23:57:03

Bilim İnsanları Okyanusun Altındaki Tatlı Suyu Kullanıyor

Bilim insanları okyanusun altındaki 'gizli' tatlı suyu keşfetti, susuzluk çeken dünyaya umut verdi. Türünün ilk örneği olan bir sondaj operasyonu gerçekleştiren bilim insanları, okyanusun derinliklerindeki devasa rezervuarlarda saklı olan tatlı su örneklerini çıkardı…

Dünya'nın uzak geçmişinde, buzlar eriyip okyanuslar yükseldiğinde, buzlu bir manzara deniz manzarasına dönüştü. Bu bölge, günümüzde Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeydoğusunu oluşturmaktadır. Yaklaşık 50 yıl önce, bu bölgede mineral ve hidrokarbon arayan bir ABD hükûmet gemisi, ne bulabileceğini görmek için deniz tabanını deldi.

Ve tuzlu derinliklerin altında içilebilir damlalar, yani tatlı su buldu.

Bu yaz, türünün ilk örneği olan küresel bir araştırma seferi bu sürprizi takip etti. Cape Cod açıklarında tuzlu su altında tatlı su aramak için sondaj yapan Expedition 501, şu anda New Jersey'den kuzeyde Maine'e kadar uzanan devasa, gizli bir akifer olduğu düşünülen bölgeden binlerce örnek aldı.

Keşif gezisinin eş başkanı Brandon Dugan, bunun dünya çapında sığ tuzlu sularda var olduğu bilinen ve bir gün gezegenin artan susuzluğunu gidermek için kullanılabilecek “gizli tatlı su” depolarından sadece biri olduğunu söyledi.

Colorado School of Mines'da jeofizikçi ve hidrolog olan Dugan, son 12 saatini sondaj platformunda geçiren Associated Press gazetecilerine, “Toplum için daha fazla su bulmak için elimizdeki her olasılığı araştırmalıyız” dedi. Araştırma ekipleri, “Dünya'da tatlı su arayabileceğiniz son yerlerden biri”ni araştırdı.

Suyu buldular ve önümüzdeki aylarda dünyanın dört bir yanındaki laboratuvarlarında yaklaşık 50.000 litre suyu analiz edecekler. Suyun kaynağının gizemini çözmeye çalışıyorlar -suyun buzullardan mı, karadaki bağlantılı yeraltı su sistemlerinden mi yoksa bunların bir kombinasyonundan mı geldiğini.

Potansiyel çok büyük. Ancak suyu çıkarmak ve kimin sahibi olduğu, kimin kullandığı ve doğaya gereksiz zarar vermeden nasıl çıkarılacağı konusunda da büyük engeller var. Bu suyu kamu kullanımı için karaya çıkarmak, eğer mümkünse bile, yıllar alacaktır.

Neden denesin? BM'ye göre, sadece beş yıl içinde küresel tatlı su talebi arzı %40 oranında aşacak. İklimin ısınmasıyla yükselen deniz seviyeleri kıyıdaki tatlı su kaynaklarını bozarken, yapay zekâ ve bulut bilişimi destekleyen veri merkezleri doyumsuz bir hızla su tüketiyor.

Efsanevi Eski Denizcinin “Su, su, her yerde su var, ama içecek bir damla bile yok” yakarışı, denizcilerin yanı sıra karada yaşayanlar için de bir uyarı olarak karşımıza çıkıyor.

Sadece Virginia eyaletinde, eyalette üretilen tüm elektriğin dörtte biri veri merkezlerine gidiyor ve bu oranın beş yıl içinde neredeyse iki katına çıkması bekleniyor. Bazı tahminlere göre, her orta boy veri merkezi 1.000 hanenin tükettiği kadar su tüketiyor. Büyük Göller eyaletlerinin her biri yeraltı suyu kıtlığı yaşamıştır.

