10:31:14

Uykusuzluğa ve Yüksek Tansiyona Çözüm: Bilim Papatyanın İki Büyük Faydasını Onaylıyor

Papatya (-Matricaria recutita- L.), geleneksel tıpta yüzyıllardır kullanılan ve modern bilim tarafından da desteklenen çok yönlü tıbbi bitkiler arasındadır. Özellikle anti-anksiyete (anksiyolitik), hafif sedatif ve antihipertansif (kan basıncını düşürücü) etkileriyle öne çıkar…

Nörolojik Etki ve Uyku Kalitesi

Papatyanın bilinen en güçlü faydası, merkezi sinir sistemi (MSS) üzerindeki etkisidir. Bu etkinin anahtarı, bitkinin en önemli aktif bileşiği olan Apigenin’dir.

– Apigenin’in Mekanizması: Apigenin, beyindeki GABA A reseptörlerine (Gamma-Aminobütirik Asit) bağlanır. Bu reseptörler, MSS aktivitesini düzenleyen ana inhibitör nörotransmitter olan GABA’nın etkisini taklit eder veya güçlendirir.

– Sedatif Etki: Apigenin’in GABA A reseptörlerine bağlanması, merkezi sinir sistemi aktivitesini yavaşlatarak kaygıyı azaltır (anksiyoliz) ve uyku halini (sedasyon) teşvik eder. Bu hafif sakinleştirici etki, daha hızlı uykuya dalmaya ve uyku kalitesinin iyileşmesine doğrudan katkıda bulunur. Bu özelliği sayesinde papatya, hafif uyku bozuklukları ve genel anksiyete bozukluklarının destekleyici tedavisinde araştırılmaktadır.

Anksiyete ve Uyku Üzerine Klinik Kanıtlar

Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) Çalışmaları: Plasebo kontrollü klinik deneyler, standardize edilmiş papatya özütlerinin Yaygın Anksiyete Bozukluğu semptomlarının tedavisinde hafif ila orta düzeyde iyileşme sağlayabileceğini göstermiştir. Bu çalışmalar, özellikle uzun süreli (sekiz hafta veya daha fazla) düzenli kullanımda etkili olduğunu işaret etmektedir.

Depresyon ve Uyku İyileşmesi: Bazı çalışmalar, papatya takviyesinin yalnızca anksiyete semptomlarını değil, aynı zamanda bu durumlarla sıklıkla ilişkilendirilen hafif depresif semptomları ve uykusuzluğu (insomniyi) da iyileştirmeye yardımcı olduğunu öne sürmektedir. Sedatif etki, özellikle yaşlı yetişkinlerde uyku başlangıcını hızlandırma ve gece uyanıklıklarını azaltma potansiyeli taşır.

Kardiyovasküler Etkiler ve Kan Basıncının Düzenlenmesi

Papatya, sadece gevşeme yoluyla değil, aynı zamanda doğrudan fizyolojik mekanizmalar aracılığıyla da kan basıncını düzenlemeye yardımcı olabilir.

– Antihipertansif Özellikler: Araştırmalar, papatyanın içeriğindeki bazı bileşiklerin antihipertansif etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Bu etki, genellikle düz kasların gevşemesini sağlayarak ve dolaylı olarak kan damarlarının genişlemesini (vazodilatasyon) destekleyerek gerçekleşir.

– Mineral Desteği: Papatya, Potasyum ve Kalsiyum gibi önemli makro mineraller açısından zengindir. Bu mineraller, sinir sistemi fonksiyonlarını ve kas kasılmasını düzenlemede hayati rol oynar. Özellikle Potasyum, sodyumun etkilerini dengeleyerek ve hücrelerdeki sıvı dengesini sağlayarak kalp düzenlemesini destekler ve kan basıncının düzenlenmesine önemli ölçüde yardımcı olur.

Ek Faydalar ve Bileşenler

Papatya, apigenin dışında bisabolol, matricin ve chamazulene gibi uçucu yağlar ve flavonoidler içerir. Bu bileşikler şunlara katkıda bulunur:

– Anti-inflamatuar Etki: Papatya, güçlü anti-inflamatuar özelliklere sahiptir ve mide-bağırsak sistemi rahatsızlıklarında yatıştırıcı olarak kullanılabilir.

