Ekstra Boşluk Onları Şok Emici Yapar…

01:00:45
Gökbilimcilere göre “molozdan” oluşan asteroitleri yok etmek çok ama çok zor olabilir…

Moloz yığını asteroitlerle ilgili yeni bir çalışma, gezegensel savunma stratejilerini yeniden düşünmemiz gerekebileceği anlamına geliyor Bilim kurguda sıkça kullanılan bir öngörü olsa da, büyük bir asteroidin Dünya'ya çarpma ihtimali bir kurgu değil, aksine bir garantidir. Yok oluşa neden olan asteroidler, tıpkı gelgitler ya da dolunay gibi periyodik bir olaydır; dinozorlara sormanız yeterli.

Bu nedenle Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), bir asteroidi Dünya'ya çarpmaktan alıkoyma yeteneğimizi başarıyla test eden Çift Asteroid Yönlendirme Testi (DART) görevi için bu kadar çok zaman ve para harcadı. Bu görev başarılı oldu ve – görünüşe göre – asteroitlerin düşünüldüğü kadar tehlikeli olmadığını gösteriyor.

Peki ya söz konusu asteroit neredeyse yok edilemez olsaydı?

Avustralya'daki Curtin Üniversitesi'nden gezegen bilimci Fred Jourdan'ın öncülüğünde Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayıMlanan yeni bir araştırmaya göre, moloz yığını asteroitler daha önce düşünüldüğünden daha dayanıklı – ve yaygın – ve muhtemelen bilim insanlarının potansiyel gezegen savunma önlemleri hakkındaki düşüncelerini değiştiriyor. Moloz yığını asteroitler, adlarına uygun olarak, yerçekiminin etkisi altında bir araya gelmiş kayalar ve kayalar büyüklüğünde daha küçük enkaz parçalarından oluşan özel bir asteroit türüdür. Bu tür asteroitler katı kayalara kıyasla oldukça dağınıktır.

Yine de bu moloz yığınlarının bileşimleri nedeniyle zayıf ve kolayca parçalanabilir olduğunu düşünüyorsanız, yanılırsınız.

Çalışmada Jourdan ve meslektaşları, Japon Uzay Ajansı'nın (JAXA) Hayabusa 1 sondası numune geri dönüş görevi sayesinde moloz yığını asteroitlerin kökenini, bileşimini ve dayanıklılığını inceledi.

Hatırlayacağınız üzere, JAXA 2005 yılında Itokawa adlı bir asteroitten örnekler toplamış ve bunları Dünya'ya geri getirmek için pek çok aksilik yaşanmasına rağmen 2010 yılında bunu başarmıştı. On yılı aşkın bir süre sonra Jourdan ve ekibi, elektron geri saçılımlı kırınım adı verilen bir teknik kullanarak, Itokawa'nın geri dönen parçacıklarının daha önce uzayda çarpışıp çarpışmadığını belirleyebildi. Parçacıkların yüzeyini tarayan bu süreç sayesinde araştırmacılar, benzersiz bir “yastık” benzeri özellik sayesinde bu asteroitlerin neredeyse yok edilemez olduğu sonucuna vardılar.

Jourdan e-posta yoluyla yaptığı açıklamada, “Asteroitler genellikle büyük bir katı kaya yığını olarak düşünülür, ancak hepsi böyle değildir – bazılarına moloz yığını denir çünkü bunlar bir araya toplanmış kayalar, kayalar ve çakıl taşlarıdır, ancak bu kayalar arasında çok fazla boşluk vardır ve bu ekstra boşluk onları şok emici yapar” dedi. “Itokawa gibi moloz yığını asteroitler dev bir uzay yastığı gibidir.”

Jourdan ayrıca yastıkların yumuşak olduğunu çünkü içlerinde çok fazla hava bulunduğunu açıkladı.

“Yani şoku emmek için iyidir, değil mi?” dedi Jourdan. “Aynı şey moloz yığını asteroitler için de geçerli, onlar da şoku absorbe etmede iyiler.”

Bu yeni keşif, araştırmacı ekibin Itokawa'nın bu kadar yaşlı olduğunu keşfetmesinin nedeni olabilir – tahmini 4,2 milyar yaşında, bu da neredeyse kendi güneş sistemimizle aynı yaşta.

Jourdan asteroidin yaşı hakkında “Şaşırdık” dedi. “Çoğu model, birkaç yüz metre ila birkaç kilometre büyüklüğündeki bir asteroidin, asteroid kuşağındaki ortam bombardımanından birkaç yüz milyon yıl boyunca hayatta kalması gerektiğini öngörüyor – ancak Itokawa 4,2 milyar yıldan fazla hayatta kaldı; düşündüğümüzden çok daha uzun.”

Jourdan araştırmasının en önemli sonucunun moloz yığını asteroitlerin “bombardımana karşı dirençli” olması olduğunu söyledi. Bu, biz Dünyalıların gezegen savunması açısından mahkum olduğumuz anlamına gelse de, bunu “avantajımıza kullanabileceğimizi” söyledi.

“Dolayısıyla çalışmamızda önerdiğimiz şey, asteroitin çok yakınında bir nükleer cihaz patlatma olasılığını araştırmamız gerektiğidir.”

DART görevi 2022'ye gelindiğinde NASA, Dimorphos adlı küçük bir asteroide çarpıp onu yörüngesinden fırlatması için 1.320 kiloluk bir uzay aracı gönderdi. Görev büyük bir başarı elde etse de Jourdan “sorun şu ki, itme çok küçük olacağı için asteroitleri çok erken tespit etmek gerekiyor” dedi.

Jourdan, “Yani asteroit Dünya'ya çarpmadan üç yıl önce kinetik etkiyle itilmeye başlarsa, sorun yok; DART benzeri cihazlar bunu yapabilir” dedi. “Ama ya yeterli zamanımız yoksa? Ya aniden bir asteroidin 3 ay içinde Dünya'ya çarpacağını keşfedersek? Ne yaparız?”

Jourdan'ın yeni araştırması işte bu noktada devreye giriyor.

Jourdan, “Çalışmamızda önerdiğimiz şey, asteroitin çok yakınında bir nükleer cihaz patlatma olasılığını araştırmamız gerektiğidir” dedi. “Neden mi? Çünkü şok dalgası DART gibi küçük kinetik çarpmalardan çok daha enerjik olacaktır.”

Jourdan, moloz yığını asteroitlerin bu kadar dayanıklı olmasının, patlamanın amacının onları yok etmek değil, sadece yörüngelerini Dünya'ya çarpmayacak şekilde dürtmek olacağı anlamına geldiğini söyledi.

“Bir asteroidi patlatmak gerçekten gidilecek yol değil çünkü tüm enkaz yağacak ve benzer bir yıkıma neden olacaktır” dedi.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…