Güney Afrika'nın Cape Town kenti, 2018 yılında üç yıl süren epik bir kuraklık sırasında, yaklaşık 5 milyonluk nüfusu için tatlı su kaynaklarının tükenmesine tehlikeli bir şekilde yaklaşmıştır. Güney Afrika'nın kıyı şeridinde denizaltı tatlı su kaynakları olduğu düşünülmektedir ve en azından her kıtada aynı durumun geçerli olduğuna dair anekdot niteliğinde kanıtlar bulunmaktadır.

Kanada'nın Prince Edward Adası, Hawaii ve Endonezya'nın Cakarta kenti, tatlı su kaynaklarının kıt olduğu ancak okyanusun altında potansiyel akiferlerin bulunduğu yerler arasında.

Expedition 501, ABD hükûmetinin Ulusal Bilim Vakfı ve Avrupa Okyanus Araştırmaları Sondaj Konsorsiyumu tarafından desteklenen, bir düzineden fazla ülkenin katıldığı 25 milyon dolarlık bir bilimsel işbirliği projesidir (Trump yönetiminin bütçe kesintileri öncesinde ABD'nin bu projeye ayırdığı fon güvence altına alınmıştı).

Bilim insanları, örnek aldıkları denizaltı akiferinin New York City büyüklüğündeki bir metropolün 800 yıllık ihtiyacını karşılayabileceğine inanarak projeye katıldı. Deniz tabanının altında, beklediklerinden daha yüksek ve daha düşük derinliklerde tatlı veya neredeyse tatlı su buldular, bu da daha büyük bir kaynağın varlığını gösteriyor.

Denizdeki çalışmaları, Liftboat Robert adlı bir okyanus gemisiyle üç ay boyunca sürdü. Bu gemi, sahaya vardığında üç devasa direği deniz tabanına indirip dalgaların üzerinde duruyor. Normalde açık deniz petrol sahaları ve rüzgar çiftliklerine hizmet veriyor. Ancak bu sondaj görevi farklıydı.

“Bu fenomenin hem burada hem de dünyanın başka yerlerinde var olduğu biliniyor,” dedi Edinburgh, İskoçya'daki İngiliz Jeoloji Araştırmaları Kurumu'ndan gelen bilim insanı ve Expedition 501 proje yöneticisi Jez Everest, denizaltı suyu hakkında. “Ancak bu, geçmişte hiçbir araştırma projesi tarafından doğrudan incelenmemiş bir konu.”

Bununla, dünya çapında hiç kimsenin tatlı su bulmak için deniz tabanını sistematik olarak delmediğini kastetmektedir. Expedition 501, kelimenin tam anlamıyla çığır açıcıydı -deniz altındaki Dünya'ya yaklaşık 400 metre kadar nüfuz etti.

Ancak bu, elektromanyetik teknolojiyi kullanarak bir akiferin konturlarını uzaktan haritalayan ve altındaki suyun tuzluluk oranını kabaca tahmin eden 2015 tarihli bir araştırma projesinin ardından gerçekleştirildi.

Woods Hole Oşinografi Enstitüsü ve Columbia Üniversitesi Lamont-Doherty Yer Gözlemevi tarafından yürütülen bu görev, bu bölgede Amerika'nın en büyüğü olan Ogallala akiferine rakip olabilecek büyüklükte “devasa bir açık deniz akifer sistemi” olduğuna dair kanıtlar ortaya koydu.

Woods Hole Oşinografi Enstitüsü ve Columbia Üniversitesi Lamont-Doherty Yer Gözlemevi tarafından yürütülen bu görev, bu bölgede Amerika'nın en büyüğü olan Ogallala akiferinin büyüklüğüne rakip olabilecek “devasa bir açık deniz akifer sistemi”nin varlığını ortaya koydu. Ogallala akifer, sekiz Büyük Ovalar eyaletinin bazı bölgelerine su sağlıyor.

1976 yılında iki gelişme, denizaltı tatlı su arayışına olan ilgiyi artırdı.

