Avrupa'da yapılan bir araştırma, Covid-19 hastalığının uzun vadeli sonuçları hakkında daha fazla soruyu gündeme getirdi. Çalışmada, Covid-19'un insan beynindeki kan damarlarını etkileyebileceği tespit edildi.

Fransız, İspanyol ve Alman bilim adamlarının Perşembe günü Nature Neuroscience adlı bilim dergisinde yayımladıkları araştırma, virüsün akciğerlere saldırmasının yanı sıra belirli beyin hücrelerini de öldürebileceğini ortaya koyuyor.

Endotel hücreleri olarak bilinirler ve beyin çevresinde yer alırlar, serebellumu korurlar ve kan akışını kolaylaştırırlar

'Hayalet damarlar' kan akışını engelliyor
Bilim insanları, Covid'den ölen hastaları gözlemleyerek virüsün endotel hücrelerini yok ettiğini keşfetti.

Lille'deki Inserm Araştırma Merkezi'nden raporun ortak yazarı Vincent Prévot, “Kan, beynin normalde kan dolaşımından çıkan molekülleri görmemesi gereken bölgelerine giriyor” dedi .

“İkinci bir aşamada, endotel hücreleri tamamen öldüğünde, bu, kanın artık içinden akmadığı bir tür 'hayalet damar' yaratır.”

Beynin küçük bölgeleri oksijen ve glikozdan yoksun kalır ve sonuç olarak acı çeker.

Kısacası, ciddi sonuçlara yol açabilecek ve hızlı ölüme yol açabilecek kan akışının azalması riskini gösteren, felç kadar ciddi olmayan bir mikro kanama riski oluşur.

Potansiyel olarak geri döndürülebilir bir hasar
Bulgular endişe verici ve kaçınılmaz olarak Covid'e yakalanan kişilerin beyin problemlerinin kurbanı olup olmayacağı sorusuna yol açıyor.

İlk olarak, gözlenen ölümlerin nadir olduğu ve hepsinden önemlisi beyindeki hasarın potansiyel olarak geri döndürülebilir olduğu belirtilmelidir.

Prévot, “Covid-19'un çok küçük formlarını geliştiren hamsterlarda, fenomenin görünüşte tersine çevrilebilir olduğunu gördük, bu nedenle insanlarda da tersine çevrilebileceğini umabiliriz.” Dedi.

İkinci önemli bir konuda, bir kişi Covid'e yakalandığında beyin hücrelerinin özel olarak hasar görüp görmediğini bilmek zor.

Çalışma, hastalığın şiddetli bir formunu geliştiren hastalar için durumun böyle olabileceğini gösteriyor. Bununla birlikte, hastalığın daha küçük bir formuna sahip olan insanlar için hiçbir şey kesin değildir.

Prévot, “Bunu öğrenmek adına, virüsün kanda olup olmadığını ölçmek için bir hafta boyunca her 10 dakikada bir kan örneği almamız gerekecek” dedi.

“Maalesef bu mümkün değil.”

Uzun vadede, beyindeki lezyonların kalıp kalmayacağı ve hasarlı bir beynin yaşlanma durumunu etkileyip etkilemeyeceği sorusu da ayrıca kaygı verici.

Bir asırdan biraz daha uzun bir süre önce meydana gelen İspanyol gribi örneğini ele alırsak, ondan ölmeyen insanların daha sonraki yaşamlarında Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıklara yakalanma olasılıkları daha yüksekti.

Birçok soru şimdilik cevapsız kalıyor ve bunları elde etmek için zaman ve daha fazla araştırma gerekiyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

A deta gözlerini dikiz aynasından 18 aydan fazla süredir pandemi ile igili çalışan araştırmacılar, COVID-19'un vücut ve beyin üzerindeki etkilerine dair sürekli olarak yeni ve önemli bilgiler topluyorlar. Bu bulgular, koronavirüsün yaşlanma gibi biyolojik süreçler üzerindeki uzun vadeli etkileri hakkında endişeleri artırıyor.

