirmektedir. Örgüt, bu politikanın sınırlı imkânlara sahip ülkelerin paralarını nereye harcayacakları konusunda en iyi kararı vermelerini ve ürünlerin titiz kanıtlarla desteklenmesini sağlamak için tasarlandığını söylüyor. Ancak dünyanın giderek artan sivrisinek sorunları, giderek daha fazla özel durumlara göre uyarlanmış çözümler gerektiriyor: Afrika Sahelindeki çocukları korumak için işe yarayan şey, Kamboçya'daki ormanlarda ağaç kesenleri korumak için işe yaramıyor.

Dr. Ochomo, sivrisinek müdahalelerine ilişkin iki büyük randomize klinik çalışmanın baş araştırmacısıdır. 33 milyon dolarlık bir projede araştırmacılar, evlerin duvarlarına asılabilen ve sivrisineklerin kafasını karıştıran ve ısırmalarını önleyen bir kimyasalın düşük dozlarını dağıtan plastik film kareleri olan mekânsal kovucuların etkinliğini hem dang hem de sıtma riski olan bölgelerde test ediyorlar.

Kenya'da denenen uzaysal kovucuyu geliştiren Wisconsin merkezli S.C. Johnson & Son Inc. şirketi, test için milyonlarca dolarlık ürün bağışında bulundu. Notre Dame Üniversitesi'nde biyolojik bilimler profesörü olan ve Mali ve Sri Lanka gibi ülkelerde de yürütülen çok ülkeli mekânsal kovucu denemesini koordine eden John Grieco, bu tür bir cömertliğin alışılmadık olduğunu ve vektör kontrol araştırmaları için sürdürülebilir bir yol olmadığını söyledi.

Uzaysal kovucular ve diğer yeni araçların çoğu emtiadır: satın alınması ve altı ay ya da bir yıl sonra tekrar satın alınması gereken ürünler. Sundukları koruma geçici olduğu gibi, satın alınmalarını sağlayan finansman da geçicidir.

Dr. Stutz, emtiaların klinik deneylerinin çoğunun ana destekçisi olan Gates Vakfı'nın, BASF'nin yatak cibinliklerinde kullanılmak üzere yeni kimyasalları test etme maliyetinin çoğunu karşılamak zorunda kaldığını, çünkü özel bir firmanın bunu yapması için yeterli kâr teşviki olmadığını söyledi.

“Bu alanda nasıl yenilik yapılacağını bilen şirketleri nasıl elinizde tutarsınız?” diye sordu Dr. Hamon. Yenilikçi Vektör Kontrol Konsorsiyumu 2017 yılında önemli endüstri ortaklarından birini kaybetti.

Dr. Hamon, “Sadece 'Başka bir yerde daha fazla para kazanabiliriz' dediler” dedi.

Bazı uzmanlar, orta ve yüksek gelirli ülkelerde dang hummasının ve şimdi de sıtmanın ortaya çıkmasının, yeni kurumsal yatırımları teşvik edebilecek daha zengin bir pazar yarattığı için yeni fonlar yaratabileceğine inanıyor.

Entomoloji dünyasındaki şüpheciler ise yeni ürünler için yapılan yarışa bakarak bunun tarihten alınan bir dersi göz ardı ettiğini öne sürüyor: Onlara göre sadece yüksek gelirli ulusların bir asırdan daha uzun bir süre önce kullandığı stratejiler bir kez daha insanlara sivrisinekler karşısında üstünlük sağlayacaktır. Afrika, Avrupa ve Asya'nın dört bir yanında çalışmış olan Burundili vektör ekoloğu Silas Majambere, 1900'lerin başında Avrupa ve Amerika'da, 1930'larda ise Brezilya'da fark yaratanın büyük ölçekli çevre yönetimi ve konutlarda yapılan değişiklikler olduğunu söylüyor.

Bu da üreme alanlarının kurutulması, kurutulamayan sulara larvasit – biyolojik toksinler olup dirence neden olmazlar – püskürtülmesi ve evlerin bataklık alanların dışına taşınması anlamına gelmektedir. Kent sivrisineklerinden korunmak için insanların perdeli pencerelere, sağlam duvarlara ve kapalı saçaklı çatılara, yani daha iyi evlere ihtiyacı vardır.

“Eğer son 40 yılımızı aynı bütçeyle bunları yaparak geçirseydik, bugün nerede olurduk?” dedi Dr. Majambere.

Umut ve zorluklar

Busia bölgesinde sıtma vakaları 20 yıl öncesine göre çok daha düşük olsa da, ilerlemenin durması hastalığın aile sağlığını, gelirini ve geleceğini aşındırmaya devam ettiği anlamına geliyor.

Busia kasabasının dışında arabayla yaklaşık bir saatlik mesafede yaşayan çiftçi Mary Oketeti, “Evde bir sıtma vakası olduğunda hayat durur,” diyor. Kendisi yılda üç kez, 12 yaşındaki kızı ise bunun iki katı sıklıkta sıtmaya yakalanıyor. Aile daha sonra tedavi için ne gerekiyorsa harcamak zorunda kalıyor.

