23:09:20

ABD’de Alkole Atfedilen Kanser Ölümleri İki Katına Çıktı

ABD’de alkole atfedilen kanser ölümlerinin sayısı 1990 ile 2023 yılları arasında yaklaşık iki katına çıktı. Miami Üniversitesi Miller Tıp Fakültesi bünyesindeki Sylvester Kapsamlı Kanser Merkezi araştırmacılarının yürüttüğü çalışmaya göre, alkole atfedilen yıllık kanser ölümü sayısı 1990’da 11.361 iken 2023’te 23.126’ya yükseldi…

2 Eylül 2026’da The Lancet Regional Health – Americas dergisinde yayımlanan araştırma, Amerika Birleşik Devletleri’nde alkol tüketimi ile kanser ölümleri arasındaki ilişkiyi 33 yıllık bir dönem üzerinden inceledi. Araştırmacılar, 1990-2023 arasındaki Global Burden of Disease verilerini kullanarak alkole atfedilen kanser ölümlerindeki değişimi yaş, cinsiyet, kanser türü ve eyaletlere göre değerlendirdi. Çalışma, yalnızca toplam ölüm sayısındaki artışı değil, kanser ölümleri içindeki alkolün tahmini payının nasıl değiştiğini de ortaya koydu.

Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri, genel kanser ölüm yükündeki değişim ile alkole atfedilen kanser ölümlerinin aynı yönde ilerlememesi oldu. 20 yaş ve üzerindeki yetişkinlerde kanser ölümleri içinde alkole atfedilen payın 1990-2023 döneminde yüzde 58’den fazla arttığı hesaplandı. Buradaki yüzde 58’lik artışın, 11.361’den 23.126’ya yükselen ölüm sayısındaki artışla aynı ölçüm olmadığı özellikle vurgulanmalı. Araştırmacılar burada, toplam kanser ölümleri içinde alkolün payının oransal olarak daha büyük hale geldiğine dikkat çekiyor.

Yaşa göre standardize edilmiş alkole atfedilen kanser ölüm oranı da 1990’da 100 bin kişi başına 3,8’den 2023’te 4,1’e yükseldi. Artış özellikle erkeklerde belirginleşirken, kadınlarda yaşa göre standardize edilmiş oran geriledi. Buna karşın her iki cinsiyette de toplam kanser ölümleri içindeki alkole atfedilen payın yükseldiği bildirildi.

Etki Karaciğerle Sınırlı Değil

Alkol ile kanser arasındaki ilişki kamuoyunda çoğunlukla karaciğer kanseri üzerinden biliniyor. Ancak araştırmanın önemli bulgularından biri, alkolün kanser yükünün çok daha geniş bir alana yayıldığını göstermesi oldu.

Çalışmada karaciğer kanserinin yanı sıra yemek borusu, kolorektal bölge, meme, pankreas, mide, prostat ve baş-boyun kanserleri dahil olmak üzere çeşitli kanser türleri incelendi. 2023 yılında alkole atfedilen ölüm sayısı bakımından karaciğer kanseri ilk sırada yer aldı. Bunu yemek borusu ve kolorektal kanserler izledi. Araştırmacılar ayrıca incelenen kanser türlerinin büyük bölümünde alkole atfedilen ölüm oranlarının zaman içinde arttığını belirledi.

Karaciğer kanserinde 1990-2023 arasında yaşa göre standardize edilmiş alkole atfedilen ölüm oranındaki artış yüzde 113,9 olarak hesaplandı. Bununla birlikte araştırmada ilginç bir ayrıntı da ortaya çıktı: Karaciğer kanserindeki toplam alkole atfedilen ölüm yükü belirgin biçimde artarken, toplam ölüm oranı içinde alkolün payında çok küçük bir gerileme görüldü. Buna karşılık mide, pankreas ve kolorektal kanserlerde alkole atfedilen paydaki artış sırasıyla yüzde 57,2, yüzde 40,5 ve yüzde 39,7 oldu.