“Bilişsel bir sinirbilimci olarak, geçmiş araştırmalarım yaşlanmayla ilgili normal beyin değişikliklerinin insanların düşünme ve hareket etme yeteneklerini nasıl etkilediğini anlamaya odaklandı – özellikle orta yaş ve ötesinde. Ancak COVID-19 enfeksiyonun ardından aylarca veya daha uzun süre vücut ve beyni etkileyebileceğini gösteren daha fazla kanıt geldikçe, araştırma ekibim bunun doğal yaşlanma sürecini nasıl etkileyebileceğini keşfetmekle ilgilenmeye başladı” diyor Teksas Üniversitesi'nden Doçent Jessica Bernard.

Ağustos 2021'de, COVID-19 yaşayan kişilerde beyin değişikliklerini araştıran ön ama büyük ölçekli bir çalışma, sinirbilim topluluğu içinde büyük ilgi gördü.

Bu çalışmada araştırmacılar, Birleşik Krallık'taki 45.000'den fazla kişiden 2014'e kadar uzanan beyin görüntüleme verilerini içeren UK Biobank adlı mevcut bir veri tabanını kullandılar. Bu, kritik bir şekilde, pandemi öncesinde tüm bu insanların temel verilerinin ve beyin görüntülemelerinin olduğu anlamına geliyor.

Araştırma ekibi beyin görüntüleme verilerini analiz etti ve ardından ek beyin taramaları için COVID-19 teşhisi konanları geri getirdi. Grupları yaş, cinsiyet, temel test tarihi ve çalışma yeri ile sağlık değişkenleri ve sosyoekonomik durum gibi hastalık için ortak risk faktörlerine göre dikkatlice eşleştirerek, COVID-19 yaşayan kişileri yaşamayan katılımcılarla karşılaştırdılar.

Ekip, beyindeki bilgileri işleyen nöronların hücre gövdelerinden oluşan gri maddede, COVID-19 ile enfekte olanlar ve olmayanlar arasında belirgin farklılıklar buldu. Spesifik olarak, ön ve temporal loblar olarak bilinen beyin bölgelerindeki gri madde dokusunun kalınlığı, COVID-19 yaşamamış grupta görülen tipik kalıplardan farklı olarak COVID-19 grubunda azaldı.

Genel popülasyonda, insanlar yaşlandıkça zamanla gri madde hacminde veya kalınlığında bir miktar değişiklik görmek normaldir, ancak değişiklikler COVID-19 ile enfekte olanlarda normalden daha büyüktü.

İlginç bir şekilde, araştırmacılar hastaneye yatmayı gerektirecek kadar ciddi hastalığı olan bireyleri ayırdıklarında, sonuçlar daha hafif COVID-19 geçirenlerle aynıydı. Yani, COVID-19 ile enfekte olan insanlar, hastalık hastaneye yatmayı gerektirecek kadar şiddetli olmadığında bile beyin hacminde kayıp gösteriyordu.

Son olarak, araştırmacılar bilişsel görevler üzerindeki performanstaki değişiklikleri de araştırdı ve COVID-19'a maruz kalanların, enfekte olmayanlara göre bilgiyi işlemede daha yavaş olduğunu tespit ettiler.

Jessica Bernard, “Resmi akran incelemesini bekledikleri için bu bulguları yorumlarken dikkatli olmamız gerekse de, aynı kişilerdeki geniş örneklem, hastalık öncesi ve sonrası veriler ve COVID-19'u olmayan kişilerle dikkatli eşleştirme, bu ön çalışmayı özellikle değerli kılmıştır.”

Beyin hacmindeki bu değişiklikler ne anlama geliyor?
Pandeminin başlarında, COVID-19 ile enfekte olanların en yaygın raporlarından biri tat ve koku alma duyusu kaybıydı.

“Bazı COVID-19 hastaları koku alma duyularında ya kayıp ya da azalma yaşadı. Çarpıcı bir şekilde, Birleşik Krallıklı araştırmacıların COVID-19'dan etkilendiğini tespit ettiği beyin bölgelerinin tümü, beynin ön kısmına yakın bir yerde bulunan ve kokularla ilgili sinyalleri burundan diğer beyin bölgelerine ileten bir yapı olan koku soğanı ile bağlantılıdır. Koku ampulünün temporal lob bölgeleriyle bağlantıları vardır. Temporal lobdan sıklıkla yaşlanma ve Alzheimer hastalığı bağlamında bahsederiz, çünkü orası hipokampusun bulunduğu yerdir. Hipokampusun, hafıza ve bilişsel süreçlere katılımı göz önüne alındığında, yaşlanmada önemli bir rol oynaması muhtemeldir.”

