01:13:04

TikTok, Instagram ve YouTube’a Yaş Engeli: İngiltere’de Yeni Dönem Başlıyor

Kullanıcıları çevrimiçi dünyanın risklerinden koruma amacıyla hazırlanan yeni düzenlemeler, Birleşik Krallık’ta sosyal medya kullanımına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Başbakan Keir Starmer‘ın 15 Haziran Pazartesi günü açıklaması beklenen kapsamlı plan, özellikle 16 yaşın altındaki çocuklar ve gençler için sosyal medya erişimini ciddi ölçüde sınırlandırmayı hedefliyor. Hükûmet, bu adımın yıllardır çocukları korumakta yetersiz kaldığı eleştirileri yapılan mevcut sistemi değiştireceğini ve dijital platformların gençler üzerindeki etkisine karşı daha sert önlemler alınacağını savunuyor…

Taslak düzenlemeye göre, 16 yaşın altındaki kullanıcıların “yüksek riskli" olarak sınıflandırılan bazı platformlara erişimi tamamen engellenecek. Kısıtlamaların yalnızca hesap açma yaşını yükseltmekle sınırlı kalmayacağı, aynı zamanda sosyal medya deneyiminin belirli unsurlarını da hedef alacağı belirtiliyor. Kaybolan mesajlar, canlı yayın özellikleri ve genç kullanıcıların yabancılarla etkileşime girmesine olanak tanıyan bazı araçların da sınırlandırılması planlanıyor.

Öne çıkan ayrıntılardan biri ise düzenlemenin yalnızca çocukları değil, daha büyük yaştaki gençleri de kapsayabilecek olması. Hükûmet kaynaklarına göre 16 ve 17 yaşındaki gençler için gece saatlerinde sosyal medya kullanımını kısıtlayacak bir tür “dijital sokağa çıkma yasağı" seçeneği de değerlendiriliyor. Böylece gençlerin özellikle gece saatlerinde ekran başında geçirdiği sürenin azaltılması ve uyku düzenlerinin korunması amaçlanıyor.

Yeni kuralların kapsamına yalnızca sosyal medya platformları değil, yapay zekâ destekli sohbet sistemleri de girebilir. Son yıllarda milyonlarca genç tarafından kullanılmaya başlanan sohbet robotlarının psikolojik etkileri, yanlış bilgi yayma potansiyeli ve çocuklarla kurdukları etkileşim biçimleri, düzenleyicilerin dikkatini çeken başlıklar arasında yer alıyor. Bu nedenle hükûmetin, gençlerin yapay zekâ tabanlı hizmetlere erişimi konusunda da daha katı kurallar getirmeyi değerlendirdiği bildiriliyor.

Planlanan düzenlemelerin, TikTok, Instagram ve YouTube gibi dünyanın en büyük dijital platformlarını da kapsayacağı ifade ediliyor. Bu yönüyle Birleşik Krallık’ın yaklaşımı, son dönemde benzer adımlar atan ülkelerin izlediği çizgiye yakın görünüyor. Ancak uzmanlar, Londra’nın üzerinde çalıştığı modelin bazı açılardan daha ileri gittiğine dikkat çekiyor. Özellikle gece kullanımına yönelik olası kısıtlamalar ve yapay zekâ uygulamalarını da hedef alan hükümler, düzenlemenin kapsamını genişleten unsurlar arasında gösteriliyor.

Hükûmetin elindeki kamuoyu araştırmaları da bu tür önlemlere yönelik desteğin oldukça yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Yapılan ankette katılımcıların yaklaşık yüzde 90’ı, 16 yaşın altındaki çocuklar için sosyal medya kullanımına yönelik kapsamlı bir yasağı desteklediğini belirtti. Ankete katılanların yüzde 83’ünden fazlası ise sosyal medyanın gençler açısından oluşturduğu risklerin sağladığı faydalardan daha ağır bastığını düşünüyor.

Son yıllarda özellikle gençlerin ruh sağlığı, ekran bağımlılığı, çevrimiçi zorbalık, zararlı içeriklere erişim ve algoritmaların etkisi gibi konular kamuoyunda yoğun şekilde tartışılıyor. Birçok ebeveyn ve eğitimci, sosyal medya şirketlerinin çocukları korumak için yeterli önlem almadığını savunurken, teknoloji şirketleri ise dijital platformların eğitim, iletişim ve bilgiye erişim açısından önemli fırsatlar sunduğunu vurguluyor.

Ancak önerilen düzenlemeler herkes tarafından desteklenmiyor. Sosyal medya kaynaklı zararlar nedeniyle yaşamını yitiren gençlerin aileleri ve bazı dijital güvenlik uzmanları, yaş sınırlarının tek başına sorunu çözmeyeceği görüşünde. Bu eleştirilerin en dikkat çekici örneklerinden biri, sosyal medya içeriklerinin etkisi nedeniyle hayatını kaybeden gençlerden biri olarak bilinen Molly Russell‘ın babası Ian Russell‘dan geldi.

Russell, hükûmetin planını sert sözlerle eleştirerek bunun gerçek bir platform reformundan çok siyasi bir hamle olduğunu savundu. Ona göre yaş sınırı uygulamaları, kamuoyuna güçlü bir müdahale görüntüsü verse de asıl sorunun kaynağı olan algoritmalar, içerik öneri sistemleri ve platformların işleyiş biçimi üzerinde yeterince etkili olmayabilir. Russell ayrıca bu tür düzenlemelerin ailelere ve topluma sahte bir güvenlik hissi verebileceği uyarısında bulundu.

Birleşik Krallık’ın attığı adım, aslında dünya genelinde büyüyen bir eğilimin parçası olarak görülüyor. Kanada’da yakın zamanda platformların çocuklar için güvenli olduğunu kanıtlama yükümlülüğü getiren bir yasa tasarısı parlamentoya sunuldu. Avustralya ise Aralık 2025’te belirli sosyal medya hizmetleri için yaş sınırı uygulamasını yürürlüğe koyarak bu alanda en dikkat çeken örneklerden biri hâline geldi.

Tüm bu gelişmeler, dijital çağın en önemli sorularından birini yeniden gündeme taşıyor: Çocuklar ve gençler çevrimiçi dünyanın sunduğu fırsatlardan yararlanırken aynı zamanda nasıl korunabilir? Birleşik Krallık’ın hazırladığı yeni düzenleme, bu soruya verilen en kapsamlı yanıtlardan biri olmaya aday. Ancak yasa tasarısının başarıya ulaşıp ulaşmayacağı, yalnızca erişim yasaklarının değil, teknoloji şirketlerinin platformlarını ne ölçüde güvenli hâle getireceğinin de belirleyici olacağı bir süreçte netlik kazanacak.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…