– Antioksidan Aktivite: Yüksek flavonoid içeriği sayesinde vücudu serbest radikallerin neden olduğu oksidatif strese karşı korur.

Etkili Dozaj Formları ve Öneriler

Papatyanın etkinliği, kullanılan formuna ve içerdiği aktif bileşiklerin (özellikle Apigenin) konsantrasyonuna bağlıdır.

Papatya Çayı: Tüketimin en yaygın yoludur. Genellikle 2-4 gram kurutulmuş papatya çiçeğinin 150 ml sıcak suda 5-10 dakika demlenmesiyle hazırlanır. Anti-anksiyete etkisi için günde birkaç kez tüketim önerilebilir.

Standartlaştırılmış Ekstraktlar: Klinik çalışmalarda en sık kullanılan ve en güvenilir sonuçlar veren formdur. Bu ekstreler, genellikle belirli bir Apigenin yüzdesine göre (örneğin, %1.2 Apigenin) standardize edilir. Tipik günlük dozaj aralığı, markaya ve konsantrasyona bağlı olarak 220 mg ile 1100 mg standardize edilmiş özüt arasında değişebilir.

Topikal Kullanım: Papatya yağı veya merhemleri, içeriğindeki anti-inflamatuar bileşenler sayesinde cilt tahrişlerini yatıştırmak için haricen de kullanılır.

Önemli Not: Kronik bir durum (yüksek tansiyon, ciddi anksiyete) için papatya kullanmayı düşünen kişilerin, standartlaştırılmış bir dozaj formu seçerken ve mevcut ilaçlarıyla olası etkileşimleri değerlendirirken daima bir uzman veya doktora danışması esastır.

Önemli Güvenlik Uyarıları ve Kontrendikasyonlar

Papatya genellikle güvenli kabul edilse de, bazı durumlar ve kişiler için kullanımı uygun değildir:

– Alerjiler: Asteraceae (Papatyagiller) familyasından olan ragwort, krizantem veya kadife çiçeği gibi bitkilere bilinen alerjisi olan bireyler, çapraz reaksiyon riski nedeniyle papatya kullanımından kesinlikle kaçınmalıdır.

– Hamilelik: Yeterli güvenlik verisi bulunmadığı için hamile ve emziren kişilerin papatya takviyeleri veya çayları kullanmadan önce mutlaka bir sağlık profesyoneline danışması önerilir.

– İlaç Etkileşimleri: Papatya hafif sedatif etkilere sahip olduğundan, kan sulandırıcılar (antikoagülanlar), sedatifler veya antihipertansif ilaçlar kullanan kişilerin, olası etkileşimler ve kanama riskinin artması nedeniyle doktor kontrolünde kullanması gereklidir.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

15:11:20

Deniz Tabanında Çiftçilik: Derin Denizlerde Bitki Yetiştirme

Okyanusların derinliklerinde tarım yapmanın mümkün olduğunu biliyor muydunuz? “Nemo’s Garden” adı verilen bir proje, su altı tarımının hem sürdürülebilir hem de inovatif bir yöntem olabileceğini kanıtlıyor. Bu sistem, deniz yüzeyinin yaklaşık 5-10 metre altındaki özel su altı habitatlarında bitki yetiştirme fikrine dayanıyor.

Nemo’s Garden Nasıl Çalışıyor?

Bu proje, bitkileri yetiştirmek için “biyosferler” adı verilen şeffaf, balon benzeri yapılar kullanıyor. Bu yapılar:
Deniz suyunun üzerinde asılı duran bir sera gibi davranıyor.
İçeride sabit bir sıcaklık ve nem ortamı sağlıyor.
Doğal güneş ışığını filtreleyerek enerji kaynağı olarak kullanıyor.

Hidroponik bir yöntemle çalışan sistemde, bitkiler toprak yerine besin açısından zengin suyla büyüyor. Su altındaki sabit basınç ve sıcaklık değişimlerinin azalması, bitkilerin daha hızlı büyümesine olanak tanıyor.

Hangi Bitkiler Yetiştiriliyor?

Şu ana kadar domates, fesleğen, çilek, marul gibi birçok farklı bitki türü başarılı bir şekilde yetiştirildi. Özellikle fesleğen, normal kara ortamına kıyasla su altında daha yüksek verimle yetişiyor.