Nantucket adasının ortasında, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu, yeraltı suyunun ne kadar derine indiğini görmek için bir test kuyusu açtı. O kadar derinden tatlı su çıkardı ki, bilim adamları bu suyun gökyüzünden değil, denizden geldiğini merak etmeye başladı.

Aynı yıl, bu federal kurum, Georgia'dan New England açıklarındaki Georges Bank'a kadar uzanan geniş bir kıta sahanlığı boyunca sondaj gemisi Glomar Conception ile 60 günlük bir keşif gezisi düzenledi. Metan gibi deniz yatağının altındaki kaynakları aramak için karotlar açtı.

Sondaj deliklerinden sondaj deliklerine, göz açıcı miktarda tatlı veya tatlılaşmış su buldu.

Bu, yarım asır sonra su arayıcılarının çalışmalarını yapmaları için zemin hazırladı.

Robert, 19 Mayıs'ta üç sondaj sahasından ilkine vardığında, deniz yatağının altından alınan numunelerin tuzluluk oranı binde 4 olarak kaydedildi. Bu, okyanusların ortalama tuz içeriği olan binde 35'in çok altında, ancak yine de ABD'nin binde 1'in altındaki tatlı su standardını karşılamak için çok tuzluydu.

Dugan, “Bin parçanın dördü bir eureka anıydı” dedi, çünkü bu bulgu, suyun geçmişte karasal bir sisteme bağlı olduğunu veya hâlâ bağlı olduğunu gösteriyordu.

Haftalar geçtikçe ve Robert kıyıdan 30 ila 50 kilometre uzaklıktaki sahalardan sahaya taşındıkça, suyla dolu deniz altı tortularına sondaj yapma süreci, tuz içeriği binde 1'e kadar inen bir dizi numune elde edilmesini sağladı. Bazıları daha da düşüktü.

Bu, karadaki birçok tatlı su kütlesinde bulunan miktardır. Teorik olarak içilebilir su. Kimse içmedi.

Önümüzdeki aylarda yapılacak analizlerde, bilim insanları suyun çeşitli özelliklerini inceleyecekler. Bunlar arasında derinliklerde hangi mikropların yaşadığı, besin ve enerji kaynağı olarak ne kullandıkları ve hangi yan ürünleri ürettikleri, başka bir deyişle suyun tüketilmesinin veya başka şekillerde kullanılmasının güvenli olup olmadığı da yer alıyor.

Baltimore'daki Johns Hopkins Üniversitesi'nde aşırı ortamların mikrobiyal ekolojisini inceleyen ve keşif gezisine katılmayan biyolog Jocelyne DiRuggiero, “Bu, daha önce hiç incelenmemiş yeni bir ortam” dedi.

“Su, tortu katmanlarından süzüldüğü için insan sağlığına zararlı mineraller içerebilir” dedi. “Ancak, benzer bir süreç, tatlı su için kullandığımız karasal akiferleri oluşturur ve bunlar genellikle çok yüksek kalitededir.”

Örneklerden çıkarılan DNA'yı dizileyerek, araştırmacılar hangi mikroorganizmaların orada olduğunu belirleyebilir ve “potansiyel olarak nasıl yaşadıklarını öğrenebilirler” dedi.

Teknikler ayrıca, suyun binlerce yıl önce buzulların erimesinden mi kaynaklandığını yoksa hala karadan labirentimsi jeolojik oluşumlar yoluyla mı geldiğini belirlemek için de kullanılacak.

Araştırmacılar, laboratuvarda suyun yaşını belirleyecek ve bu, suyun sorumlu bir şekilde kullanılabilecek yenilenebilir bir kaynak olup olmadığını belirlemede anahtar rol oynayacak. İlkel su hapsolmuş ve sınırlıdır; daha yeni su, akiferin hâlâ karasal bir kaynağa bağlı olduğunu ve yavaş da olsa yenilendiğini gösterir.

Dugan, “Daha genç olması, 100 yıl önce, 200 yıl önce bir yağmur damlası olduğu anlamına gelir” dedi. “Eğer gençse, yeniden doluyor demektir.”