“Evde bir tavuk varsa onu satarsınız” diyor.

Bir tavuk 600 Kenya şilini ya da 5 dolar değerinde olabilir; ulaşım, teşhis testi ve sıtma ilaçlarıyla birlikte tıbbi kliniğe yapılacak bir yolculuk en az bu kadar tutacaktır. Tekrarlayan sıtma nöbetleri çocukları okuldan, yetişkinleri de çalışmaktan alıkoyuyor; birikimleri yok ediyor. Bayan Oketeti, her ay birkaç günlüğüne hasta bir aile üyesine bakmak için çiftçilik yaptığı tarlalardan eve dönmek zorunda kaldığını söyledi.

Dr. Ochomo ve ekibi kısa süre önce mekânsal kovucuların klinik denemesinin orta noktasından veriler aldı. Sıtma vakaları, plasebo kovucu kullanan cihazlara sahip olanlara kıyasla bu cihazlara sahip olan ailelerde önemli ölçüde daha düşüktü. Bu eğilim devam ederse, bir sonraki zorluk Dünya Sağlık Örgütü'nü uzaysal kovucuların kullanımını onaylamaya, ardından da Kenya hükümetini bunları satın almaya ikna etmek olacaktır.

Yine de Busia'daki insanları bunları kullanmaya ikna etmenin zor olmayacağını söyledi.

“İnsanlar ağların yeterli olmadığını, daha fazlasına ihtiyaçları olduğunu zaten biliyorlar ve bizi gördükleri için mutlular” dedi. “Nihayet birileri gelip bu konuda yardımcı olmaya çalışıyor” diyorlar.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

17:06:04
Bilim insanları bir böcek beyninin ilk ayrıntılı bağlantı şemasını oluşturdu…

Ekip Perşembe günü yayımladığı raporda, bir meyve sineği larvasından alınan beynin 548.000 sinapsla birbirine bağlı 3016 nöron içerdiğini bildirdi. Konektom olarak bilinen önceki bağlantı şemaları, sadece birkaç yüz nöron ve birkaç bin sinaptik bağlantıya sahip solucanlar ve iribaşlarla sınırlıydı. Çalışmanın yazarlarından ve Johns Hopkins Üniversitesi'nde biyomedikal mühendisliği doçenti olan Joshua Vogelstein, meyve sineği larva konnektomunun önemli bir ilerleme olduğunu çünkü “birçok açıdan insan beynine diğerlerinden daha yakın olduğunu” söylüyor.

Örneğin, “karar vermeye karşılık gelen bölgeler var, öğrenmeye karşılık gelen bölgeler var, navigasyona karşılık gelen bölgeler var” diyor Vogelstein.

Ancak bilim insanlarının meyve sineği larvası konnektomunu üretirken karşılaştıkları zorluklar, 80 milyardan fazla nöron ve yüzlerce trilyon sinaps içeren insan beyninin haritasını çıkarmak için daha ne kadar yol kat etmeleri gerektiğini gösteriyor.

“Beyin bizi biz yapan fiziksel bir nesnedir”
Araştırmacılar konnektomlara odaklandılar çünkü beyin bir nöron koleksiyonundan çok daha fazlasıdır.

Vogelstein, “Beyin, bizi biz yapan fiziksel bir nesnedir. Ve bu nesneyi tam olarak anlamak için nasıl bağlandığını bilmeniz gerekir” diyor.

İnsan bağlantısının tamamını haritalamak için daha uzun yıllar var. Bu arada araştırmacılar, meyve sineğinin bu yeni kablolama haritasının, örneğin tüm beyinlerin nasıl öğrendiğine, hatırladığına ve bir hayvanın davranışını nasıl kontrol ettiğine dair ipuçları sunabileceğini umuyor.

Bir meyve sineği larvasının beyni, insan beyni gibi, sağ ve sol tarafa sahiptir. Ancak araştırmacılar böcek beynindeki bağlantıların haritasını çıkardıklarında, “sağ ve sol tarafların ne kadar benzer olduğu bir sürprizdi” diyor Vogelstein.

İnsanlarda beynin sağ ve sol tarafları çok farklı bağlantılara sahip olabilir. Örneğin, konuşmayla ilgili devreler solda olma eğilimindeyken, yüzleri tanıyan devreler sağda olma eğilimindedir.

Bir “dönüm noktası ilk referans”
Yeni harita, bilim insanlarının öğrenmenin beyni nasıl değiştirdiğini, beyin kablolarının cinsiyete göre nasıl farklılaştığını ve bir hayvanın gelişimi sırasında kabloların nasıl değiştiğini incelemelerine yardımcı olacak.

Vogelstein, “Bu, diğer her şeyi karşılaştırmak için kullanabileceğimiz dönüm noktası niteliğindeki ilk referans” diyor.

