02:05:27

Pandemi Sonrası Düşen Aşılama Oranları Ölümcül Sonuçlar Doğuruyor

Amerika Birleşik Devletleri’nde boğmaca vakalarında son iki yılda gözlenen artış, halk sağlığı açısından yeniden alarm zillerinin çalmasına neden olmuş durumda. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) tarafından paylaşılan verilere göre, 20 Aralık 2025 itibarıyla ülkede yaklaşık 28.000 boğmaca vakası teşhis edildi. Bu sayı, iki yıl üst üste 25.000 eşiğinin aşılması anlamına geliyor ve pandemi öncesi dönemde genellikle 10.000–20.000 aralığında seyreden yıllık ortalamaların belirgin biçimde üzerine çıkıldığını gösteriyor…

Boğmacadaki bu yükseliş sadece vaka sayılarıyla sınırlı değil. Ölüm verileri de endişe verici bir tablo ortaya koyuyor. 2025 yılı içinde en az 13 boğmaca kaynaklı ölüm doğrulanmış durumda ve bu vakaların büyük çoğunluğu bir yaşın altındaki bebeklerde görülüyor. Ön veriler, bunun 2017’den bu yana kaydedilen en yüksek ölüm sayısı olduğuna işaret ediyor. Bu durum, boğmacanın modern tıp ve aşı programlarına rağmen hâlâ ciddi sonuçlar doğurabilen bir hastalık olduğunu hatırlatıyor.

Boğmaca, Bordetella pertussis adlı bakterinin neden olduğu, son derece bulaşıcı bir solunum yolu enfeksiyonudur. Hastalık, öksürük veya hapşırık sırasında ortaya çıkan solunum damlacıkları yoluyla hızla yayılabiliyor. İlk evrede belirtiler genellikle basit bir soğuk algınlığıyla karıştırılıyor. Burun akıntısı, hafif ateş ve halsizlik gibi bulgularla başlayan süreç, ilerleyen haftalarda şiddetli ve kontrolsüz öksürük nöbetlerine dönüşüyor. Bu öksürük atakları haftalarca, hatta bazı vakalarda aylarca sürebildiği için boğmaca halk arasında “100 günlük öksürük” olarak da anılıyor.

Hastalık özellikle bebekler açısından son derece riskli. Bir yaşın altındaki bebeklerin yaklaşık üçte birinin hastaneye yatırılması gerekiyor. Bu grupta her 100 enfeksiyondan biri ölümle sonuçlanabiliyor. Bebeklerin bağışıklık sistemlerinin henüz tam gelişmemiş olması ve aşı takvimini tamamlamamış olmaları, boğmacayı bu yaş grubunda çok daha tehlikeli hâle getiriyor. Solunum durması, zatürre ve nöbetler gibi komplikasyonlar, boğmacanın bebeklerde yol açabildiği ağır sonuçlar arasında yer alıyor.

Halk sağlığı uzmanları, vakalardaki bu artışı büyük ölçüde COVID-19 pandemisinin dolaylı etkileriyle ilişkilendiriyor. Pandemi sürecinde sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan aksamalar, rutin çocukluk çağı aşılarının ertelenmesine ya da tamamen atlanmasına neden oldu. Bunun sonucunda toplum genelinde bağışıklık düzeyi azaldı ve boğmaca gibi önlenebilir hastalıklar için uygun bir zemin oluştu. Uzmanlar, bu durumu “bağışıklık açığı” olarak tanımlıyor.

CDC, boğmacaya karşı korunmanın en etkili yolunun aşılama olduğunu vurguluyor. Kurum, iki aylık bebeklerden itibaren beş dozluk DTaP aşı serisinin tamamlanmasını öneriyor. Daha büyük çocuklar ve yetişkinler için ise her 10 yılda bir Tdap güçlendirici aşısı tavsiye ediliyor. Ancak mevcut veriler, bu önerilerin sahada yeterince karşılık bulmadığını gösteriyor. 2021 yılında doğan çocukların yalnızca yüzde 79’u iki yaşına kadar dört doz DTaP aşısını olmuş durumda. Bu oran, toplum bağışıklığı için gerekli seviyenin altında kalıyor.

Hamile bireyler için de özel bir risk ve koruma penceresi söz konusu. Uzmanlar, yeni doğan bebeklere koruyucu antikorların aktarılabilmesi için hamileliğin 27. ve 36. haftaları arasında Tdap aşısı yapılmasını öneriyor. Bu uygulama, bebeğin doğumdan sonraki ilk aylarda, henüz kendi aşılarını tamamlayamadan önce korunmasını sağlamada kritik rol oynuyor.

Boğmacadaki artış sadece ABD ile sınırlı değil. Pan Amerikan Sağlık Örgütü, 2024 yılında Amerika kıtasında toplam 977.000 boğmaca vakası bildirildiğini açıkladı. Bu rakam, 2023 yılına kıyasla yaklaşık beş katlık bir artış anlamına geliyor. Bölgesel ölçekte bakıldığında da tablo benzer şekilde endişe verici.

ABD içinde bazı eyaletler özellikle dikkat çekiyor. Teksas, Oregon ve Kentucky rekor seviyelerde vaka bildiren eyaletler arasında yer alıyor. Oregon, 1950’den bu yana en yüksek boğmaca vaka sayısını kaydederken, Kentucky’de 2025 yılı içinde boğmaca nedeniyle üçüncü bebek ölümü rapor edildi. Bu veriler, sorunun yerel salgınlar şeklinde yoğunlaşabildiğini ve bölgesel önlemlerin önemini ortaya koyuyor.

Sağlık yetkilileri, boğmacanın kontrol altına alınmasında aşılamanın vazgeçilmez bir araç olduğunu vurgulamaya devam ediyor. Aşılar yalnızca bireyleri değil, henüz aşılanamayan ya da bağışıklığı zayıf olan bebekleri ve hassas grupları da dolaylı olarak koruyor. Uzmanlara göre, boğmaca vakalarındaki mevcut artış tersine çevrilebilir; ancak bunun için aşı tereddüdünün azaltılması, eksik dozların tamamlanması ve toplum genelinde bağışıklık bilincinin yeniden güçlendirilmesi gerekiyor.

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…