Bu sorular temel bilim için geçerlidir. Toplum için, temel bilim suyun kullanılması için gerekli koşulları onaylarsa, her türlü karmaşık soru ortaya çıkar. Suyu kim yönetecek? Yukarıdaki okyanustan gelen kaynağı kirletme riski olmadan alınabilir mi? Bugünün enerji tüketen tuzdan arındırma tesislerinden daha ucuz ve çevre dostu olacak mı?

Dugan, hükûmetler suyu elde etmeye karar verirse, yerel toplulukların kuraklık gibi ihtiyaç duydukları zamanlarda veya aşırı fırtınaların kıyı tatlı su rezervlerini su basıp mahvettiği durumlarda akiferlere başvurabileceklerini söyledi. Bu eski gömülü suyu gerçekten kullanma fikri o kadar yeni ki, birçok politika yapıcı veya çevre koruma uzmanının radarına henüz girmedi.

Woods Hole Oşinografi Enstitüsü ve Columbia Üniversitesi Lamont-Doherty Yer Gözlemevi tarafından yürütülen bu görev, bu bölgede Amerika'nın en büyüğü olan Ogallala akiferinin büyüklüğüne rakip olabilecek “devasa bir açık deniz akifer sistemi”nin varlığını ortaya koydu. Ogallala akifer, sekiz Büyük Ovalar eyaletinin bazı bölgelerine su sağlıyor.

1976 yılında iki gelişme, denizaltı tatlı su arayışına olan ilgiyi artırdı.

Nantucket adasının ortasında, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu, yeraltı suyunun ne kadar derine indiğini görmek için bir test kuyusu açtı. O kadar derinden tatlı su çıkardı ki, bilim adamları bu suyun gökyüzünden değil, denizden geldiğini merak etmeye başladı.

Aynı yıl, bu federal kurum, Georgia'dan New England açıklarındaki Georges Bank'a kadar uzanan geniş bir kıta sahanlığı boyunca sondaj gemisi Glomar Conception ile 60 günlük bir keşif gezisi düzenledi. Metan gibi deniz yatağının altındaki kaynakları aramak için karotlar açtı.

Sondaj deliklerinden sondaj deliklerine, göz açıcı miktarda tatlı veya tatlılaşmış su buldu.

Bu, yarım asır sonra su arayıcılarının çalışmalarını yapmaları için zemin hazırladı.

Yine de, bazı tehlike işaretleri görüyor. Bunlardan biri, denizaltı akiferlerini kullanmanın kıyı rezervlerinden suyu çekebileceği. Bir diğeri ise, deniz tabanına sızan denizaltı yeraltı sularının ekosistem için hayati önem taşıyan besin maddelerini sağlayabileceği ve bunun bozulabileceği.

“Dışarı çıkıp bu suları pompalamaya başlarsak, neredeyse kesin olarak öngörülemeyen sonuçlar ortaya çıkacaktır” dedi. “Bu tür şeyleri dalışa geçip sondaj yapmaya ve işletmeye başlamadan önce dikkate almamız gereken birçok denge var.”

Projenin çoğu katılımcısı için Liftboat Robert'a gidip gelmek, stokları yenilemek ve personeli değiştirmek için yaklaşık 10 günde bir gidiş-dönüş yapan bir tedarik gemisiyle Massachusetts'in Fall River kentinden yedi saat veya daha uzun bir yolculuk anlamına geliyordu.

Platformda, 24 saat boyunca, metal sondaj boruları ve makinelerin gürültüsü, sondaj pisliği ve benekli çamur, tertemiz laboratuvarlara ve işleme istasyonlarına dönüştürülmüş römorklarda bilim insanlarının daha sessiz ve temiz çalışmalarıyla karışıyordu.

Orada, numuneler keşif ekibinin jeologları, jeokimyacıları, hidrologları, mikrobiyologları, sedimantologları ve diğerlerinin çeşitli ihtiyaçlarına göre işlendi.

