Şekersiz Gazlı İçecekler Su Kadar Etkili mi?

Kilo vermeye çalışanların karşılaştığı temel sorulardan biri, şekerli içeceklerin yerine ne konulacağı. Su en basit seçenek olarak öne çıkarken, gazlı içecek alışkanlığından vazgeçmekte zorlananlar için şekersiz alternatifler de uzun süredir tartışılıyor. 104 hafta süren yeni bir araştırma, bu seçeneklerin uzun vadeli kilo yönetimindeki etkisine ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu…

Aşırı kilolu veya obez 493 yetişkinin katıldığı SWITCH çalışmasında, besin değeri olmayan tatlandırıcılarla tatlandırılmış gazlı içeceklerin kilo kaybı açısından suyla anlamlı bir fark göstermediği belirlendi. Tatlandırıcılı içecekleri tüketen katılımcılar çalışma sonunda ortalama 4,8 kilogram, su tüketenler ise 3,7 kilogram kilo verdi. Aradaki yaklaşık 1,1 kilogramlık fark ilk bakışta dikkat çekse de istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı.

Liverpool Üniversitesi ve Leeds Üniversitesi‘nden araştırmacıların yürüttüğü çalışma, British Journal of Nutrition dergisinde yayımlandı. Araştırmanın önemli özelliklerinden biri, katılımcıların iki yıl boyunca takip edilmiş olması. Kısa süreli kilo verme çalışmalarında görülen sonuçlar zaman içinde değişebildiği için uzun süreli takip, kilo yönetiminin sürdürülebilirliği açısından daha anlamlı veriler sağlayabiliyor.

İki Yıllık Takip

SWITCH çalışmasının temel sorularından biri, şekerli içeceklerin besin değeri olmayan tatlandırıcılarla hazırlanmış alternatiflerle değiştirilmesinin kilo verme sürecini su tüketimine kıyasla olumsuz etkileyip etkilemediğiydi. Sonuçlar, iki grup arasında bu açıdan anlamlı bir fark bulunmadığını gösterdi.

Ortalama kilo kayıpları karşılaştırıldığında tatlandırıcılı içecek grubundaki 4,8 kilogramlık kayıp, su grubundaki 3,7 kilogramlık kayıptan daha yüksek görünse de araştırmacılar bu farkın istatistiksel açıdan anlamlı olmadığını belirledi. Dolayısıyla çalışma, şekersiz gazlı içeceklerin sudan daha fazla kilo verdirdiği sonucunu desteklemiyor.

Bununla birlikte şekersiz gazlı içeceklerin kilo verme çabasını bozduğu yönünde de bir bulgu ortaya çıkmadı. Bu, araştırmanın günlük yaşam açısından en dikkat çekici sonucu. Şekerli içecekleri bırakmak isteyen ancak yalnızca su tüketimine geçmekte zorlanan kişiler açısından, tatlandırıcılı şekersiz içecekler iki yıllık takipte kilo kaybı bakımından suya kıyasla belirgin bir dezavantaj oluşturmadı.

Bel ve Kalça Ölçümleri

Araştırmacılar yalnızca vücut ağırlığındaki değişimi değil, bel ve kalça çevresindeki ölçümleri de takip etti. Her iki grupta da bu ölçümlerde önemli azalmalar görüldü.

Kilo yönetiminde yalnızca tartıdaki rakam değil, vücut ölçülerindeki değişim de önem taşıyor. Özellikle bel çevresi, metabolik sağlıkla ilişkili göstergelerden biri olarak değerlendiriliyor. Çalışmada hem tatlandırıcılı içecek grubunda hem de su grubunda benzer yönde değişimler görülmesi, iki yaklaşım arasında belirgin bir ayrışma olmadığını gösterdi.

Metabolik belirteçlerde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Çalışmanın her iki kolunda metabolik göstergelerde iyileşmeler gözlendi ve bu açıdan da iki grup arasında belirgin bir farklılık saptanmadı.