Avantajları Neler?

1. Suyun Doğal İklimlendirmesi: Deniz suyu, biyosferlerin içindeki sıcaklığı ve nemi düzenler, bu da yapay bir ısıtma veya soğutma ihtiyacını ortadan kaldırır.
2. Azaltılmış Zararlı Etki: Deniz tabanı, tarım zararlılarının neredeyse hiç bulunmadığı bir ortamdır, bu da pestisit ihtiyacını azaltır.
3. Kuraklık Sorununa Çözüm: Deniz suyunun sürekli erişilebilirliği, kuraklık çeken bölgelerde tarım yapma fırsatı sunar.
4. Sürdürülebilirlik: Karasal tarımın toprak erozyonu veya su kaynaklarının tükenmesi gibi sorunlarına alternatif bir çözüm sağlar.

Dezavantajları ve Zorluklar

Bu yöntemin uygulanabilirliği hâlâ sınırlıdır:
Kurulum maliyetleri yüksektir.
Tüm bitkiler bu ortamlarda yetiştirilemez.
Ayrıca, biyosferlerin uzun vadeli etkileri ve ekosistemle uyumu konusunda daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.

Nemo’s Garden’ın Geleceği

Bu tür projeler, özellikle artan nüfus ve azalan tarım arazileri göz önüne alındığında umut verici bir çözüm sunuyor. Su altı çiftliklerinin gelecekte yaygınlaşması, hem gıda güvenliğini artırabilir hem de çevresel etkimizi azaltabilir.

Su altında bir tarla fikri, bilim kurgu gibi görünse de, gelecekte gıda üretimi için devrim niteliğinde bir alternatif olabilir!

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

20:22:03

Orangutan Yüzündeki Yarayı Şifalı Bitkiyle İyileştirirken Görüntülendi

Bilim insanları ilk kez vahşi doğada bir primatın tıbbi özellikleri olan bir bitkiyle yarasını tedavi ettiğini gözlemledi. Bilim insanları Endonezya’daki bir orman rezervinde vahşi bir erkek orangutanın çiğnenmiş bir şifalı bitkinin yapraklarını yüzündeki bir yaraya tekrar tekrar sürdüğünü gözlemledi…

Bu, vahşi bir hayvanın yarayı tedavi etmek için bir bitki kullandığına dair bilinen ilk gözlemdi ve insanların bitkileri tıbbi amaçlarla kullanmada yalnız olmadıklarına dair kanıtlara katkıda bulundu.

Rakus adlı erkek orangutan, Sumatra adasındaki Gunung Leuser Ulusal Parkı‘nda yaşıyor ve yaklaşık 35 yaşında olduğu düşünülüyor. Araştırmacılar yıllardır onun gibi orangutanları ormandaki seyahatlerinde takip ediyor ve yiyecek meyve aramak için gölgelikler arasında ilerliyor.

Parkın Suaq Balimbing araştırma alanındaki bilim insanları, orangutanın yüzündeki yarayı ilk kez 25 Haziran 2022’de, kendi kendini tedavi etme davranışının başladığını gördüklerinde fark ettiler.

Almanya’daki Max Planck Hayvan Davranışları Enstitüsü‘nde primatolog olan Isabelle Laumer, “Bunu duyduğumda çok heyecanlandım,” diyor, çünkü hayvanların kendi kendilerini tedavi ettiklerine dair kayıtlar nadirdir – konu yaralanmaları tedavi etmek olduğunda daha da nadirdir. O ve meslektaşları, Perşembe günü Scientific Reports dergisinde yayınlanan bir çalışmada keşfi detaylandırdı.

Rakus‘un kullandığı akar kuning ya da sarı kök olarak bilinen bitki, Güneydoğu Asya’daki insanlar tarafından sıtma, diyabet ve diğer rahatsızlıkların tedavisinde de kullanılıyor. Araştırmalar bu bitkinin anti-enflamatuar ve antibakteriyel özelliklere sahip olduğunu gösteriyor.