Şeffaf plastik tüplerden geçen çamur, hokey diski gibi dilimlere ayrıldı. Makineler suyu sıktı. Bazı numuneler, suda çözünmüş eski gazların incelenebilmesi için kapalı tutuldu. Diğer numuneler ise amaçlarına göre donduruldu, filtrelendi veya olduğu gibi bırakıldı.

Altı aylık laboratuvar analizinden sonra, Expedition 501'in tüm bilim ekipleri yeniden bir araya gelecek  -bu kez Almanya'da, suyun yaşı ve kökeni hakkında ilk bulguları ortaya çıkarması beklenen bir aylık ortak araştırma için.

31 Temmuz'da, Liftboat Robert bu gizli su kaynağının bulunduğu yerden ayaklarını kaldırarak, Samuel Taylor Coleridge'in denizdeki yaşam, ölüm ve gizemleri anlatan klasik şiiri “The Rime of the Ancient Mariner”dan bir başka pasajı doğrulayan görevini sonlandırdı.

Bazı basımlarda, Coleridge şiirin önsözünde şöyle yazmıştır: “Evrende görünür doğadan çok görünmez doğa olduğunu kolayca inanırım.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

23:54:42

Mexico City’nin Metro Sistemi Hızla Batıyor, Sırada Sizinki Olabilir

Yaklaşan felaketin işaretleri Mexico City Metrosu‘nun her yerinde görülüyor – eğik beton yol bariyerleri, yılan gibi yükselip alçalan kıvrımlı tren rayları. Nedeni olan diferansiyel çökme kulağa kuru ve teknik gelebilir, ancak bu bir felaket reçetesi – ve yakınınızdaki bir şehre geliyor olabilir…

Yakın zamanda yapılan bir uydu araştırmasına göre, Mexico City’nin bazı bölgeleri son bir yılda 20 inçten fazla olmak üzere endişe verici bir hızla çökerken, bazı bölgelerde ise neredeyse hiç kıpırdama olmadı. Bunun nedeni, bazı bölgelerin, yıllarca süren kuraklığın ardından sıkışan göl yatağı üzerine inşa edilmiş olması, taş üzerine inşa edilen diğer bölümlerin ise daha sağlam olması. Bu dengesizlik tüm raylı sistemi tehlikeli bir şekilde raydan çıkarıyor.

Çökme Mexico City’nin bazı bölgelerinin batmasına neden oluyor ve bu düzensiz bir hızda gerçekleşiyor. Bu da genişleyen toplu taşıma sistemi için kötü haber.

Geniş bina ve beton yığınlarıyla Mexico City yumuşak görünmeyebilir ama öyle. İspanyol fatihler daha fazla kentleşmeye yol açmak için Texcoco Gölü’nü kuruttuğundan beri, arazi ağırlığın altında yavaş yavaş sıkışıyor. Bu çökme olarak bilinen bir olgudur ve sonuç korkunçtur: Mexico City yılda 20 santime kadar batıyor ve altyapısına zarar veriyor.

Buna New York’tan sonra Kuzey Amerika’nın en büyük ikinci metro sistemi de dahil. Şimdi uydular, bilim insanlarının Mexico City’deki çökme oranını titizlikle ölçmelerine ve çökmenin demiryollarına zarar verme potansiyeline sahip olduğu yerleri haritalandırmalarına olanak sağladı. Meksika Ulusal Otonom Üniversitesi‘nde uzaktan algılama bilimcisi olan Darío Solano-Rojas, “Burada şehirdeyken binaların biraz eğik olmasına alışıyorsunuz” diyor. “Rayların nasıl sallantılı olduğunu hissedebiliyorsunuz. Mexico City’de metroya binmek garip hissettiriyor. Tehlikeli olup olmadığını bilmiyorsunuz – tehlikeli olduğunu hissediyorsunuz ama o kesinliğe sahip değilsiniz.”