Bu sonuçlar, alkolün kanser açısından yalnızca aşırı tüketimle bağlantılı bir karaciğer hastalığı meselesi olarak değerlendirilmesinin yetersiz kalabileceğini gösteriyor. Araştırmacıların dikkat çektiği nokta da tam olarak bu: Alkolün kanser üzerindeki etkisi, farklı organları ve farklı yaş gruplarını kapsayan daha geniş bir tablo oluşturuyor.

Gençlerde Farklı Bir Tablo

Alkole atfedilen kanser ölümlerinin en yüksek oranları 55 yaş ve üzerindeki yetişkinlerde görüldü. 2023 yılında bu yaş grubunda yaşa göre standardize edilmiş ölüm oranı 100 bin kişide 19,2 iken, 20-54 yaş grubunda 2,4 olarak hesaplandı. Mutlak ölüm sayısında da 55 yaş ve üzerindeki grup açık biçimde öne çıktı; 2023’te bu grupta alkole atfedilen yaklaşık 19.460 kanser ölümü tahmin edildi.

Ancak genç yetişkinler açısından ortaya çıkan tablo da dikkat çekici. 20-54 yaş arasındaki erkeklerde 2023 yılında alkole atfedilen kanser ölümlerinin başında kolorektal kanser geldi. Bu grupta kolorektal kanser, karaciğer kanserinin önüne geçti. Aynı yaş grubundaki kadınlarda ise ilk sırada meme kanseri yer aldı; kolorektal kanser onu izledi.

55 yaş ve üzerindeki erkeklerde ise karaciğer kanseri en yüksek alkole atfedilen ölüm oranına sahip kanser olurken, yemek borusu ve kolorektal kanserler sonraki sıralarda yer aldı. Aynı yaş grubundaki kadınlarda meme kanseri ilk sıradaydı; onu karaciğer ve kolorektal kanserler izledi. Böylece alkolle ilişkili kanser yükünün yaş ve cinsiyete göre aynı biçimde dağılmadığı görüldü.

Erkeklerde Yük Daha Yüksek

Araştırmanın genel sonuçlarında erkeklerin alkole atfedilen kanser ölümlerinden kadınlara kıyasla daha yüksek oranda etkilendiği görüldü. 2023 yılında erkeklerde alkole atfedilen kanser ölüm sayısı 17.477 olarak tahmin edilirken, yaşa göre standardize edilmiş ölüm oranı 100 bin kişide 6,4 oldu. Kadınlarda ise bu oran 2,1 olarak hesaplandı.

Bununla birlikte kadınlardaki tablo da göz ardı edilemeyecek bir değişim gösteriyor. Araştırmacılar, yaşa göre standardize edilmiş oran kadınlarda dönem boyunca gerilemiş olsa bile, toplam kanser ölümleri içinde alkole atfedilen payın kadınlarda da arttığını bildirdi. Özellikle meme kanserinin hem genç hem de ileri yaştaki kadınlarda önemli bir yer tutması, alkol ve kanser ilişkisinin yalnızca erkeklerde veya yalnızca ağır alkol tüketimiyle açıklanamayacağını gösteren bulgulardan biri olarak öne çıktı.

Eyaletler Arasında Fark Var

Araştırmada ABD’nin eyaletleri ile Washington DC arasındaki farklılıklar da incelendi. 2023 yılında yaşa göre standardize edilmiş alkole atfedilen kanser ölüm oranının en yüksek olduğu yer Washington DC olurken, en düşük oran Utah’ta kaydedildi.

Washington DC’de erkeklerde oran 100 bin kişide 9,8, kadınlarda 3,5 olarak hesaplandı. Utah’ta ise erkeklerde 3,9, kadınlarda 1,4 düzeyindeydi. Bu farklılıkların arkasında alkol tüketim alışkanlıkları, nüfus yapısı, sosyoekonomik koşullar, sağlık hizmetlerine erişim ve başka risk faktörleri gibi çeşitli etkenler bulunabileceğinden, eyaletler arasındaki farkların tek bir nedene bağlanamayacağı belirtilmeli.