Orangutanlar bu bitkiyi nadiren yerler. Ancak bu vakada Rakus az miktarda yutmuş ve ayrıca yarayı birkaç kez kaplamıştır. Dr. Laumer, yaranın fark edilmesinden beş gün sonra kapandığını ve bir aydan kısa bir süre sonra “herhangi bir enfeksiyon belirtisi olmadan iyileştiğini” söyledi.

Çalışmada yer almayan Japonya’daki Nagasaki Üniversitesi Tropikal Tıp Enstitüsü‘nde misafir profesör olan Michael Huffman, “Bildiğim kadarıyla bu, bir hayvanın bir yaranın tedavisi için bilinen biyomedikal özelliklere sahip bir bitkiyi kullandığını gösteren ilk yayımlanmış çalışma” dedi.

Primatların geçmişte yaraları tedavi ettiği görülmüştü, ancak bitkilerle değil. Bu gözlemi belgeleyen Almanya’daki Osnabrück Üniversitesi‘nden hayvan bilişi uzmanı Simone Pika, Orta Afrika’daki Gabon’da iki düzineden fazla şempanzeden oluşan bir grubun uçan böcekleri çiğneyip yaralarına uyguladığının görüldüğünü söyledi.

Orangutanların şifalı bitkileri farklı bir şekilde kullandıkları da görülmüştür: 2017 yılında bilim insanları, Borneo’da altı orangutanın, muhtemelen ağrıyan kaslarını yatıştırmak için, anti-enflamatuar ve analjezik özelliklere sahip bir çalının çiğnenmiş yapraklarını bacaklarına ve kollarına sürdüklerini bildirdi.

Dr. Huffman, “Genel uygulama şekilleri benzer ve bu, türlerin bu tür ilaç davranışlarına olan eğilimini anlamamız açısından iyi” dedi.

Primatlarda kendi kendine ilaç uygulama örnekleri nadirdir ve bu davranış tam olarak anlaşılamamıştır. Şempanzeler, bonobolar, goriller ve beyaz elli gibonların, muhtemelen parazitleri dışarı atmalarına yardımcı olması için zaman zaman sert, bütün yapraklar yedikleri bilinmektedir. Dr. Huffman ve diğerleri ayrıca şempanzelerin solucan enfeksiyonlarını tedavi etmek için Vernonia amygdalina adlı bir bitkinin acı özünü çiğnediklerini görmüşlerdir.

Ancak bu davranış primatlara özgü değildir. Kedi benzeri bir memeli olan Hint misk kedileri de büyük olasılıkla solucanlardan kurtulmak için bütün yaprakları yutar. Çeşitli kuşlar, tüy akarlarını veya diğer parazitleri tedavi etmelerine yardımcı olması için karıncalara sürtündükleri, karıncalanma adı verilen garip bir davranışta bulunurlar. Yüzlerce arı türü de kolonilerinde mantar ve bakteri üremesini önleyen çiçek özleri toplar; bu da bir tür önleyici kendi kendine veya grup ilacı olarak düşünülebilir.

Dr. Laumer, Rakus‘un incelenmesinin, nesli kritik derecede tehlike altında olan Sumatra orangutanının daha fazla takdir edilmesine ve korunmasına yardımcı olacağını umuyor. Parkta 30 yıl süren çalışmaların ardından bile araştırmacılar yeni şeyler öğrenmeye devam ediyor.

Sadece son birkaç yıl içinde bilim insanları orangutanların karmaşık bulmacaları çözebildiklerini, gelecek için planlama yapabildiklerini, şakacı bir şekilde birbirleriyle dalga geçebildiklerini ve insanlar gibi gülebildiklerini gösterdiler.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

23:07:52

Avustralya havalimanına gülle giren kadına en yüksek ceza verildi…

Avustralya 1800'lerde Avrupa'dan getirdiği tavşanlarla ülkesinin büyük bir bölümünü yok etti. National Geographic'in haberine göre tavşanlar “o zamandan bu yana çevreye büyük zarar verdi”. “Hatta uzmanlar, Avrupa tavşanlarının Avustralya'ya girişinin, istilacı bir memelinin en hızlı yayılma örneklerinden biri olduğunu belirttiler.”

Birkaç yüzyıl önce alınan bu talihsiz karar, bugün Avustralya'nın sıkı biyogüvenlik yasalarıyla çevresini gayretle korumasının büyük bir nedenidir. Bu hafta başında bir kadın bu yasaları zor yoldan öğrendi.