Scientific Reports dergisinde yakın zamanda yayımlanan bir çalışmada Solano-Rojas kesinlik arayışına girdi. O ve ekibi, radar uydu verilerini kullanarak 2011 ve 2020 yılları arasında şehir genelinde yüksekliğin nasıl değiştiğini ölçtü. Çökme tekdüze değildir; oranı çeşitli faktörlere bağlıdır. Küresel olarak en dramatik örnekler yeraltı suyunun aşırı çekilmesinden kaynaklanmaktadır: Yeterince sıvıyı dışarı pompalayın ve zemin boş bir su şişesi gibi çöksün. Bu yüzden Endonezya’nın Jakarta kenti yılda 10 inç kadar batıyor. Kaliforniya’nın San Joaquin Vadisi’nde, çiftçilerin çok fazla yeraltı suyu pompalaması nedeniyle toprak geçtiğimiz yüzyılda 28 feet kadar battı.

Akiferlerin benzer şekilde kurutulması, giderek kötüleşen bir su kriziyle boğuşan Mexico City’de de yaşanıyor. “Yeraltı bir sünger gibidir: Suyu çıkarıyoruz ve sonra deforme oluyor, çünkü hacim kaybediyor,” diyor Solano-Rojas. Ne kadar hacim kaybedeceği ise şehrin belirli bir bölgesinde altta yatan tortuya bağlı; antik göl her alanda eşit oranda kil ve kum tabakası oluşturmamış. Solano-Rojas, “Bu da yüzeyde pek çok farklı davranışa yol açıyor,” diye ekliyor.

Mexico City’deki çökme oranları, şehrin sağlam volkanik kayaların üzerine inşa edildiği yerlerde yılda 20 inçten hiç olmayana kadar önemli ölçüde değişmektedir. Bu durum, arazinin sadece mil kareden mil kareye ya da bloktan bloğa değil, metrekareden metrekareye farklı şekilde çöktüğü “diferansiyel çökme” yaratıyor. Eğer bir yol, demiryolu ya da bina bir uçtan diğerine farklı şekilde batıyorsa, dengesini kaybedecektir.

Bir metro sistemi doğası gereği genişleyen bir hatlar ağıdır: Mexico City’ninki, metrolarda yeraltından, yerüstünden ve yükseltilmiş platformlardan geçen 140 mil uzunluğunda raylar içeriyor. Solano-Rojas, “Gerçekten stabil olan bölgelerden, yılda 30 santimetre, hatta neredeyse her yıl 40 santimetre çöken bölgelere kadar uzanıyor,” diyor. “Dolayısıyla buradaki amaç en fazla hasarın nerede olabileceğini görmekti.”

Bu hasar birkaç şekilde ortaya çıkıyor. Toprak battıkça, yağmur suyunun birikmesi için çukurlar oluşturarak demiryolları boyunca su baskınlarına neden olabilir. Solano-Rojas, bunun trenlere güç sağlayan elektrik sistemini bozabileceğini söylüyor.

Ve yükseklik değişiklikleri rayların eğimini artırabilir. Solano-Rojas, Metro trenlerinin en fazla yüzde 3,5 eğimde çalışacak şekilde tasarlandığını, ancak çökme nedeniyle bazı rayların artık bunun iki katına çıktığını söylüyor. Virginia Tech‘te çevresel güvenlik uzmanı olan ve çökme konusunda çalışmalar yapan ancak yeni makalede yer almayan Manoochehr Shirzaei, “Demiryollarının düzleminde küçük bir değişiklik olması halinde trenler çok kolay bir şekilde raydan çıkabilir” diyor. “Altyapının çoğunun belirli eşikleri var; belirli bir seviyede diferansiyel arazi çökmesini tolere ediyor. Ancak çoğu zaman, örneğin Mexico City’de gördüğümüz oranı hesaba katmazlar.”

