Yıllık Maliyeti 69,4 Milyar Dolar…

00:18:53

Hindistan’daki Akbaba Popülasyonundaki Değişim Yarım Milyon İnsanın Ölümüyle Bağlantılı

1990’larda kullanılmaya başlanan bir sığır ağrı kesicisi, Hindistan’ın akbaba popülasyonlarının beklenmedik bir şekilde çökmesine yol açtı ve bu popülasyonlar hâlâ eski ihtişamlarına kavuşamadı. Bazıları bu çok kötü şöhretli, ölümle ilişkili kuş için ‘iyi ki kurtulduk‘ demiş olabilir, ancak bunun yıkıcı bir insani maliyeti var ve yeni bir çalışma, yokluklarını yarım milyondan fazla insanın ölümüyle ilişkilendirerek şok edici rakamları ortaya koyuyor…

ABD ve İngiltere’de yapılan analiz, akbaba kaybından etkilenen bölgelerdeki insan ölümlerinin, ortaya çıkan temizlik ‘şoku’ nedeniyle yüzde 4’ten fazla arttığını ve 2000-2005 yılları arasında yılda tahmini 69,4 milyar ABD doları ekonomik zarara neden olduğunu gösteriyor.

Tam bir leş yiyici olan akbabaların titiz ziyafeti karkasları kemiğe kadar temizler ve çürüyecek kas bırakmazken, köpekler ve sıçanlar gibi diğer türler sadece pis yiyiciler değil, aynı zamanda hastalık taşıyıcılarıdır.

Akbabalar bir ineğin iskeletini 40 dakikada soyabilir ve bu verimlilikleri 1994 yılında Hindistan’da diklofenak ilacının veterinerler tarafından kullanılmaya başlanmasıyla birlikte çöküşlerine yol açmıştır. İlacın ekosisteme girmesinden sadece on yıl sonra, akbaba nüfusu tahminen 50 milyon kuştan birkaç bine düştü.

Sığırlara ağrı ve iltihap tedavisi için verilen diklofenak, bir ineğin sisteminde yaklaşık üç gün kalır. Hasta inekler bazen ilacı metabolize edemeden ölürler ve pahalı hayvan yakma fırınlarına erişimi olmayan bölgelerde akbabalar uzun zamandır tarım sektörüne ceset imha hizmetlerini sunmaktadır.

Ancak ölü ineklerdeki diklofenak kalıntıları, böbrekleri hasar gören yırtıcı kuşlar için zehirlidir. İdrarla atılamayan ürik asit, akbabaların kanında birikerek normal seviyenin on katına kadar ulaşır. Ürik asit kristalleri genellikle diklofenaka maruz kalarak ölen akbabaların organlarında bulunur.

2004’te yayımlanan birkaç makalede diklofenak’ın akbabaların yardımcısı olduğu belirtilince Güney Asya’daki ülkeler bu ilacın çiftlik hayvanlarında kullanımını yasaklamaya başladı. Ancak zarar çoktan verilmiş, bu beklenmedik kilit taşı türün Hindistan’da işlevsel olarak nesli tükenmişti.

Parçalarını toplayacak akbabalar olmayınca, hastalık hem çürüyen etler hem de kuduz köpekler gibi hastalık taşıyan diğer leş yiyiciler arasında adeta patlama yoluyla yayıldı.

Chicago Üniversitesi‘nden çevre ekonomistleri Eyal Frank ve İngiltere’deki Warwick Üniversitesi‘nden Anant Sudarshan, bu ekosistem felaketinin insani bedelini ölçmek için işe koyuldular.

Yıllar boyunca akbaba sayılarına ilişkin kaliteli veriler yerine, BirdLife International‘dan akbaba habitatına ilişkin verileri, 1991 ve 2003 yılları arasında Hindistan’daki ilaç satışlarını (özellikle diklofenak ve kuduz aşıları), Hindistan Hayati İstatistiklerinden insan sağlığı sonuçlarını ve hayvan sayımı verilerini üst üste bindirmişlerdir.

Akbaba kaybından etkilenen ilçeler, uygun akbaba habitatının hayvancılıkta diklofenak kullanımı ve düşük su kalitesi ve yüksek köpek popülasyonu gibi diğer ekosistem sağlığı faktörleriyle birleştiği yerler olarak tanımlanmıştır.

2000 yılından 2005 yılına kadar bu bölgelerde tüm nedenlere bağlı insan ölümlerinde ortalama yüzde 4,7’lik bir artış olmuştur – her yıl fazladan 100.000’den fazla ölüm. Hindistan’a özgü istatistiksel yaşam değeri olan kişi başına 665.000 dolar baz alındığında, insan ölümlerinin yıllık maliyeti 69,4 milyar dolar olmuştur.

Bu etkiler, akbabalara bağımlı olarak sınıflandırılmayan bölgelerde görülmemiştir.

Yazarlar, bu acımasız rakamların politika yapıcıları, akbabalar gibi ölümle ilişkilendirilmeleri nedeniyle ‘kirli‘ kabul edilen, ancak nihayetinde insanların hayatta kalmasına fayda sağlayan ekosistem hizmetleri sağlayan temel türleri korumak için harekete geçmeye itebileceğini umuyor.

Frank ve Sudarshan, “Sonuçlarımız, öznel varoluş değerlerinin tek başına koruma politikasını formüle etmenin en iyi yolu olmayabileceğini göstermektedir” diye yazıyor.

Akbabalar için toksik olmayan meloksikam ve tolfenamik asit gibi veteriner ilaç alternatifleri, 2006 yılında Hindistan’da yasaklanmasından bu yana diklofenak yerine kullanılmaya başlandı.

Ancak ketoprofen, nimesulide ve aceclofenac gibi diğer anti-enflamatuar ilaçlar, akbabalar için benzer şekilde toksik olduklarını gösteren çalışmalara rağmen henüz ulusal düzeyde yasaklanmadı.

Çalışma, American Economic Review dergisinin gelecek sayısında yayımlanmak üzere kabul edilmiştir. Çalışma raporunu Chicago Üniversitesi‘nden online olarak okuyabilirsiniz.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…