Nöral bağlantıların bu eksiksiz haritasının tamamlanması büyük bir ekibin on yıldan fazla zamanını aldı ve özenli bir bilim çalışması gerektirdi.

Ekip işe, bir tuz tanesi büyüklüğündeki tek bir küçük beyni binlerce çok ince kesite ayırarak başladı.

Vogelstein, “Hiç hata yapmıyorsunuz çünkü tek bir hata yaparsanız beynin tamamını atmanız ve her şeye yeniden başlamanız gerekiyor” diyor.

Ekip her bir kesitin görüntüsünü yakalamak için bir elektron mikroskobu kullandı. Bir nörondan diğerine giden bağlantıların izini sürmek için güçlü bilgisayarlar ve özel hesaplama araçları gerekti.

Vogelstein, bu araçların milyonlarca bağlantının izini sürmek için yeterli olduğunu, ancak bir insan beyninde bulunan trilyonlarca bağlantının yeterli olmadığını açıklıyor.

Bu nedenle Seattle'daki Allen Enstitüsü'ndeki araştırmacılar daha kolay bir sonraki hedef üzerinde çalışıyorlar: bir farenin konnektomunu haritalamak. Seattle'daki Allen Enstitüsü'nde yardımcı araştırmacı olan ve meyve sineği larvaları üzerinde yapılan çalışmaya dahil olmayan Nuno Maçarico da Costa, bunun bile büyük bir zorluk olduğunu söylüyor.

Nuno Maçarico da Costa, “Bir kum tanesi kadar olan ama bir milyar bağlantıya sahip fare korteksinin milimetrik bir küpünün bağlantı haritasını çıkarmaya çalışarak başladık – 100.000 nöron ve 4 kilometrelik kablo” diyor.

Sadece bu küçük küpü dilimlemenin 12 gün sürdüğünü, bunun da tam bir fare beyninin yaklaşık beşte birini temsil ettiğini söylüyor.

Zorluğuna rağmen, daha karmaşık beyinlerin haritasını çıkarmanın bu çabaya değeceğini söyleyen da Costa, çünkü bunun sonunda bilim insanlarının insan beyninin şizofreni gibi rahatsızlıklardan nasıl etkilenebileceğini anlamalarına yardımcı olabileceğini belirtiyor.

“Radyonuz bozulursa,” diyor Nuno Maçarico da Costa, “eğer birisi radyonuzun bağlantı şemasına sahipse, onu tamir etmek için daha iyi bir konumda olacaktır.”

Da Costa'ya göre bir insan konnektomu bilim insanlarının nasıl öğrendiğimiz ve neden böyle davrandığımız gibi bazı temel soruları yanıtlamasına da yardımcı olacak.

Nuno Maçarico da Costa, “Her fikir, her anı, her hareket, aldığınız her karar beyninizdeki nöronların faaliyetinden kaynaklanıyor” diyor. “Ve bu aktivite bu yapının bir ifadesidir.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

AB gıda güvenliği ajansının sarı yemek kurtlarına izin verilmesinden sonra geçen yıl ikinci kez insanların böcek tüketimini onaylamasının ardından keçiboynuzu burgerleri, tatlılar ve diğer ürünler Avrupa süpermarketlerine geliyor olabilir.

Onay, Hollanda merkezli Fair Insects BV'nin çekirgeleri Avrupa içinde satmak için izin istemesinin ardından geldi. Göçmen çekirgelerin insan tüketimine uygun olduğunu onaylayan Avrupa Gıda Düzenleme Kurumu, çekirgelerin bir atıştırmalık olarak kurutulmuş veya dondurulmuş halde kanatları ve bacakları çıkarılmış ya da toz halinde bir gıda maddesi olarak pazarlanacağını söyledi.

Bilimsel olarak Locusta migratoria olarak bilinen göçmen çekirgeler, uzun zamandır Zambiya, Kamerun, Botsvana ve Orta ve Güney Afrika'daki diğer bazı ülkelerde ve ayrıca Tayland ve Filipinler gibi bazı Güneydoğu Asya ülkelerinde diyetlerin bir parçası olmuştur.

Son birkaç on yılda, iyi yağ, protein ve vitamin kaynakları oldukları için daha yenilebilir böcekler için sürekli bir baskı oluşmakta. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü, gıda kaynağı olarak böceklerin yaygın olarak tüketilmesini teşvik etmiştir. Böcek yetiştiriciliği, çiftlik hayvanları olarak yetiştirilen diğer hayvanlardan çok daha az sera gazı yayar. Dünyanın dört bir yanındaki kültürler, böcekleri binlerce yıldır temel gıda maddeleri olarak içerse de, birçok Batılı kültür, böcekleri yemeye direniyor ve bu uygulamaya tiksintiyle bakıyor.

AB'nin göçmen çekirge onayını, şu anda böcekler için EFSA tarafından bir güvenlik değerlendirmesine tabi olan 9 başvuru olduğu için benzer başka izinlerin takip etmesi muhtemel görünüyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…