Seyahat blogu yazarı Lays Laraya, Dubai'den Qatar Airways uçağıyla Perth Havaalanı'na geldi. Kabin ekibinin kendisine bir gül verdiğini ve havaalanında yürürken bu gülü elinde tuttuğunu söyledi. Laraya, kendisine yaklaşan sivil giyimli görevlilerin gümrük ve göçmenlik kartını görmek istediklerini ve gülü beyan etmediğini belirttiklerini söylüyor. Bunun pahalı bir hata olduğu ortaya çıktı.

Çantalarının ve kişisel eşyalarının 30 dakika boyunca aranmasının ardından Lays, bilerek yanlış ya da yanıltıcı bilgi verdiği gerekçesiyle 1,878 dolar cezaya çarptırıldı.
Laraya, hediyenin zarar göreceği korkusuyla gülü el bagajında saklamak istememiş ve çiçeği Perth Havaalanı'nda “görünür bir şekilde” taşımıştır.

Laraya, hediyenin zarar göreceği korkusuyla gülü el bagajında saklamak istememiş ve çiçeği Perth Havaalanı'nda “görünür bir şekilde” taşımış.

Tarım, Balıkçılık ve Ormancılık Bakanlığı sözcüsü, “Avustralya'ya gelen tüm yolcuların Avustralya'nın katı biyogüvenlik gerekliliklerinin ve bu gerekliliklere uymamanın cezalarının farkında olması gerektiğini” doğruladı.

9 News'in haberine göre, herhangi bir kişiye verilebilecek en yüksek ceza altı ceza birimi ya da 1878 dolardır. Sözcü, “Avustralya'ya gelen yolcular ve mallar egzotik zararlılar ve hastalıklar getirebilir,” dedi.

“Bu durum sağlığımıza, çevremize ve ticari sektörümüze zarar verebilir, bu nedenle bakanlık bu etkileri en aza indirmek ve ortadan kaldırmak için gereken tüm adımları atmaktadır. Ceza birimleri Avustralya'ya yönelik risk düzeyini yansıtmaktadır.”

Gül sonunda incelendikten ve sapı kesildikten sonra iade edildi.

Laraya, benzer ihlallerde bulunan diğer yolcuların sadece bir uyarı ile kurtuldukları gerekçesiyle şu anda cezaya itiraz etmeye çalıştığını söylüyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

00:54:39

407 milyon yıllık bir bitkinin yaprakları olağan Fibonacci spirallerini atlamış…

Günümüzde yaşayan kara bitkilerinin çoğu, ünlü Fibonacci sayı dizisini içeren spiral desenlere sahiptir. Ancak soyu tükenmiş, antik bir bitkide bu yoktur. Fosilleşmiş 407 milyon yıllık bir bitkideki alışılmadık yaprak dizilimi, bilim insanlarının bitki evrimini anlamasını zorlaştırıyor…

Günümüzde yaşayan kara bitkilerinin çoğu, ünlü Fibonacci sayı dizisini içeren spiral desenlere sahiptir. Spiraller çok yaygın olduğu için, bilim insanları bu desenlerin en eski kara bitkilerinin bazılarında evrimleşmiş olması gerektiğini düşünmüşlerdir. Ancak araştırmacılar, 16 Haziran tarihli Science dergisinde, yaprak geliştirdiği bilinen ilk bitki gruplarından birinin üyesi olan antik bitkinin yapraklarının Fibonacci sayılarıyla açıklanamayan spiraller şeklinde düzenlendiğini bildirdi.

New York'taki New York Botanik Bahçesi'nde laboratuvar araştırmaları direktörü olan ve araştırmada yer almayan botanikçi Barbara Ambrose, çalışmanın “bitki çeşitliliğinin nasıl oluştuğunu anlamamıza yardımcı olduğunu” söylüyor.

Fibonacci dizisinde her sayı kendinden önceki iki sayının toplamıdır: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13 ve bu şekilde devam eder. Bitkilerde Fibonacci sayılarını içeren spiral örnekleri, diğer birçok bitkinin yanı sıra bazı sulu meyvelerin yapraklarının, bir çam kozalağının braketlerinde ve bir ayçiçeğinin tohumlarının düzenlenmesinde görülebilir.

