15:16:39

“Sutor, Ne Ultra Crepidam."

Hikâye Antik Yunan dönemine ait ve Plinius (Yaşlı Plinius) tarafından anlatılır. Konusu, Apelles adındaki ünlü bir ressamla bir kunduracı arasında geçer. Bugünkü anlamıyla “herkes kendi işini yapsın” veya “yetkin olmadığı konuda konuşma” uyarısının tarihsel kökenidir…

Apelles (ü. MÖ 4. yüzyıl), Antik Çağın sanat yazarları tarafından öylesine yüceltilmiştir ki, günümüze hiçbir yapıtı ulaşmamış olmasına karşın, hâlâ o dönemin en büyük ressamı olarak anılır. Yaşamı ile ilgili bilgi çok azdır. İon kökenliydi, ama Yunanistan’ın güneyindeki Sikyon Dor okulunda ressam Pamphilos‘un öğrencisi oldu. Yapıtlarında Dor üslubunun inceliğini birleştirdiği söylenir.

Antik Yunan’ın en büyük ressamlarından biri kabul edilen Apelles, bir gün yaptığı bir tabloyu vitrine koyar ve halkın yorumlarını gizlice dinlemek ister. Meraktan tabloları halka açık bir yere asar ve uzaktan gözlemler.

Bir kunduracı da gelip tabloyu inceler. Çizmenin resmedilişinde bir hata olduğunu fark eder (bağcık ya da dikişle ilgili bir şey). Apelles bunu duyar, not eder ve ertesi gün tabloyu düzeltir.

Kunduracı ertesi gün tekrar gelir ve bu kez tablodaki çizmeden yukarıya doğru kısımlarda da  eleştirilerde bulunmaya başlar. Apelles ise o noktada ortaya çıkar ve şu tarihi cümleyi kurar:

> “Sutor, ne ultra crepidam."
> (Latince: Kunduracı, çizmeyi aşma.)

Anlamı:
Kunduracı kendi alanındaki eleştirisiyle sınırlı kalmalıdır; çünkü ayakkabıdan yukarısı onun uzmanlık alanı değildir. Sanatla ilgili konularda konuşması uygun değildir. Yani burada Apelles, “kendi bildiğin konularda konuş, haddini bil” demektedir.

Bugünkü kullanımı:

Bu deyim günümüzde hâlâ kullanılır, özellikle de:

Uzman olmadığı alanda iddialı şekilde konuşanlara,
Bilgi sahibi olmadan fikir beyan edenlere,
Haddini aşan eleştirilere karşı “Çizmeyi aşma” ya da “Herkes işini yapsın” şeklinde hatırlatma olarak söylenir.

Bu hikâye o kadar etkili olmuştur ki “ne supra crepidam" tarzı varyasyonları hâlâ akademik tartışmalarda, sanat eleştirilerinde ya da polemiklerde atıf yapılacak bir söz olarak geçer.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…