Solano-Rojas ve meslektaşları, 2021 yılında bir Metro treni üzerinden geçerken çöken Olivos istasyonunun yakınındaki bir üst geçit alanında çökme tespit etti. Solano-Rojas, “Bu analizin bir kısmını 2021’den önce yaptık ve o bölgede diferansiyel yer değiştirmeler olduğunu tespit ettik” diyor. “Şöyle düşündük: ‘Evet, gelecekte burada bir şeyler olabilir gibi görünüyor. Bunu bulmamızın bir tesadüf olmadığını düşünüyoruz.” Solano-Rojas, çökmenin felakete olası katkısının daha fazla değerlendirme gerektirdiğini ve resmi soruşturmaların inşaat hatalarına atıfta bulunduğunu ve çökmeden bahsetmediğini söylemeye dikkat etti.

Bu çalışma için araştırmacılar metro segmentlerine değil, yer üstündeki Metro altyapısına, yani sistemin görsel olarak doğrulayabildikleri kısımlarına baktılar. Ancak sistemin operatörlerine altyapının ne kadar hızlı çöktüğüne dair bilgi sağlayarak, çalışmalarının müdahaleler konusunda bilgi verebileceği umuluyor. Örneğin mühendisler demiryollarının altına malzeme ekleyerek kaybedilen kotu geri kazanabilirler. Ancak metroları güçlendirmek çok daha zor olabilir. Shirzaei, “Bunun için somut bir çözümümüz yok” diyor. “Çoğu durumda, böyle bir şey olduğunda, projeyi durdurup yeni bir şerit açmaya çalışmakla sonuçlanıyor.”

Bu sadece Mexico City’nin sorunu değil. Bu yılın başlarında Shirzaei ve meslektaşları, Doğu Kıyısı’nın altyapısının yavaş ama istikrarlı çöküş nedeniyle ciddi bir sorun yaşadığını tespit etmiştir. Atlantik Kıyısı’nın 29,000 mil karesinin yılda 0.08 inç’e kadar batmaya maruz kaldığını, bunun da 14 milyon insanı ve 6 milyon mülkü etkilediğini hesapladılar. Yaklaşık 1.400 mil kare ise yılda 0,20 inç’e kadar batmaktadır.

Araştırmacılar, farklı çökmelerin sadece demiryollarını değil, setler ve havaalanları gibi diğer her türlü kritik altyapıyı da tehdit ettiğini tespit etti. New York gibi bir metropolde, tek başına çökmeye yol açan, zemini aşağı doğru iten ağırlığın yarattığı ek bir sorun vardır. Körfez Bölgesi de batıyor. Her iki kıyıda da çökme, deniz seviyesinin yükselmesi sorununu büyük ölçüde şiddetlendiriyor: Su yukarı çıkarken toprak da aşağı iniyor.

Dünyanın neresinde olursa olsun, çökmeyi yavaşlatmak için insanların yeraltı sularını aşırı çekmeyi bırakması gerekiyor. Yeni sistemler akiferler üzerindeki baskıyı azaltmaya başladı bile. Örneğin tuvalet suyunu içme suyuna dönüştürmek giderek daha ucuz hale geliyor. Ve daha fazla şehir “sünger” altyapısı kullanıyor – yağmur suyunun alttaki akifere emilmesine izin veren çok sayıda yeşil alan, esasen çökmeyi önlemek için araziyi yeniden şişiriyor. İklim değişikliği Mexico City de dahil olmak üzere dünyanın pek çok yerinde kuraklığı şiddetlendirerek yeraltı su kaynakları üzerinde daha fazla baskı oluşturduğundan bu tür çabalar giderek daha acil hale geliyor.

Uydu verilerinin artmasıyla, şehirler hemen önleyemedikleri çökmelerle daha iyi başa çıkabilirler. Solano-Rojas, “Hükûmetlerin bu tür çalışmaları daha yapılandırılmış bir eylem planına sahip olmak için kullanma şansı olduğunu düşünüyorum” diyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…

00:21:13

Küresel Yeraltı Suyu Seviyeleri Hızla Düşüyor, Ancak Toparlanabilirler

Kaliforniya Üniversitesi'nden araştırmacıların yer aldığı yeni bir çalışmaya göre, yeraltı suyu seviyeleri dünya çapında çok sayıda *akiferde hızlı ve ivmelenen oranlarda düşüyor, ancak düşüş bazı durumlarda tersine çevrilebilir görünüyor.

