Soya Yağı Obezite Riskini Artırabilir

12:23:24

Bilim İnsanları Farelerde Kilo Alımının Ardındaki Metabolik Yolu Keşfetti

Amerika’da en çok kullanılan yemeklik yağlardan biri olan soya yağı, obezite riskini artırabilir. UC Riverside araştırmacıları, fareler üzerinde yaptıkları deneylerde, soya yağı açısından zengin bir diyetin kilo alımına yol açtığını gözlemledi. Ancak bazı genetiği değiştirilmiş fareler aynı diyeti yemelerine rağmen kilo almadı. Bunun nedeni, bu farelerin farklı bir karaciğer proteini üretmesi ve bu proteinin vücudun soya yağındaki önemli bir bileşen olan linoleik asidi farklı şekilde işlemesi olarak belirlendi…

Journal of Lipid Research’te yayımlanan çalışmanın yazarlarından Sonia Deol, “Bu, bazı insanların soya yağı tükettiğinde neden daha kolay kilo aldığını anlamamıza yardımcı olabilir” dedi. İnsanlarda da bu karaciğer proteininin iki versiyonu bulunuyor ve alternatif form genellikle metabolik stres, açlık, alkol veya kronik hastalık durumlarında ortaya çıkıyor. Bu farklılık, yaş, cinsiyet ve genetik etkenlerle birleşerek bazı kişilerin soya yağına daha duyarlı olmasını açıklayabilir.

Daha önceki araştırmalarda da soya yağının obeziteye katkısı, örneğin hindistancevizi yağıyla karşılaştırıldığında daha belirgindi. Ancak yeni bulgular, sorunun yağın kendisinden değil, vücutta yağın linoleik asit ve oksilipin adı verilen bileşiklere dönüşmesinden kaynaklandığını gösteriyor. Linoleik asidin fazla tüketimi, iltihaplanma ve yağ birikimiyle bağlantılı oksilipin seviyelerini artırabiliyor. Genetiği değiştirilmiş farelerde ise bu dönüşüm çok daha düşük seviyelerde gerçekleşiyor ve fareler kilo almıyor.

Araştırmacılar, bu süreçte iki önemli enzimin rol oynadığını ve bu enzimlerin seviyesinin beslenme, genetik ve diğer faktörlere bağlı olarak değişebildiğini belirtti. İlginç şekilde, kandaki oksilipin seviyeleri değil, sadece karaciğerdeki oksilipin miktarı kilo alımıyla bağlantılı bulunuyor. Bu durum, kan testlerinin erken metabolik değişiklikleri her zaman yakalayamayabileceğini gösteriyor.

ABD’de soya yağı tüketimi son 100 yılda beş kat artarak toplam kalorinin %2’sinden %10’una yükseldi. Soya fasulyesi kolesterol içermese de, aşırı linoleik asit tüketimi kronik metabolik sorunları tetikleyebilir. Çalışmada ayrıca, soya yağı tüketen farelerin kolesterol seviyelerinin de yükseldiği görüldü.

Araştırmacılar, şimdi oksilipinlerin kilo alımını nasıl tetiklediğini ve benzer etkilerin mısır, ayçiçeği ve aspir yağı gibi diğer linoleik asit açısından zengin yağlarda da olup olmadığını inceliyor. Profesör Frances Sladek, “Soya yağı kötü değil, fakat vücudumuzun evrimleşmediği yolları tetikliyor” diyor.

Henüz insanlar üzerinde deney yapılmasa da araştırmacılar, bu bulguların beslenme politikaları ve gelecekteki sağlık araştırmaları için yol gösterici olmasını umuyor. Sladek, aşırı soya yağı tüketimi ile olumsuz sağlık etkileri arasındaki bağlantının toplum tarafından fark edilmesinin çok uzun sürmeyeceğini söylüyor.

Sladek, “Tütün çiğnemek ile kanser arasındaki ilk bağlantının gözlemlenmesinden sigaralara uyarı etiketlerinin konmasına kadar 100 yıl geçti," dedi. “Toplumun aşırı soya yağı tüketimi ile olumsuz sağlık etkileri arasındaki bağlantıyı fark etmesinin bu kadar uzun sürmeyeceğini umuyoruz."