Tatlandırıcılar Tartışılıyor

Besin değeri olmayan tatlandırıcılar, kilo kontrolü konusunda uzun süredir tartışılıyor. Şeker yerine kullanılmaları, içeceğin enerji içeriğini önemli ölçüde azaltabiliyor. Buna karşılık tatlı tada maruz kalmanın iştah, beslenme davranışları ve uzun vadeli metabolik sonuçlar üzerindeki etkileri konusunda farklı araştırmalar bulunuyor.

SWITCH çalışması bu tartışmayı tek başına sona erdirmiyor. Ancak 493 yetişkinin 104 hafta boyunca takip edilmesi, özellikle uzun vadeli kilo yönetimi açısından dikkate değer bir veri sağlıyor.

Çalışmanın ortaya koyduğu sonuç, şekersiz gazlı içeceklerin her koşulda suyla aynı olduğu veya herkes için aynı tercihin uygun olduğu anlamına gelmiyor. Araştırma daha belirli bir soruya yanıt veriyor: Kilo vermeye çalışan aşırı kilolu veya obez yetişkinlerde, besin değeri olmayan tatlandırıcılarla tatlandırılmış içeceklerin tüketilmesi, suya kıyasla kilo kaybını anlamlı biçimde azaltıyor mu? Bu çalışmada böyle bir fark saptanmadı.

Şekerli İçeceklerden Farklı

Burada şekersiz gazlı içeceklerle şekerli içecekler arasındaki farkı da gözden kaçırmamak gerekiyor. Araştırmanın konusu, gazlı içeceklerin tamamını değerlendirmek değil; şekerli içeceklerin yerine su veya besin değeri olmayan tatlandırıcılarla hazırlanmış alternatifler konulduğunda uzun vadeli kilo yönetiminin nasıl etkilendiğini incelemek.

Bu nedenle çalışmanın sonuçlarını “şekersiz gazlı içecekler sağlıklıdır” şeklinde genişletmek doğru olmaz. Aynı şekilde “su ile şekersiz gazlı içecek arasında hiçbir fark yoktur” demek de araştırmanın kapsamını aşar. Su enerji içermeyen ve temel hidrasyon sağlayan bir içecek. Şekersiz gazlı içecekler ise tatlandırıcıların yanı sıra ürüne göre değişen başka bileşenler de içerebiliyor.

Araştırmanın söylediği daha sınırlı ve daha net: Kilo verme programı uygulayan bu grupta, besin değeri olmayan tatlandırıcılarla tatlandırılmış gazlı içeceklerin tüketimi, iki yıllık takip boyunca su tüketimine kıyasla kilo kaybını anlamlı biçimde baltalamadı.

Sürdürülebilirlik Önemli

Kilo yönetimi tek bir yiyecek veya içeceğin seçimine bağlı değil. Toplam enerji alımı, beslenme düzeni, fiziksel aktivite ve kişinin oluşturduğu alışkanlıkları uzun süre sürdürebilmesi sonuç üzerinde belirleyici rol oynuyor.

Bu nedenle araştırmanın günlük yaşam açısından anlamı, “su yerine şekersiz gazlı içecek tüketilmeli” şeklinde değil. Daha çok, su içmekte zorlanan ve şekerli içeceklerden uzaklaşmak isteyen kişiler için tatlandırıcılı alternatiflerin kilo verme sürecini otomatik olarak sabote ettiği düşüncesinin bu çalışmayla desteklenmediği şeklinde özetlenebilir.

Sonuçta 104 haftalık SWITCH çalışmasında, besin değeri olmayan tatlandırıcılarla tatlandırılmış içecekleri tüketen grupta ortalama 4,8 kilogram, su grubunda ise 3,7 kilogram kilo kaybı gerçekleşti. Ancak fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Her iki grupta bel ve kalça çevresi ölçümleri azalırken metabolik belirteçlerde de benzer iyileşmeler görüldü.

Araştırma böylece tartışmaya önemli bir veri ekliyor: Şekerli içecekleri bırakırken su ile besin değeri olmayan tatlandırıcılarla tatlandırılmış şekersiz gazlı içecekler arasında seçim yapan aşırı kilolu veya obez yetişkinlerde, iki yıllık takipte kilo kaybı açısından anlamlı bir fark görülmedi.