Nature dergisinde yayımlanan araştırma, 40'tan fazla ülkede 1.693 akifer sistemindeki 170.000 kuyudan son yirmi yılda alınan ölçümleri analiz etti. Ekip, izlenen akifer sistemlerinin %36'sında yeraltı suyu seviyelerinin yılda 10 cm'den fazla azaldığını ve %12'sinde yılda 50 cm'den fazla hızla azaldığını ve en ciddi düşüşlerin kuru iklimlerde ekili arazilerin altında olduğunu tespit etti.

Yeraltı suyu, dünya çapında içme ve sulama için kullanılan suyun yaklaşık yarısını sağlar ve yağış olmadığında nehirleri ve akarsuları besler. Tükenen akiferler, altyapıya zarar verebilecek arazi çökmelerine neden olur. Kıyı bölgelerinde bu tükenme, deniz suyunun tatlı su kuyularına girmesine ve onları kirletmesine neden olabilir.

Ortak yazar Dr Mohammad Shamsudduha (UCL Risk ve Afet Azaltma Enstitüsü) şunları söyledi: “Bu, küresel yeraltı suyu seviyelerinin bugüne kadar yayımlanmış en kapsamlı analizidir. Birleşik Krallık büyüklüğündeki alanlarda yeraltı suyu depolama değişikliklerinin kaba tahminlerini yapan uydu gözlemlerinin aksine, izleme kuyularından elde edilen yeraltı suyu seviyeleri, yeraltı suyunun kullanıldığı ölçekte yeraltı suyu kaynaklarının doğrudan ölçülmesini sağlamaktadır.”

Araştırmacılar ayrıca, dünyadaki bölgesel akiferlerin %30'unda yeraltı suyu seviyesindeki düşüşün son kırk yılda hızlandığını tespit etti.

Ortak yazar Profesör Richard Taylor (UCL Coğrafya) şunları söyledi: “Yeraltı suyu seviyesindeki düşüşlerdeki bu yaygın hızlanma sadece içme suyu kaynaklarını ve küresel gıda üretimini tehdit etmekle kalmıyor, aynı zamanda iklim değişikliğinin neden olduğu sel ve kuraklıkların artmasına uyum sağlamak için yeraltı suyunu kullanmamızı da tehdit ediyor.”

Ekip ayrıca, tükenen yeraltı suyu kaynaklarının insan müdahalelerinin ardından iyileştiği örnekleri de inceledi. Albuquerque, New Mexico'dan Bangkok, Tayland'a kadar uzanan bir dizi vaka çalışmasında araştırmacılar, yeraltı suyu seviyelerini yenilemek için alınan pratik ve politik önlemleri analiz ediyor. Su koruma politikalarının başarılı bir şekilde uygulanması, havzalar arası su transferleri, yüzey suyu ve sel sularının kullanımı gibi müdahalelerin tükenen akiferleri nasıl yenileyebileceğini vurguluyorlar.

UCSB'den başyazar Dr. Scott Jasechko şunları söyledi: “Bu çalışma, insanların kasıtlı ve yoğun çabalarla durumu tersine çevirebileceğini gösteriyor.”

Çalışma, uzun vadeli yeraltı suyu seviyesi kayıtlarının bulunduğu alanlara odaklanıyor. Bu çalışmada incelenen 1.693 izlenen akifer sistemi, dünya genelindeki tüm yeraltı suyu çekimlerinin yaklaşık %75'ini oluşturmaktadır. Bununla birlikte, tropikal Afrika ve Latin Amerika gibi bazı bölgelerde uzun vadeli kayıtlar daha sınırlıdır ve bu ortamlardaki yeraltı suyu seviyesi eğilimlerini daha iyi anlamak için daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…