“Koku alma duyusu Alzheimer araştırmaları için de önemlidir, çünkü bazı veriler hastalık için risk altındakilerin koku alma duyusunun azaldığını öne sürmüştür. COVID ile ilgili bu değişikliklerin uzun vadeli etkileri hakkında herhangi bir sonuç çıkarmak için çok erken olsa da, COVID-19 ile ilgili beyin değişiklikleri ve hafıza arasındaki olası bağlantıların araştırılması önemli derecede ilgi çekicidir – özellikle bu işe karışan bölgeler ve bunların hafıza ve Alzheimer hastalığındaki önemi göz önüne alındığında.”

İleriye bakınca ne görünüyor?
Bu yeni bulgular, önemli ancak cevaplanmamış soruları beraberinde getiriyor: COVID-19'u takiben bu beyin değişiklikleri, yaşlanma süreci ve hızı için ne anlama geliyor? Ve zamanla beyin viral enfeksiyonun ardından tamamen ya da bir dereceye kadar iyileşir mi?

Jessica Bernard, “Bunlar, beyin yaşlanmasını araştıran ve devam eden çalışmalarımızla bağlantılı olarak bazılarını kendi laboratuvarımda yapmaya başladığımız aktif ve açık araştırma alanlarıdır.”

30'larındaki ve 80'lerindeki bir kişiden alınan beyin taramaları, yaşlı yetişkin beyninde beyin hacminin azaldığını gösteriyor.

35 yaşındaki ve 85 yaşındaki birinin beyin görüntüleri. Turuncu oklar, yaşlı bireydeki daha ince gri maddeyi gösterir. Yeşil oklar, beyin hacminin azalması nedeniyle beyin omurilik sıvısı (BOS) ile dolu daha fazla alanın olduğu alanları gösterir. Mor daireler, beynin BOS ile dolu ventriküllerini vurgular. Yaşlı erişkinlerde bu sıvı dolu alanlar çok daha büyüktür.

“Laboratuvarımızın çalışmaları gösteriyor ki insanlar yaşlandıkça beyin bilgiyi farklı düşünüyor ve işliyor. Ek olarak, insanların bedenlerinin nasıl hareket ettiği ve insanların yeni motor becerileri nasıl öğrendikleri konusunda zaman içinde değişiklikler gözlemledik. Birkaç on yıllık çalışma, yaşlı yetişkinlerin zihinsel bir alışveriş listesini güncellemek gibi bilgileri işlemek ve manipüle etmek için daha zor bir zamana sahip olduklarını göstermiştir, ancak genellikle gerçekler ve kelime dağarcığı hakkındaki bilgilerini korurlar. Motor becerilerle ilgili olarak, yaşlı yetişkinlerin hâlâ öğrendiklerini biliyoruz, ancak bunu genç yetişkinlerden daha yavaş yapıyorlar.”

“Beyin yapısı söz konusu olduğunda, genellikle 65 yaş üstü yetişkinlerde beynin boyutunda bir küçülme görürüz. Bu azalma sadece bir bölgeye özgü değildir. Beynin birçok bölgesinde farklılıklar görülebilir. Ayrıca beyin dokusunun kaybı nedeniyle boşluğu dolduran beyin omurilik sıvısında tipik olarak bir artış vardır. Ek olarak, beyaz cevher, yani sinir hücreleri arasında elektriksel uyarıları taşıyan uzun kablolar olan aksonlardaki yalıtım da yaşlı erişkinlerde daha az sağlamdır.

“Yaşam süresi artmıştır geçmiş yıllara göre, daha fazla birey ileri yaşlara ulaşıyor. Hedef, herkesin uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmesi olsa da, kişinin hastalık veya sakatlık olmadan yaşlandığı en iyi senaryoda bile, yaşlı yetişkinlik, düşünme ve hareket etme şeklimizde değişiklikler getirir.”

“Tüm bu yapboz parçalarının nasıl bir araya geldiğini öğrenmek, yaşlanmanın gizemlerini çözmemize yardımcı olacak, böylece yaşlanan bireylerin yaşam kalitesini ve işlevini iyileştirmeye yardımcı olabiliriz. Ve şimdi, COVID-19 bağlamında, beynin hastalıktan sonra da ne derece iyileşebileceğini anlamamıza yardımcı olacak.” diyor Dr. Jessica Bernard.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…