Alkol Kanserojen Olarak Kabul Ediliyor

Alkolün kanserle ilişkisi yeni bir bulgu değil. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), alkolü insanlar için kanserojen olduğu konusunda yeterli kanıt bulunan Grup 1 kanserojenler arasında sınıflandırıyor. Araştırmanın önemi, bu bilinen ilişkiyi ABD’deki 33 yıllık kanser ölüm verileri üzerinden ayrıntılı biçimde inceleyerek hangi grupların ve hangi kanser türlerinin daha fazla etkilendiğini göstermesinde yatıyor.

Alkol tüketildiğinde vücutta etanolün metabolize edilmesi sırasında asetaldehit oluşması, DNA’ya zarar verebilen mekanizmalarla birlikte alkolün kanser riskini artırmasında rol oynayan süreçlerden biri olarak kabul ediliyor. Bunun yanında alkolün hormon düzeyleri ve hücresel süreçler üzerindeki etkileri de özellikle bazı kanser türleriyle ilişkilendiriliyor. Dolayısıyla araştırmanın ortaya koyduğu tablo, alkol ile kanser arasındaki ilişkinin tek bir organ veya tek bir biyolojik mekanizma üzerinden açıklanamayacağını gösteriyor.

Araştırmacılar, alkolün değiştirilebilir bir risk faktörü olması nedeniyle halk sağlığı politikalarında daha fazla dikkate alınması gerektiğini savunuyor. Çalışmanın yazarları, alkolün kanser riskindeki rolü konusunda kamuoyundaki farkındalığın hâlâ yetersiz olduğunu ve özellikle karaciğer dışındaki kanserlerle bağlantının daha iyi anlatılması gerektiğini belirtiyor.

Sayılar Nasıl Okunmalı

Çalışmanın sonuçlarını değerlendirirken önemli bir metodolojik ayrıntı bulunuyor. 23.126 rakamı, ölüm kayıtlarında alkolün doğrudan ölüm nedeni olarak yazıldığı 23.126 kişinin sayısı değil. Araştırmacılar Global Burden of Disease modelindeki alkol maruziyeti verilerini, kanser riskine ilişkin epidemiyolojik ilişkilerle birleştirerek nüfus düzeyinde “alkole atfedilen” ölüm sayısını hesapladı. Dolayısıyla bu rakamlar gözlemlenmiş tek tek nedensellikler değil, bilimsel bir model üzerinden elde edilmiş tahminlerdir.

Bu ayrım, çalışmanın sonucunu değersizleştirmiyor; ancak rakamların neyi ifade ettiğini doğru anlamak açısından önemli. Araştırma, ABD’de kanser ölümlerinin ne kadarının alkol maruziyetiyle istatistiksel olarak ilişkilendirilebileceğini ve bu ilişkinin zaman içinde nasıl değiştiğini ortaya koyuyor.

Sonuçlar, 1990’dan 2023’e kadar ABD’de alkole atfedilen kanser ölümlerinin yaklaşık iki katına çıktığını, bu yükün özellikle erkeklerde ve 55 yaş üzerindeki yetişkinlerde yoğunlaştığını ortaya koyuyor. Bununla birlikte genç yetişkinlerde de kolorektal ve meme kanserleri başta olmak üzere dikkat çekici bir alkol-attributable kanser yükü bulunuyor. Araştırmanın en önemli mesajlarından biri ise alkolün kanser açısından yalnızca karaciğerle ilişkilendirilemeyeceği. Meme, kolorektal, yemek borusu, pankreas ve diğer kanser türlerindeki bulgular, alkol tüketiminin kanser yükündeki rolünün daha geniş bir çerçevede değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…