Sarmal yaprak düzenine sahip bitkilerde, tüm yapraklar merkezden saat yönünde çıkan bir dizi eğri çizginin yanı sıra saat yönünün tersine çıkan bir dizi eğri çizgiyle de tanımlanabilir. Saat yönünde ve saat yönünün tersine eğrilerin sayılarının her ikisi de Fibonacci dizisinde bulunan sayılarsa, bu Fibonacci spirali olarak bilinir.

Bilim insanları modern bitkilerin çoğunun neden Fibonacci sarmalını benimsediğinden emin değiller, ancak yapraklar veya diğer bitki parçaları arasındaki boşluk miktarını en üst düzeye çıkarmaya yardımcı oluyor olabilir. Bu örüntüler bir tür bitki büyüme hormonu olan oksinlerin dağılımından da kaynaklanıyor olabilir.

Yeni çalışmada, Edinburgh Üniversitesi'nde paleobotanikçi olan Sandy Hetherington ve meslektaşları, modern kulüp yosunlarını da içeren likopod adı verilen bir bitki grubunun üyesi olan soyu tükenmiş Asteroxylon mackiei fosillerini inceledi.

Fosiller, İskoçya'nın Aberdeenshire bölgesinde bulunan ve ilk kara bitkilerinden bazılarının olağanüstü iyi korunmuş fosillerini içeren yaklaşık 400 milyon yıllık bir tortul kaya birikintisi olan Rhynie çörtünden elde edildi. Araştırmacılar 1969 yılında A. mackiei fosillerinin ve çevresindeki kayanın yüzlerce kesit görüntüsünü topladı. Hetherington'ın ekibi, kesitleri dijital olarak yeniden yapılandırarak orijinal bitkilerin 3 boyutlu temsillerine dönüştürdü.

Yeniden yapılandırılan dört bitkiden ikisi, yaprak düzenlemelerinde Fibonacci olmayan spiraller sergiledi. Her iki bitkide de saat yönünün tersine sekiz spiral vardı – bir Fibonacci sayısı. Ancak birinde saat yönünde yedi, diğerinde ise dokuz spiral vardı ve bunların hiçbiri Fibonacci sayısı değildi.

Diğer iki bitkinin yaprakları hiç spiral şeklinde büyümedi – bunun yerine, gövde boyunca istiflenmiş bir dizi halka şeklinde büyüdüler.

Şu anda İrlanda'daki University College Cork'ta paleontolog olan çalışmanın yazarlarından Holly-Anne Turner, “Fibonacci spirallerinin günümüzde ve bitkilerin daha sonraki fosil kayıtlarında yaygınlığı göz önüne alındığında, kesinlikle Fibonacci spirallerini bekliyorduk” diyor. A. mackiei fosilleri, Fibonacci spirali göstermeyen bir sonraki en eski likopod fosillerinden neredeyse 50 milyon yıl öncesine ait.

Likopod yaprakları diğer bitki türlerindeki yapraklardan ayrı olarak evrimleşmiştir, ancak bazı modern likopodlar Fibonacci spiralleri sergilemektedir. Araştırmada yer almayan botanikçi ve Upperville, Va'daki Oak Spring Garden Foundation'ın başkanı Peter Crane, bunun spiral desenlerin farklı bitki soylarında ayrı ayrı evrimleşmiş olabileceğini gösterdiğini söylüyor.

Ambrose, A. mackiei'nin sadece bir tür olduğunu belirtiyor. Fosil kayıtları düzensiz olsa da, diğer erken dönem bitkilerinin yeniden yapılandırılması, bu spirallerin doğada nasıl evrimleştiğine dair daha fazla ipucu sunabilir.

