00:00:13

Grönland Buz Tabakasını Delip Geçen 90 Milyar Litre Su

2014 yılında Grönland buz tabakasının altında biriken eriyik su, onlarca metre kalınlığındaki katı buzu yukarı doğru patlatarak yüzeyi kırdı ve suyu açık havaya döktü. Bilim insanları bu fenomeni Grönland’da ilk kez belgelediler ve bu, buz tabakasının denize erimeye devam etmesiyle Grönland’ın nasıl değişeceğini anlamak için bize yeni bilgiler sağlıyor…

Ayrıca, buz tabakasının altında gizlenen eriyik suyun ne kadar güçlü ve yıkıcı olabileceğini de gösteriyor.

İngiltere’deki Lancaster Üniversitesi‘nden buzul bilimci Jade Bowling, “Grönland Buz Tabakası’nın altında buzul altı göllerin varlığı nispeten yeni bir keşif ve araştırmamızın da gösterdiği gibi, bu göllerin nasıl geliştiği ve buz tabakası sistemini nasıl etkilediği konusunda hâlâ bilmediğimiz çok şey var” diyor.

“Önemli olan, çalışmamızın bu göllerin ne sıklıkla boşaldığını ve daha da önemlisi, bunun çevredeki buz tabakası için ne gibi sonuçlar doğurduğunu daha iyi anlamamız gerektiğini göstermesidir.”

Grönland buz tabakası, adanın çoğunu kaplayan ve maksimum kalınlığı 3 kilometreden fazla olan büyük bir buz kütlesidir. Bu donmuş alan, çok büyük miktarda suyu hapseder; tamamen erirse, küresel deniz seviyeleri tahmini olarak 7,4 metre yükselecektir.

Bilim insanları, buzun altını görmek için radar donanımlı uçakları kullanarak derinliğini görüntüleyebilmeye ancak son zamanlarda başardılar. Bu gözlemler, karmaşık ve dinamik bir ortam olduğunu ortaya koyuyor. Buz tabakasının altında sıvı göller yaygın olmakla kalmaz, eriyen suyla birlikte gelgitler yaşar ve bazen buzun yukarı doğru kıvrılmasına neden olan “su kabarcıkları” olarak bilinen bir fenomen ortaya çıkar.

Buzu çatlatacak kadar güçlü bir sel, yeni bir olgudur. Bowling ve meslektaşları, 2014 yılına ait uydu verilerini incelerken bu şiddetli olayın kanıtlarını keşfettiler. Temmuz sonu ile Ağustos başı arasında 10 günlük bir süre içinde, 2 kilometrekarelik bir alanın yüksekliğinin aniden 85 metre düştüğünü fark ettiler. Bu, orta büyüklükte bir gökdelenin yüksekliğine eşittir.

Bu çöküşten önce, su bu alanı yukarı doğru iterek kubbe şeklinde yükseltmiş ve yüksekliği yaklaşık 10 ila 15 metre artmıştı. Su aniden boşaldığında, yaklaşık 90 milyon metreküp su, çöküntü meydana geldi.

Havzadan yaklaşık 1 kilometre aşağıda, araştırmacılar daha fazla tuhaflık buldular. Orada, buzun büyük bir alanı ağır şekilde çatlamış ve 25 metre yüksekliğe kadar büyük buz kayaları yüzeye birikmişti. Daha aşağıda, 6 kilometrekarelik bir buz tabakası yüzeyi tamamen temizlenmişti.

Bowling, “Bunu ilk gördüğümüzde, çok beklenmedik bir durum olduğu için verilerimizde bir sorun olduğunu düşündük” diye açıklıyor. “Ancak, analizimizi derinleştirdikçe, gözlemlediğimiz şeyin buzun altından kaçan devasa bir su selinin ardından ortaya çıkan bir durum olduğu anlaşıldı.”

Araştırmacılar, havzanın aşağısındaki kırık bölgenin, suyun buzun altından fışkırarak yüzeye akarken geniş bir alanı temizlediği nokta olduğunu söylüyor.

Önceki gözlemler, eriyen suyun buzun altında hareket edebileceğini göstermiş olsa da, bunun yüzeye çıktığına dair kanıtları ilk kez görüyoruz. Grönland’ın yüksek hızda erimeye devam etmesi nedeniyle, bu önemli bir bilgidir.

Lancaster Üniversitesi‘nden buzul bilimci Amber Leeson, “Bu çalışmada bulduğumuz sonuçlar bizi birçok yönden şaşırttı. Buz tabakalarının yüzeydeki aşırı eriyik su girişine nasıl tepki verebileceği konusunda bize yeni ve beklenmedik şeyler öğretti ve hem şu anda hem de gelecekte buz tabakasının karmaşık hidrolojik sistemini daha iyi anlamamız gerektiğini vurguladı” diyor.

“Buzul altı hidrolojisinin buz tabakasının dinamikleri üzerindeki kontrolü göz önüne alındığında, bu gizli ve yeterince anlaşılmamış hidrolojik süreçleri daha iyi anlamaya devam etmemiz çok önemlidir ve bu uydu gözlemleri bunun için kilit öneme sahiptir.”

Bu içeriği beğendiyseniz lütfen çevrenizle paylaşınız…