Siber Alanın Jeopolitiği

23:21:04

ABD–AB Teknoloji Gerilimi

ABD Dışişleri Bakanlığı, Avrupa başta olmak üzere farklı ülkelerdeki kullanıcıların kendi hükûmetleri tarafından engellenen çevrimiçi içeriklere erişimini kolaylaştırmayı amaçlayan freedom.gov adlı yeni bir dijital platform üzerinde çalışıyor. Nefret söylemi ya da terör propagandası kapsamında sınıflandırılan ve ulusal mevzuat uyarınca erişime kapatılan içeriklere ulaşımı mümkün kılmayı hedefleyen bu girişim, Washington’un “sansür” olarak değerlendirdiği uygulamalara karşı bir hamle olarak konumlandırılıyor…

Kamu Diplomasisi Müsteşarı Sarah Rogers liderliğinde yürütüldüğü belirtilen proje, ABD’nin dijital alandaki ifade özgürlüğü söylemini kurumsal bir araca dönüştürme çabası olarak yorumlanıyor. Ancak bu durum, özellikle Avrupa Birliği ile halihazırda hassas bir zeminde ilerleyen teknoloji ve içerik düzenlemeleri tartışmalarını daha da karmaşık hale getirebilir.

12 Ocak 2026 tarihinde kaydedildiği belirtilen freedom.gov alan adı şu an için sınırlı bir arayüz sunuyor. Sitede bir giriş formu, “National Design Studio” logosu ve “uç, kartal, uç” sloganı yer alıyor. Bu sembolik dil, projenin yalnızca teknik değil, aynı zamanda ideolojik bir çerçeveye de oturduğunu düşündürüyor.

Portalın teknik kapasitesine ilişkin değerlendirmeler, sistemin kullanıcı trafiğini ABD kaynaklıymış gibi gösterebilecek ve kullanıcı faaliyetlerini izlemeyecek bir sanal özel ağ (VPN) işlevi içerebileceğine işaret ediyor. Bu özellik, özellikle Avrupa’daki içerik sınırlamalarını aşmayı mümkün kılabilecek bir araç olarak öne çıkıyor. Dışişleri Bakanlığı ise Avrupa’ya özel hedefli bir “sansür aşma programı” yürüttüğü iddiasını reddediyor; ancak dijital özgürlük ve gizlilik araçlarını desteklemenin öncelikleri arasında bulunduğunu vurguluyor.

Girişim, ABD ile Avrupa Birliği arasında teknoloji düzenlemeleri konusunda artan gerilimin ortasında gündeme geldi. Trump yönetimi, AB’nin Dijital Hizmetler Yasası ve Birleşik Krallık’ın Çevrimiçi Güvenlik Yasası gibi düzenlemelerini ifade özgürlüğünü bastıran araçlar olarak nitelendiriyor. Avrupa tarafı ise bu yasaları, platform sorumluluğunu artırmak, dezenformasyonu sınırlamak ve çevrimiçi güvenliği sağlamak için gerekli düzenlemeler olarak savunuyor. Bu bağlamda freedom.gov, yalnızca teknik bir erişim aracı değil; aynı zamanda iki farklı regülasyon felsefesinin çarpıştığı bir sembol haline geliyor.

Eleştirmenler arasında eski devlet yetkilileri ve dijital haklar uzmanları da bulunuyor. Bu kesimler, projenin ifade özgürlüğü savunusundan ziyade siyasi bir araç olabileceğini ileri sürüyor. Açık kaynaklı, dağıtık ve şeffaf gizlilik araçlarını desteklemek yerine, merkezi ve devlet kontrolünde bir altyapının tercih edilmesi, şeffaflık ve güven sorularını beraberinde getiriyor. Kullanıcı verilerinin gerçekten izlenip izlenmeyeceği, sistemin denetime açık olup olmayacağı ve uzun vadeli politik hedeflerinin ne olduğu henüz net değil.

Projenin Münih Güvenlik Konferansı’nda kamuoyuna duyurulması planlanmıştı. Ancak bazı Dışişleri Bakanlığı hukuk personelinin hukuki ve diplomatik risklere ilişkin endişeleri nedeniyle lansmanın ertelendiği iddia ediliyor. Bakanlık bu iddiaları reddediyor. Yine de sürecin, teknik bir platform geliştirme meselesinden çok daha fazlasını içerdiği açık: Bu, dijital egemenlik, uluslararası hukuk, ifade özgürlüğü ve devletler arası güç dengesi üzerine yürüyen daha geniş bir tartışmanın parçası.

Freedom.gov, yalnızca bir web sitesi değil; küresel dijital düzenin nasıl şekilleneceğine dair bir mücadelede konumlanan stratejik bir hamle olarak görülmeli.