Turner, yeni bilgisayar teknolojisinin, onlarca yıl önce elle analiz edilmiş fosillerin yeniden incelenmeye değer olduğu anlamına da geldiğini söylüyor. Bilgisayar simülasyonlarından elde edilebilecek bilgi ve ayrıntı miktarı ile “gerçekten harika bir şey bulabilirsiniz.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

21:23:10

Yeni bir araştırmaya göre, suya ihtiyaç duyan ya da yaralanan bitkiler sesli olarak “ağlayabiliyor”

Araştırmacılar, suya ihtiyaç duyan ya da yakın zamanda gövdeleri kesilen bitkilerin saatte yaklaşık 35 ses çıkardığını tespit etti. Ancak iyi sulanmış ve kesilmemiş bitkiler çok daha sessizdir ve saatte sadece bir ses çıkarırlar. Susuz bir bitkinin ses çıkardığını muhtemelen hiç duymamış olmanızın nedeni, seslerin ultrasonik olmasıdır – yaklaşık 20-100 kilohertz. Bu da çok az insanın duyabileceği kadar tiz oldukları anlamına gelir…

Tel-Aviv Üniversitesi'nden Lilach Hadany ve meslektaşları susamış ya da yeni kesilmiş bitkilerin ultrasonik tıklama sesleri çıkardığını belirledi. Bu sesler oldukça tiz ve büyük olasılıkla sadece yakınlardaki bazı hayvanlar – örneğin yarasalar ve fareler – tarafından duyuluyor. Hadany, “Biraz patlamış mısıra benziyor – çok kısa tıklamalar” diyor. “Şarkı söylemek gibi değil.”

Cell dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, bitkiler susadıklarında ya da strese girdiklerinde “havadan gelen sesler” üretiyor; suya ihtiyaç duyan ya da yeni kesilmiş bitkiler saatte 35'e kadar ses çıkarıyor. Ancak bu sesler ultrasoniktir ve sadece yarasa, fare ve güve gibi bazı hayvanlar tarafından duyulabilir.

Bitkilerin bu sesleri nasıl çıkardığına dair teori, hava kabarcıkları oluştuğunda veya kırıldığında potansiyel olarak patlama sesleri çıkaran ksilemlerine odaklanıyor. Bir bitkinin su stresi altında olup olmadığını veya kesilip kesilmediğini çıkardığı seslerden yaklaşık %70 doğrulukla çıkarmak için bir makine öğrenimi modeli geliştirildi ve bu da tarım ve bahçecilikte bitkilerin sesle izlenmesinde olası bir rol olduğunu gösteriyor. Bitki seslerinin ekosistemlerdeki önemini ve bitki ve hayvanların davranışları üzerindeki potansiyel etkilerini belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

Bitkilerin ses telleri ya da akciğerleri yoktur. Hadany, bitkilerin nasıl ses çıkardığına dair mevcut teorinin, köklerinden gövdelerine ve yapraklarına su ve besin taşıyan tüpler olan ksilemlerine odaklandığını söylüyor. Ksilemdeki su, tıpkı bir pipetten emilen su gibi yüzey gerilimiyle bir arada tutulur. Ksilemde bir hava kabarcığı oluştuğunda veya kırıldığında, küçük bir patlama sesi çıkarabilir; kuraklık stresi sırasında kabarcık oluşumu daha olasıdır. Ancak Hadany, kesin mekanizmanın daha fazla çalışma gerektirdiğini söylüyor.

Ekip, çıkardığı seslerden bir bitkinin kesilip kesilmediğini veya su stresi altında olup olmadığını anlamak için yaklaşık %70 doğrulukla bir makine öğrenimi modeli üretti. Bu sonuç, tarım ve bahçecilikte bitkilerin sesle izlenmesinin olası bir rolünü ortaya koyuyor.

Peki bitki sesleri ekosistemlerin önemli bir özelliği midir ve hem bitkilerin hem de hayvanların davranışlarını etkiler mi? Avustralya'nın Sidney kentindeki Macquarie Üniversitesi'nde çevre bilimi alanında uzmanlaşmış emekli bir biyolog olan Graham Pyke'a göre kanıtlar henüz net değil.

Hayvanların stres altındaki bitkilerin iniltilerini dinlediğine şüpheyle yaklaşıyor. “Bu hayvanların bu kadar uzaktan sesleri gerçekten duyabilmeleri pek mümkün değil” diyor. Seslerin çok zayıf olacağını düşünüyor. Daha fazla araştırma konuya daha fazla ışık tutacaktır. Ancak Pyke, bitkilerin strese girdiklerinde 'ciyakladıklarını' kabul etmeye tamamen istekli olduğunu söylüyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…